Acilde bulaşıcı hastalık bildirimi ve kuduz riskli temas

Bildirimi kim, kime ve ne zaman yapar? Hangi hastalıklar listede? Bulaşıcı Hastalıklar Sürveyans ve Kontrol Esasları Yönetmeliği (2019 ve 2020 değişiklikleri işlenmiş) ile 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu md. 57–75. Yönetmeliğin yürürlükteki metni hastalıkları A/B/C/D gruplarına ayırmıyor.

Ne diyor

Bildirim sistemi kapsamında bir bulaşıcı hastalığın ihbarı ve bildiriminden, Bakanlığın belirlediği usul ve esaslar çerçevesinde sağlık hizmeti veren bütün kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler sorumludur.
Bulaşıcı Hastalıklar Sürveyans ve Kontrol Esasları Yönetmeliği · md. 10/1

Nöbette ne demek

Bildirim sorumluluğu kamu ya da özel ayrımı olmadan sağlık hizmeti veren herkese aittir. Usul ve esasları Bakanlık belirler (md. 10/1). Bildirime esas bulaşıcı hastalıkları ve sürveyans sistemleri kapsamındaki diğer bulaşıcı hastalık ve olayları, salgın geliştiğini düşündüren her türlü uyarı ya da bilgiyi, beklenmedik bir epidemiyi ya da kaynağı veya etkeni bilinmeyen yeni bir bulaşıcı hastalığı derhal yerel sağlık birimine bildirmekle yükümlüsünüz (md. 10/2). Yerel sağlık birimi, Bakanlığın taşra teşkilatıdır (md. 4/1-t).

100 ve üzeri yataklı tüm yataklı tedavi kurumlarında, ihbar ve bildirimleri düzenleyip takip etmek üzere hekim sorumluluğunda bir sürveyans birimi kurulur. Daha az yataklı kurumlarda bu işleri sürveyans sorumluları yürütür (md. 5/1).

Bildirime esas hastalıkların listesi Ek-I'de, vaka tanımları Ek-III'te yer alır (md. 18/1). Ek-I 2019 değişikliğiyle yeniden düzenlendi. 22.04.2020 değişikliği listeye 81. kalem olarak Covid-19'u ekledi; bu değişiklik 1.3.2020'den geçerlidir. Listede acil serviste sık karşılaşılabilecek kalemlerden bazıları: akut barsak enfeksiyonu, besin kaynaklı botulismus, bruselloz, Kırım Kongo kanamalı ateşi, kızamık, invaziv meningokokal hastalık, kuduz, kuduz riskli temas, tetanoz, şarbon, tüberküloz, HIV enfeksiyonu/AIDS, hepatit A–E, sağlık hizmeti ilişkili enfeksiyonlar (Ek-I).

Yönetmeliğin ve eklerinin yürürlükteki metni hastalıkları A/B/C/D gruplarına ayırmaz ve hastalık bazında bildirim süresi vermez. Bilgi akış sistemini ve bildirim usulünü Bakanlık belirler (md. 9/1, 10/1). Kurumlarda kullanılan grup ve süre tabloları Resmî Gazete'de yayımlanmış bu metinlerde yer almaz; bu sayfada incelenmemiştir.

1593 sayılı Kanun md. 57'de sayılan hastalıklarda haber vermek zorunludur. Hastalık ortaya çıktığında ya da ondan şüphelenildiğinde, bu hastalıklardan ölüm olduğunda ya da ölümün bunlardan birinden olduğundan şüphelenildiğinde bu zorunluluk doğar. Listede kolera, veba, lekeli humma, karahumma, çiçek, difteri, dizanteri, kızıl, şarbon, çocuk felci, kızamık, cüzam ve malta humması gibi hastalıklar vardır; adlar 1930 tarihli metindeki gibidir. Kudurmuş ya da kuduz şüpheli bir hayvanın ısırdığı kişilerin, kuduz hastalarının ve kuduzdan ölenlerin ihbarı da zorunludur (1593 md. 57).

Tabip, md. 57'deki vakaları kesin ya da muhtemel tanıyı koyduktan sonraki ilk 24 saat içinde hastanın adı ve adresiyle birlikte sağlık dairesine yazılı veya sözlü olarak bildirir. Hükümet ya da belediye tabibi bulunmayan yerlerde bildirim polis veya jandarma karakoluna yapılır (1593 md. 58). Hastane baştabipleri de bu vakaları derhal bildirmekle yükümlüdür (1593 md. 61). Bakanlık, salgın ya da salgın tehlikesi durumunda başka bir hastalığın ihbarını zorunlu ilan edebilir (1593 md. 64).

Kişisel veriler bildirim sırasında 6698 sayılı KVKK ve diğer mevzuata uygun olarak korunur (md. 11/1).

Kuduz riskli temas

Ek-I'de "Kuduz" ve "Kuduz riskli temas" ayrı kalemlerdir.

Ek-III tanımına göre, kuduza yakalanma ihtimali olan hayvanların ısırıkları yeri ne olursa olsun kuduz riskli temas sayılır. Isırık dışında iki durum daha kuduz riskli temastır: açık yara, kesi ve müköz membranların tükürük, salya, nöral doku ya da hayvanlarda kullanılan canlı oral aşı yemleri gibi potansiyel enfekte materyalle teması ve tırmalama. Bu kalemde kesin vaka, klinik tanımlamaya uyan vakadır; epidemiyolojik ve laboratuvar kriteri tanımlanmamıştır (Ek-III).

Kuduz olan ya da kudurmuş olduğundan şüphelenilen hayvanın ısırdığı kişilerin vakit kaybetmeden en yakın kuduz tedavi müessesesine gönderilmesi zorunludur (1593 md. 75).

Hayvan tarafının bildirimini Tarım ve Orman Bakanlığının Kuduz Hastalığından Korunma ve Kuduz Hastalığı ile Mücadele Yönetmeliği düzenler. Hayvan sahipleri, ısırma ile sonuçlanan temasları aynı gün içinde il veya ilçe müdürlüğüne bildirir; temas edilen bir insansa durum en yakın sağlık kuruluşuna da bildirilir (md. 10/1-ç). Kuduz şüphesi bildirimi alan resmî veteriner hekim durumu ilgili sağlık kuruluşuna bildirir (md. 12/1-a).

Yaptırım

Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında 1593 sayılı Kanun md. 282 ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu Ek md. 11'e göre işlem yapılır (md. 30/A; 2019 eki).

1593 md. 282, Kanundaki yasaklara aykırı hareket edenlere ya da zorunluluklara uymayanlara idari para cezası öngörür; fiil ayrıca suç oluşturuyorsa bu hüküm uygulanmaz. Kanun metnindeki tutar 250 TL ile 1.000 TL arasıdır (5728 sayılı Kanunla değişik hâli).

Not

Bu sayfa Bulaşıcı Hastalıklar Sürveyans ve Kontrol Esasları Yönetmeliği ve ekleri, 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu ve Kuduz Hastalığından Korunma ve Kuduz Hastalığı ile Mücadele Yönetmeliği hükümlerinin olgusal özetidir; hukuki görüş değildir. Bildirimin pratik yolu (form, sistem, süre) kurumunuzun sürveyans birimi ve Bakanlık düzenlemeleriyle belirlenir. Uyuşmazlıkta resmî metin esastır.

Ne diyor

Nöbette ne demek

Kuduz riskli temas

Yaptırım

Not

Kaynaklar