Sağlık çalışanına şiddet: ceza artırımı, yakalama, tutuklama ve şikâyet

Acilde görevi sebebiyle saldırıya, tehdide ya da hakarete uğrayan sağlık çalışanı için kanunlar ne öngörüyor? 3359 sayılı Kanunun ek 12. maddesi, TCK ve CMK hükümleri, 2022 değişikliği işlenmiş hâliyle.

Ne diyor

İlgili maddelere göre tayin edilecek cezalar yarı oranında artırılır.
Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu (3359 sayılı), ek madde 12 · md. 3359 s. Kanun ek md. 12, 7243 sayılı Kanunla eklenen fıkra, (a) bendi

2022'de ne değişti, ne değişmedi

Sağlık çalışanına yönelik ceza artırımı ve hapis cezasının ertelenmemesi TCK'nın kendisinde değil, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun ek 12. maddesindedir; bu fıkra 2020'de 7243 sayılı Kanunla eklenmiştir (RG 17.04.2020 / 31102).

12.05.2022 tarihli 7406 sayılı Kanun (RG 27.05.2022 / 31848) TCK'nın 82, 86, 94, 96 ve 106. maddelerine "kadına karşı" işlenen suçlar için hükümler eklemiştir; bu maddelere sağlık çalışanına özgü bir hüküm eklememiştir.

7406 sayılı Kanunun sağlık çalışanlarını doğrudan ilgilendiren hükümleri şunlardır: CMK 100/3'e sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan personele karşı işlenen kasten yaralamayı ekleyen (j) bendi (7406 md. 9), TCK 113'e sağlık hizmetine ilişkin ikinci fıkra (7406 md. 7) ve 3359 sayılı Kanunun ek 12. maddesinin birinci fıkrasının yürürlükten kaldırılması (7406 md. 13).

Nöbette ne demek

Kamu ya da özel sağlık kurum ve kuruluşunda görev yapan sağlık personeli ile yardımcı sağlık personeline karşı görevleri sebebiyle işlenen kasten yaralama (TCK 86), tehdit (TCK 106), hakaret (TCK 125) ve görevi yaptırmamak için direnme (TCK 265) suçlarında ilgili maddeye göre belirlenen ceza yarı oranında artırılır ve TCK 51'deki hapis cezasının ertelenmesi hükümleri uygulanmaz (3359 ek md. 12).

Özel sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan personel, bu görevleriyle bağlantılı olarak kendilerine karşı işlenen suçlar bakımından TCK'nın uygulanmasında kamu görevlisi sayılır (3359 ek md. 12).

Sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan personele karşı görevleri sebebiyle kasten işlenen suçlardan şüpheli olanlar kolluk görevlilerince yakalanır ve gerekli işlemleri yapılarak Cumhuriyet başsavcılığına sevk edilir. Bu suçların soruşturmasında müşteki, mağdur veya tanık olan sağlık personelinin ifadesi kolluk tarafından işyerinde alınır. Hüküm özel sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan personel için de uygulanır (3359 ek md. 12; 7151 sayılı Kanun md. 21 ile eklendi).

Şiddetin olduğu kurumda faile ya da yakınına mağdurun verdiği hizmeti verebilecek başka sağlık personeli veya yardımcı sağlık personeli varsa, hizmet o diğer personel tarafından verilir (3359 ek md. 12).

Sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan personele karşı görevleri sırasında veya görevleri dolayısıyla işlenen kasten yaralama, CMK 100/3'teki katalog suçlar arasındadır: bu suçun işlendiği hususunda somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı hâlinde tutuklama nedeni var sayılabilir (CMK md. 100/3-j).

Cebir, tehdit ya da hukuka aykırı başka bir davranışla kamu hizmetlerinden yararlanılmasının engellenmesi suçunda, suçun konusu sağlık hizmeti ise ceza altıda birine kadar artırılır (TCK md. 113/2).

Şikâyet ve uzlaşma

Kasten yaralama, kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle işlenirse şikâyet aranmaksızın ceza yarı oranında artırılır (TCK md. 86/3-c).

Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hakaretin soruşturulması ve kovuşturulması mağdurun şikâyetine bağlı değildir (TCK md. 131/1); bu durumda cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz (TCK md. 125/3-a).

Uzlaştırma: TCK 86'nın üçüncü fıkrasındaki kasten yaralama uzlaştırma kapsamı dışındadır (CMK md. 253/1-b-1) ve hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK md. 253/3). TCK 106'nın birinci fıkrasındaki tehdit ise uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında sayılmıştır (CMK md. 253/1-b-3).

Not

Bu sayfa 3359 sayılı Kanunun ek 12. maddesi ile ilgili TCK ve CMK hükümlerinin özetidir; hukuki görüş değildir. Somut olayın nitelendirmesini soruşturma makamları yapar; uyuşmazlıkta resmî metin esastır.

Olay anında kurum içi bildirim (beyaz kod) ve Bakanlığa bildirim adımları ayrı sayfada ele alınmıştır.

Ne diyor

2022'de ne değişti, ne değişmedi

Nöbette ne demek

Şikâyet ve uzlaşma

Not

Kaynaklar