KBRN olayı ve dekontaminasyon: acil servis ve hastane

Kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer (KBRN) olaylarda acil servisin dekontaminasyon ünitesi, ildeki görevli hastane ve görev dağılımı. Acil Servis Tebliği md. 7 ve Ek-1, Afetlerde ve Acil Durumlarda Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği, KBRN Tehdit ve Tehlikelere Dair Görev Yönetmeliği.

Ne diyor

Bu Tebliğin Ek-1’inde belirlenen acil servislerde KBRN ajanlarına maruz kalanların arındırma vb. işlemlerinin yapıldığı KBRN dekontaminasyon üniteleri bulunur.
Yataklı Sağlık Tesislerinde Acil Servis Hizmetlerinin Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ · md. 7/2-n

Acil serviste dekontaminasyon ünitesi

Ek-1 tablosunun 28. satırında KBRN dekontaminasyon ünitesi acil ünitesinde "bulunmaz", I., II. ve III. seviye acil servislerde "tercihli" olarak gösterilir. 11.10.2024 değişikliği Ek-1'de yalnız 1. satırı (hastane rolüne göre seviyeler) değiştirdi; 28. satır değişmedi (Tebliğ Ek-1; 11.10.2024 tarihli Tebliğ md. 8).

Ünite varsa girişi ayaktan hasta girişinden ve ambulans girişinden ayrı düzenlenir (md. 7/1-e).

Aynı Ek-1'de belirlenen acil servislerde bulaşıcılığı yüksek hastalar için izolasyon odası bulunur (md. 7/2-m). Ek-1'de hasta izolasyon odası III. seviyede zorunlu, I. ve II. seviyede tercihlidir.

Tebliğ ünitenin işleyişini ayrıca düzenlemez. Kimin dekontaminasyon yapacağı ve hangi hastanenin KBRN hastası kabul edeceği aşağıdaki yönetmeliklerde düzenlenir.

Her ilde en az bir KBRN hastanesi

Sağlık Bakanlığı, KBRN olaylarından etkilenenler ve olay bölgesinden kontrolsüz gelebilecek kişiler için illerde belirleyeceği hastanelerde müdahale kliniklerinin ve dekontaminasyon ünitelerinin kurulmasını, dekontaminasyon ve gerekli tıbbi tedavi ve takibin yürütülmesini sağlar (KBRN Görev Yönetmeliği md. 12/1-b).

Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü, KBRN tehditlerinde etkilenenler için her ilde en az bir hastanenin aktif hâle getirilmesini, gerektiğinde arındırma ünitelerinin ve personelin kişisel koruyucu malzemelerinin hazır tutulmasını sağlar (Afetlerde ve Acil Durumlarda Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği md. 8/1-c). Hastanelerin KBRN ihtiyaçlarını belirleyip planlar (md. 8/1-g).

Hastane personeline, Genel Müdürlüğün hazırladığı KBRN eğitim programları Kamu Hastaneleri ve Halk Sağlığı Genel Müdürlüklerince düzenletilir (md. 7/1-g, 8/1-ğ). UMKE ve 112 personelinin KBRN eğitimini Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü sağlar (md. 6/1-g).

Üniversite hastanelerinde etkilenenlerin bakım ve tedavisi için gerekli düzenlemeleri YÖK, Sağlık Bakanlığı ile koordineli olarak yapar (KBRN Görev Yönetmeliği md. 21/1-c).

Olay yerinden hastaneye

Sıcak bölge, KBRN maddeleriyle kirlendiği tespit edilmiş bölgedir. Soğuk bölge ise kirlenmesi muhtemel olmayan, acil tıbbi müdahale ve ambulans hizmetlerinin yürütüldüğü temiz bölgedir (KBRN Görev Yönetmeliği md. 4/1-p, r).

İl sağlık müdürlüğü olay yerinde belirlenen soğuk bölgede acil sağlık hizmetlerini, etkilenenlerin belirlenen hastane veya sağlık merkezlerinde tedavi ve bakımını sağlar. Gerektiğinde etkilenenlerden klinik numune alınmasını, güvenle taşınmasını ve analizini sağlar (KBRN Görev Yönetmeliği md. 22/5-a, b, ç).

Olay yerinden alınan, radyolojik olmayan numunelerin analizi Sağlık Bakanlığının görevidir (KBRN Görev Yönetmeliği md. 12/1-d). Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü bu numuneler için laboratuvar kurar ve işletir; önleyici ve tedavi edici aşı, ürün ve ilaçları önceden temin edip stoklar (Afetlerde ve Acil Durumlarda Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği md. 7/1-d, e).

KBRN vakaları için gereken ilaç ve maddeleri Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu sağlar (Afetlerde ve Acil Durumlarda Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği md. 15/1-b).

Tanımlar

Arındırma: kişi, araç, malzeme, bina ve alanlardaki KBRN maddelerinin etki seviyesini en aza indirmek için yapılan temizleme işlemi (Afetlerde ve Acil Durumlarda Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği md. 4/1-ç).

Dekontaminasyon: bu maddelerin etkilerinin tamamen giderilmesi veya sağlık açısından tehdit oluşturmayacak seviyeye indirilmesi için yapılan işlemler (KBRN Görev Yönetmeliği md. 4/1-c).

Bu sayfada incelenen metinlerde dekontaminasyonun klinik basamakları (soyundurma, yıkama süresi, koruyucu ekipman düzeyi) düzenlenmemiştir.

Not

Bu sayfa Acil Servis Tebliği, Afetlerde ve Acil Durumlarda Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği ve KBRN Tehdit ve Tehlikelere Dair Görev Yönetmeliği hükümlerinin olgusal özetidir; hukuki görüş değildir. İlinizde KBRN hastanesi olarak belirlenen tesis ve hastanenizin HAP'ı ayrıca geçerlidir; uyuşmazlıkta resmî metin esastır. Hastane afet planı için HAP sayfasına, triyaj renkleri için Triyaj ve renk kodları sayfasına bakın.