{"schemaVersion":1,"locale":"tr","scope":"medically-and-linguistically-approved-content-only","guides":[{"id":"rsv","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/virusler/rsv","review":{"id":"rsv","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"f3b795fd70abd1a4e6fc364721ca868df75ac82092ce86d30595dc42613d6c8b","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"RSV bir solunum virüsüdür. Hafif bir nezleye benzeyebilir; bebeklerde ve bazı ileri yaştaki veya riskli yetişkinlerde ağır hastalık yapabilir. Bronşiolit bir hastalık tablosudur; her bronşiolit RSV kaynaklı değildir.","sources":[{"id":"rsv","title":"About RSV","url":"https://www.cdc.gov/rsv/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-12-30"}]},{"id":"spread","text":"Öksürük, hapşırık, yakın temas ve kirlenmiş yüzeyler bulaşta rol oynar. Aynı evde bir kişinin hafif yakınmaları olması, bebeğin de hafif geçireceğini göstermez.","sources":[{"id":"rsv-spread","title":"How RSV spreads","url":"https://www.cdc.gov/rsv/causes/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2026-02-20"}]},{"id":"symptoms","text":"Burun akıntısı, öksürük ve hırıltı görülebilir. Küçük bebekte ateş olmayabilir; beslenmenin azalması, belirgin durgunluk veya solunum duraklaması ön planda olabilir.","sources":[{"id":"rsv-child","title":"RSV in infants and young children","url":"https://www.cdc.gov/rsv/infants-young-children/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2026-02-20"}]},{"id":"urgent","text":"Solunumda duraklama, morarma veya ciddi nefes güçlüğünde acil yardım alın. Yeterli sıvı alamama ya da giderek kötüleşme durumunda beklemeden değerlendirme gerekir.","sources":[{"id":"rsv-child","title":"RSV in infants and young children","url":"https://www.cdc.gov/rsv/infants-young-children/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2026-02-20"}]},{"id":"testing","text":"Belirtiler başka solunum enfeksiyonlarıyla örtüşür. Hekim test gereksinimini ve bakım düzeyini birlikte değerlendirir; test sonucu bebeğin solunum ve beslenme değerlendirmesinin yerine geçmez.","sources":[{"id":"rsv","title":"About RSV","url":"https://www.cdc.gov/rsv/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-12-30"},{"id":"rsv-clinical","title":"Clinical overview of RSV","url":"https://www.cdc.gov/rsv/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-08-18"}]},{"id":"care","text":"Hastanede ağır olgulara oksijen ve sıvı desteği gerekebilir. Destek tedavisi kişinin durumuna göre düzenlenir; evde ilaç başlama kararı yalnız virüs adına dayanmaz.","sources":[{"id":"rsv-clinical","title":"Clinical overview of RSV","url":"https://www.cdc.gov/rsv/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-08-18"}]},{"id":"prevention","text":"Bazı gruplar için aşı veya koruyucu antikor seçenekleri vardır. Bunlar aynı ürün değildir. Ürün, yaş, gebelik ve mevsim ölçütleri ülkenin güncel rehberine göre doğrulanmalıdır.","sources":[{"id":"rsv-clinical","title":"Clinical overview of RSV","url":"https://www.cdc.gov/rsv/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-08-18"}]},{"id":"clinical","text":"Risk değerlendirmesinde prematürite, kalp-akciğer hastalığı ve bağışıklık baskılanmasını dikkate alın. ABD önerilerini Türkiye aşı takvimi veya geri ödeme koşulu gibi sunmayın.","sources":[{"id":"rsv-clinical","title":"Clinical overview of RSV","url":"https://www.cdc.gov/rsv/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-08-18"}]}]},{"id":"norovirus","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/virusler/norovirus","review":{"id":"norovirus","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"1a50d831388a4f05f1ac106cf56d318b12d0d08bf9683ed67b1f4e041c45774a","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"Norovirüs ani kusma ve ishale yol açabilir. “Mide gribi” adı kullanılsa da influenza ile aynı etken değildir. En önemli bakım hedeflerinden biri sıvı kaybını önlemektir.","sources":[{"id":"norovirus","title":"About norovirus","url":"https://www.cdc.gov/norovirus/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2024-04-24"}]},{"id":"spread","text":"Kirlenmiş yiyecek, su, eller ve yüzeylerle bulaşabilir. Belirtiler çoğunlukla temastan 12–48 saat sonra başlar; iyileşmek virüs saçılımının hemen bittiği anlamına gelmez.","sources":[{"id":"norovirus","title":"About norovirus","url":"https://www.cdc.gov/norovirus/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2024-04-24"}]},{"id":"symptoms","text":"Kusma, sulu ishal, bulantı ve karın ağrısı sık görülür. Çoğu kişi 1–3 günde düzelir; küçük çocuklar ve ileri yaştakiler sıvı kaybına daha hassastır.","sources":[{"id":"noro-clinical","title":"Norovirus — CDC Yellow Book 2026","url":"https://www.cdc.gov/yellow-book/hcp/travel-associated-infections-diseases/norovirus.