Triyajı kim, nasıl yapar; kırmızı, sarı ve yeşil alana hangi hasta alınır. Tebliğin 8. maddesi ve Ek-4 tablosu, 2024 değişikliği işlenmiş hâliyle.
Ne diyor
Triyaj işlemi; acil servis yoğunluğuna bağlı olarak hastaların zarar görmesini engellemek, ihtiyaç duydukları tıbbi bakıma gecikmeksizin ulaşmalarını sağlamak amacıyla bu Tebliğin Ek-4'ünde belirtilen hükümler çerçevesinde uygun sayıda personel ile yapılır.Yataklı Sağlık Tesislerinde Acil Servis Hizmetlerinin Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ · md. 8/1
Nöbette ne demek
Ek-4 tablosu zorunlu tek yöntem değil: uluslararası kabul görmüş başka bir triyaj yöntemi de kullanılabilir. Ama hangi sistem kullanılırsa kullanılsın, skor SBYS'ye Ek-4 renk kodlamasına en yakın karşılığıyla girilir. Triyaj yapan personel hizmet içi eğitim almış olmalı; eğitimi acil servis sorumlu tabibi verir ya da verdirir (md. 8/2).
Ayaktan gelen hastada kayıt ve triyaj mümkünse aynı anda yapılır; yapılamıyorsa önce triyaj, sonra kayıt. Hayati tehlikesi olduğu değerlendirilen hasta kayıt ve triyaj beklenmeden, sağlık personeli eşliğinde uygun alana götürülür; kayıt sonra yapılır (md. 8/3).
Yoğunlukta bekleme alanındaki hastalar sabit bir noktadan gözlemle ya da dolaşarak yeniden değerlendirilebilir. Bu takip vital bulgu alınmadan, gözlem ve basit şikâyet sorgusuyla yapılır (md. 8/4).
112 ambulansıyla gelen hastaya ayrıca triyaj yapılmaz; ihtiyacına göre kırmızı ya da sarı alana alınır. Bu hastaların triyaj ve SBYS kayıtlarını ambulans bekletilmeden hastane yapar (md. 8/5).
Ambulans vakası karşılayan III. seviye acil servislerde ambulans girişleri için ayrı kayıt kabul ve değerlendirme bankosu kurulur (md. 8/6; 11.10.2024 değişikliği).
Acil servise başvuran hastanın kabul edilmesi esastır. Yoğunluk acil servis imkânlarıyla yönetilemez hâle gelirse hastanenin diğer personel ve birimlerinden yararlanılır; acil servis sorumlu tabibinin önerdiği önlemler baştabip onayıyla uygulanabilir (md. 8/7).
Kırmızı ve sarı alanda refakatçi kabul edilmemesi esastır; istisnai durumlarda tabip onayıyla kabul edilir (md. 9/1).
Ek-4: renk kodlaması ve triyaj uygulaması
Tablo Resmî Gazete'deki Ek-4'ten aktarılmıştır; ifadeler resmî metindeki gibidir.
Kırmızı · Kategori 1
Hayatı tehdit eden ve hızlı agresif yaklaşım ve acil olarak eş zamanlı değerlendirme ve tedavi gerektiren durumlar. Bu durumlarda hasta hiç bekletilmeden kırmızı alana alınır.
Yönlendirme: Kırmızı ana renk kodunda değerlendirilen hastalardan bilinci kapalı, hava yolu güvenliği, solunum ve dolaşımı olmayan hastalar derhal yeniden canlandırma (resusitasyon) odasına alınacaktır.
Örnek durumlar
- Kardiyak arrest
- Solunumsal arrest
- Havayolu tıkanıklığı riski
- Major çoklu travma
- Solunum sayısı < 10/dakika
- Sadece ağrıya yanıt veren veya yanıtsız olan hastalar
- Devam eden veya uzamış nöbet
Kırmızı · Kategori 2
Hayatı tehdit etme olasılığı yüksek olan ve 10 dakika içerisinde değerlendirilip tedavi edilmesi gerekli durumlar.
Yönlendirme: Bilinci kapanabilecek, hava yolu güvensiz ve solunumu durabileceği ön görülen hastalar doğrudan kırmızı alana alınacaktır.
