Acil serviste ölüm: ölüm belgesi, şüpheli ölüm ve cenazenin teslimi

Acilde ölen ya da acile ölü getirilen hastada ölüm belgesini kim düzenler, hangi ölüm Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilir, cenaze ne zaman ve hangi belgeyle teslim edilir. Mezarlık Yerlerinin İnşaası ile Cenaze Nakil ve Defin İşlemleri Hakkında Yönetmelik md. 16, 21, 22, 26, 39; CMK md. 86, 87, 159; Umumi Hıfzıssıhha Kanunu md. 215–221; Nüfus Hizmetleri Kanunu md. 31; Sağlık Bakanlığı 2021/7 sayılı ÖBS Genelgesi.

Ne diyor

Ölüyü muayene edenler veya ölüm belgesi vermeye yetkili olanlar vefat sebebinin doğal olmayan yollardan olduğuna dair şüphe veya kanaat taşıdıkları takdirde adli makamları, bulaşıcı hastalıktan olduğuna dair şüphe taşıdıklarında ise, cenazenin bulunduğu mahaldeki toplum sağlığı merkezini haberdar etmeden ölüm belgesi veremezler.
Mezarlık Yerlerinin İnşaası ile Cenaze Nakil ve Defin İşlemleri Hakkında Yönetmelik · md. Yönetmelik md. 21/1

Nöbette ne demek: ölüm belgesi

Ölüm resmî sağlık kurumunda gerçekleşmişse ya da cenaze resmî sağlık kurumuna getirilmişse ölüm belgesi o sağlık kurumunca düzenlenir ve kurumun müdürü veya baştabibi tarafından tasdik edilir (Yönetmelik md. 16/1). Kanun düzeyinde de hastane ve diğer sağlık kuruluşlarında ölenlerin defin ruhsatının müessesenin müdürü ve baştabibi tarafından verileceği hükmü vardır (1593 s. Kanun md. 218).

Ölüm özel sağlık kuruluşunda gerçekleşmişse, ölüme sebep olan hastalık sırasında tedavi eden tabibin verdiği belge; belediye tabibi, yoksa toplum sağlığı merkezi hekimi veya aile hekimi tarafından tasdik edilmek şartıyla geçerlidir. Tasdik elektronik ortamda da yapılabilir (Yönetmelik md. 16/2).

Ölüm belgesi elektronik ortamda doldurulur; teknik sebeple kâğıda doldurulanlar beş iş günü içinde elektronik ortama aktarılır (Yönetmelik md. 16/6). Genelgeye göre sağlık kurumunda gerçekleşen ölümde bilgiler kurumdaki görevli hekim tarafından Ölüm Bildirim Sistemine (ÖBS) kaydedilir; elektronik imzalı belgenin gereken sayıda nüshası sistemden alınarak defin işlemleri için ölenin yakınlarına verilir (2021/7 sayılı ÖBS Genelgesi, md. 1).

Belge düzenlenirken cenazenin kimliği araştırılır: yakınlardan ölen kişinin nüfus cüzdanının aslı istenir; bulunamazsa ad, soyad ve T.C. kimlik numarasının yazılı beyanı alınır. Bunun dışında nüfus kayıt örneği veya kimliğe ilişkin başka bir belge istenmez (Yönetmelik md. 16/5).

ÖBS'ye kaydedilen belge il sağlık müdürlüğünde görevlendirilen kontrolör hekimce teknik doğruluk açısından incelenir; gerekirse düzeltme için dolduran hekime iade edilir ve iade edilen belge en geç bir iş günü içinde düzeltilir. Ölüm belgesi ölüm bildirim tarihinden itibaren üç günü geçmeden kontrolör hekimce onaylanır ve tüm işlemler en geç on gün içinde tamamlanır (2021/7 sayılı ÖBS Genelgesi, md. 3 ve 11).

Sehven ya da hatalı kimlikle girilmiş ve henüz tescile gönderilmemiş belgenin silinmesini belgeyi dolduran hekim talep eder ve silmenin sorumluluğu ona aittir. Tescile gitmiş belgede nüfus işlemlerini etkileyen yanlış bilgiyi düzeltmek de dolduran hekimin yükümlülüğüdür (2021/7 sayılı ÖBS Genelgesi, md. 4–5).

Bir yaş altı ölümlerde 2018/7 sayılı Bebek Ölümleri İzleme Sistemi Genelgesine göre hareket edilir; ölü doğumlarda tescil işlemi yapılmaz (2021/7 sayılı ÖBS Genelgesi, md. 8).

Nöbette ne demek: şüpheli ve adli ölüm

Bir ölümün doğal nedenlerden meydana gelmediği kuşkusunu doğuracak bir durum varsa ya da ölünün kimliği belirlenemiyorsa, sağlık işleriyle görevli kişiler durumu derhâl Cumhuriyet Başsavcılığına bildirir (CMK md. 159/1). Bu hâllerde ölünün gömülmesi Cumhuriyet savcısının yazılı iznine bağlıdır (CMK md. 159/2). Bildirim yükümlülüğünün genel çerçevesi (TCK md. 279, 280) için Adli olgu bildirimi sayfasına bakın.