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-04-23"}]},{"id":"urgent","text":"Belirgin az idrar, sıvı içememe, alışılmadık uyku hali veya ayağa kalkarken baş dönmesi sıvı kaybını düşündürebilir; tıbbi değerlendirmeyi geciktirmeyin.","sources":[{"id":"norovirus","title":"About norovirus","url":"https://www.cdc.gov/norovirus/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2024-04-24"}]},{"id":"testing","text":"Testler virüsün genetik materyalini veya antijenini araştırabilir. Sonucu yalnız isim olarak okumayın; örnek zamanı ve hastalığın gidişi hekimle birlikte değerlendirilmelidir.","sources":[{"id":"noro-test","title":"Laboratory testing for norovirus","url":"https://www.cdc.gov/norovirus/php/laboratories/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2024-04-24"}]},{"id":"care","text":"Ağızdan sıvı desteği önemlidir; ciddi sıvı kaybı hastanede tedavi gerektirebilir. Antibiyotik norovirüsü tedavi etmez.","sources":[{"id":"noro-clinical","title":"Norovirus — CDC Yellow Book 2026","url":"https://www.cdc.gov/yellow-book/hcp/travel-associated-infections-diseases/norovirus.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-04-23"}]},{"id":"prevention","text":"Sabun ve suyla el yıkayın: el antiseptiği bunun yerini tutmaz. CDC, başkalarına yemek hazırlama ve bakım için belirtiler bittikten sonra en az 48 saat beklemeyi önerir; yerel işyeri kuralları ayrıca geçerlidir.","sources":[{"id":"noro-prevent","title":"How to prevent norovirus","url":"https://www.cdc.gov/norovirus/prevention/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-01-13"}]},{"id":"clinical","text":"Temizlikte norovirüse etkili, yüzeye uygun ürünü etiketine göre kullanın. Kusmuk veya dışkı kirlenmesini hemen ele alın; eldiven kullanımı el yıkamayı ortadan kaldırmaz.","sources":[{"id":"noro-prevent","title":"How to prevent norovirus","url":"https://www.cdc.gov/norovirus/prevention/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-01-13"}]}]},{"id":"hmpv","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/virusler/hmpv","review":{"id":"hmpv","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"63786b743bf6234d7e2f1f71b33555f5f4d5aa9439effb96eec13096fc0c5268","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"hMPV, 2001’de tanımlanan bir solunum virüsüdür. Hastalık çoğunlukla hafiftir; bazı kişilerde akciğerleri etkileyebilir.","sources":[{"id":"who-hmpv","title":"Human metapneumovirus infection: questions and answers","url":"https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/human-metapneumovirus-(hmpv)-infection","publisher":"WHO","jurisdiction":"International","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-01-10"}]},{"id":"spread","text":"Solunum parçacıkları, yakın temas ve kirlenmiş yüzeylerle yayılır. Bir bölgede mevsimsel artış olması başka ülkede aynı anda salgın olduğu anlamına gelmez.","sources":[{"id":"who-hmpv","title":"Human metapneumovirus infection: questions and answers","url":"https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/human-metapneumovirus-(hmpv)-infection","publisher":"WHO","jurisdiction":"International","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-01-10"}]},{"id":"symptoms","text":"Öksürük, ateş, burun tıkanıklığı ve nefes darlığı görülebilir. Bebekler, yaşlılar, bağışıklığı baskılanmış kişiler ve bazı kronik hastalar daha yakından izlenmelidir.","sources":[{"id":"hmpv","title":"About human metapneumovirus","url":"https://www.cdc.gov/human-metapneumovirus/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2026-02-10"}]},{"id":"urgent","text":"Nefes güçlüğü, göğüs ağrısı, ciddi halsizlik, sıvı kaybı veya düzelmeyen ateşte sağlık değerlendirmesi alın. Ağır solunum sıkıntısı acildir.","sources":[{"id":"who-hmpv","title":"Human metapneumovirus infection: questions and answers","url":"https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/human-metapneumovirus-(hmpv)-infection","publisher":"WHO","jurisdiction":"International","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-01-10"}]},{"id":"testing","text":"Moleküler