Örnek durumlar
- İlaç aşırı alımı olan hastanın yanıtsız veya hipoventilasyonda olması
- Kardiyak ağrıya benzer göğüs ağrısı
- Yardımcı solunum kaslarının solunuma katıldığı veya bakılabiliyor ise pulseoksimetri değerinin <%90'nın altında olduğu ciddi nefes darlığı olan hastalar
- Şiddetli stridor veya yutkunma güçlüğü ile beraber olan havayolu tıkanıklığı riski
- Dolaşım bozukluğu
- Nemli, soğuk deri, perfüzyon bozukluğu
- Kalp hızı<50 veya >150 olması
- Hemodinamik bulgularla beraber olan hipotansiyon
- Akut hemiparazi/disfazi
- Letarji ile birlikte ateş (her yaş)
- İrrigasyon gerektiren asit/alkali ile göz teması
- Major fraktür veya ampütasyon gibi lokalize travma
- Herhangi bir nedenle olan ciddi ağrı
- Önemli sedatif veya diğer toksik maddelerin oral alımı
- Davranışsal/Psikiyatrik
- Şiddet içeren agresif davranışlar
- Kendine veya diğerlerine zarar veren davranışlar
Sarı · Kategori 1
Hayatı tehdit etme olasılığı, uzuv kaybı riski ve önemli morbidite oranı olan durumlar.
Yönlendirme: Bu kategoride değerlendirilen hastalar hekim veya triaj eğitimi almış sağlık personelinin bilgisi dahilinde doğrudan ilgili tanı/tedavi alanına alınmalıdır.
Örnek durumlar
- Diastolik>110 mmHg, Sistolik>180 mmHg olan kan basıncı yüksekliği
- Herhangi bir nedenle orta derecede kan kaybı
- Yardımcı solunum kaslarının solunuma katılmadığı orta derecede solunum sıkıntısı
- Nöbet geçirme öyküsü (uyanık)
- Ateş yüksekliği olan onkoloji hastası veya steroid kullanan hasta
- İnatçı kusma
- Amnezi ile birlikte kafa travması olan ancak bilinci açık hasta
- Kardiyak öykü ile uyumlu olmayan göğüs ağrısı
- 65 yaş üstü karın ağrısı olan hasta
- Şiddetli karın ağrısı olan hasta
- Deformite, ciddi laserasyon ve ezilme yaralanması içeren ekstremite yaralanması
- Suistimal riski veya şüphesi olan hasta
- Stresli ve kendine zarar verme riski olan hasta
Sarı · Kategori 2
Orta ve uzamış dönem belirtileri olan ve ciddiyet potansiyeli taşıyan durumlar. (Solunum sayısı, nabız, kan basıncı, oksijen saturasyonu, vücut sıcaklığı anormal olan hastalar ile medikal tedavi ihtiyacı olan hastalar ve subjektif ağrı skoru maksimum skorun % 80'i olan hastalardır.)
Yönlendirme: Bu kategoride değerlendirilen hastalar hekim veya triaj eğitimi almış sağlık personelinin bilgisi dahilinde doğrudan ilgili tanı/tedavi alanına alınmalıdır.
Örnek durumlar
- Basit kanamalar
- Göğüs ağrısı ve solunum sıkıntısı olmayan basit göğüs yaralanmaları
- Solunum sıkıntısı olmayan yutma zorluğu
- Bilinç kaybı olmayan minör kafa travmaları
- Dehidratasyon belirtileri olmayan kusma ve ishaller
- Normal görme fonksiyonu olan göz inflamasyonları veya gözde yabancı cisim
- Minör ekstremite travması (ayak bileği burkulması, muhtemel basit fraktür, komplike olmayan laserasyon) normal vital bulgular
- Şiddetli olmayan karın ağrısı
- Zarar verme riski olmayan davranış bozukluğu olan hastalar
Yeşil
Ayaktan başvuran, genel durumu itibariyle stabil olan, akut semptomları sebebiyle beklemesi hayati tehdit, morbidite veya komplikasyon oluşturmayacak basit sağlık sorunları bulunan hastalar.
Yönlendirme: Bu kategoride olan hastalar acil servis içerisinde yeşil alanda muayene edilmelidir.
Örnek durumlar
- Genel durumu ve hayati bulguları stabil olan hastada her türlü basit belirti
- Yüksek risk taşımayan ve hafif derecedeki her türlü ağrı
- Aktif yakınması olmayan düşük riskli hastalık öyküsü