Doğal olmayan ölüm şüphesinde adli makamlara, bulaşıcı hastalık şüphesinde cenazenin bulunduğu yerdeki toplum sağlığı merkezine haber verilmeden ölüm belgesi verilemez (Yönetmelik md. 21/1). Kanundaki karşılığı: ölü muayenesi yapan veya defin ruhsatı veren, ölümün kaza sonucu ya da bulaşıcı hastalıktan olduğu şüphesi veya kanaati varsa ilgili makamı haberdar etmeden defin ruhsatı veremez (1593 s. Kanun md. 221).

Hekim ölümü adli olay olarak tespit ederse ÖBS'ye bu şekilde kaydeder ve adli olay bildirimi yapılır; ilgili ölüm belgesi adli tıp görevini yapmakla yükümlü hekim tarafından değiştirilerek güncellenebilir (2021/7 sayılı ÖBS Genelgesi, md. 9).

Adli olaylarda ölen kişinin yakınlarına herhangi bir belge verilmez; ölüm belgesi adli mercilerden ıslak imzalı olarak alınır (2021/7 sayılı ÖBS Genelgesi, md. 10).

Ölünün adli muayenesi Cumhuriyet savcısının huzurunda, bir hekim görevlendirilerek yapılır; muayenede tıbbi belirtiler, ölüm zamanı ve ölüm nedenini belirlemek için tüm bulgular saptanır (CMK md. 86/2–3). Engelleyici sebep yoksa ölü muayenesinden veya otopsiden önce ölünün kimliği, özellikle onu tanıyanlara gösterilerek belirlenir (CMK md. 86/1). Otopsi savcının huzurunda iki hekim tarafından yapılır; zorunluluk varsa bir hekim de yapabilir ve bu durum raporda açıkça belirtilir (CMK md. 87/1).

Nüfusa bildirim bakımından adli olaylarda ve kazalarda yükümlü ilgili Cumhuriyet savcılığıdır; hastane gibi sağlık kurumlarında ise kurum amirliğidir. Süre olaydan itibaren on gündür (5490 s. Kanun md. 31/1-c, 31/1-e).

Cenazenin teslimi ve defin

Ölüm belgesi alınmadıkça hiçbir cenaze gömülemez; adli tıptan ve diğer resmî dairelerden gelen kimliği belirsiz cenazeler dahil, yetkili makamlardan ölüm belgesi alınmamış cenaze mezarlığa kabul ve defnedilemez (Yönetmelik md. 39/1, 39/3). Kanun da defin ruhsatı alınıp ibraz edilmedikçe hiçbir cenazenin defnini caiz görmez (1593 s. Kanun md. 215).

Ölüm resmî hastanede gerçekleşmişse cenaze, ölüm belgesi alındıktan sonra yakınlarının talebi hâlinde hastanenin gasilhanesinde yıkanır, kefenlenir ve tabutlanır (Yönetmelik md. 26/1).

Adli Tıp Kurumu Kanunu Uygulama Yönetmeliği md. 10/3-c uyarınca gömülmek üzere aileye, yakınlara veya belediyeye teslim edilen cenazeler yirmi dört saat içinde defnedilir; zorunlu hâllerde süreyi mülki idare amiri uzatabilir (Yönetmelik md. 39/5).

Bulaşıcı hastalık nedeniyle ölenlerde cenaze yıkanırken ölüm belgesini veren hekimin bildirim yaptığı sağlık kuruluşunun talimatlarına göre ek önlemler alınır (Yönetmelik md. 24/1-ç).

Ölen kişiye ait ölüm belgesi, Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmeliğin 11. maddesi kapsamında mirasçıları dışında hiçbir kişi, kurum ve kuruluşa verilemez (2021/7 sayılı ÖBS Genelgesi, md. 12/c).

Not

Bu sayfa yukarıdaki kanun, yönetmelik ve genelge hükümlerinin olgusal özetidir; hukuki görüş değildir. Somut olayın adli olup olmadığını soruşturma makamları değerlendirir; uyuşmazlıkta resmî metin esastır.

2021/7 sayılı ÖBS Genelgesi, Sağlık Bakanlığının Yönergeler ve Genelgeler Kitabında taranmış görüntü olarak yayımlanan metinden okunmuştur; genelgenin imza tarihi bu görüntüde okunamadığı için sayfaya alınmamıştır. Genelge, 26.12.2012 tarihli 2012/5 sayılı ÖBS Genelgesini yürürlükten kaldırmıştır (2021/7 sayılı ÖBS Genelgesi, md. 13).

1593 sayılı Kanunun 216. maddesi defin ruhsatı verecek tabiplerin belirlenmesinde mülga Türkiye Halk Sağlığı Kurumunu anar; konsolide metindeki ifade budur.

Ne diyor

Nöbette ne demek: ölüm belgesi

Nöbette ne demek: şüpheli ve adli ölüm

Cenazenin teslimi ve defin

Not

Kaynaklar