testler etkeni ayırt etmeye yardımcı olabilir. Hafif her nezlede hMPV testi gerekmez; testin bakım kararını değiştirip değiştirmeyeceği önemlidir.","sources":[{"id":"hmpv","title":"About human metapneumovirus","url":"https://www.cdc.gov/human-metapneumovirus/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2026-02-10"}]},{"id":"care","text":"Kaynak kontrol tarihi itibarıyla özgül onaylı antiviral veya aşı bulunmuyor. Bakım destekleyicidir; kötüleşme halinde yeniden değerlendirme gerekir.","sources":[{"id":"hmpv","title":"About human metapneumovirus","url":"https://www.cdc.gov/human-metapneumovirus/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2026-02-10"}]},{"id":"prevention","text":"Havalandırma, el hijyeni ve hastayken başkalarıyla yakın teması azaltmak yararlıdır. Kalabalık, kötü havalandırılan ortamlarda maske ek koruma sağlayabilir.","sources":[{"id":"who-hmpv","title":"Human metapneumovirus infection: questions and answers","url":"https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/human-metapneumovirus-(hmpv)-infection","publisher":"WHO","jurisdiction":"International","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-01-10"}]},{"id":"clinical","text":"hMPV, RSV, influenza ve COVID-19 yalnız belirtiyle güvenilir biçimde ayrılmayabilir. Test seçimini klinik risk ve sonucu değiştirecek kararlara bağlayın.","sources":[{"id":"hmpv","title":"About human metapneumovirus","url":"https://www.cdc.gov/human-metapneumovirus/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2026-02-10"},{"id":"who-hmpv","title":"Human metapneumovirus infection: questions and answers","url":"https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/human-metapneumovirus-(hmpv)-infection","publisher":"WHO","jurisdiction":"International","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-01-10"}]}]},{"id":"adenovirus","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/virusler/adenovirus","review":{"id":"adenovirus","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"0f088e844c4c2ca4df8902559606dee3176ac07ff0e79958bb63d1fd05545558","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"Adenovirüs tek bir hastalığın adı değildir. Farklı tipler solunum yolu, göz veya sindirim sistemi hastalıklarıyla ilişkili olabilir.","sources":[{"id":"adenovirus","title":"About adenovirus","url":"https://www.cdc.gov/adenovirus/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-12-16"}]},{"id":"spread","text":"Yakın temas, solunum parçacıkları, yüzeyler ve dışkı bulaşta rol oynar. Yetersiz dezenfekte edilen havuzlar bazı salgınlarla ilişkilidir.","sources":[{"id":"adenovirus","title":"About adenovirus","url":"https://www.cdc.gov/adenovirus/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-12-16"}]},{"id":"symptoms","text":"Ateş, boğaz ağrısı, öksürük, göz kızarıklığı veya ishal görülebilir. Bu belirtiler tek başına adenovirüs tanısı koydurmaz.","sources":[{"id":"adenovirus","title":"About adenovirus","url":"https://www.cdc.gov/adenovirus/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-12-16"}]},{"id":"urgent","text":"Ciddi nefes güçlüğü veya belirgin genel durum bozukluğunda acil değerlendirme gerekir. Bağışıklığı baskılanmış ya da kalp-akciğer hastalığı olanlarda değerlendirme eşiği daha düşük tutulur.","sources":[{"id":"adeno-clinical","title":"Clinical overview of adenovirus","url":"https://www.cdc.gov/adenovirus/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-12-16"}]},{"id":"testing","text":"Pozitif test, her yakınmanın nedeninin adenovirüs olduğunu göstermez. Virüs belirti olmadan veya iyileşme sonrasında uzun süre saptanabilir.","sources":[{"id":"adeno-clinical","title":"Clinical overview of adenovirus","url":"https://www.cdc.gov/adenovirus/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-12-16"}]},{"id":"care","text":"Çoğu hafif enfeksiyonda bakım destekleyicidir. Etkene yönelik genel kullanıma onaylı özgül tedavi bulunmadığı bilgisi ağır hastada uzman değerlendirmesinin gereksiz olduğu anlamına gelmez.","sources":[{"id":"adenovirus","title":"About adenovirus","url":"https://www.cdc.gov/adenovirus/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-12-16"}]},{"id":"prevention","text":"El hijyeni ve uygun yüzey temizliği önemlidir. Göz enfeksiyonu kümelenmelerinde ortak kullanılan ekipman ve temas zinciri ayrıca değerlendirilmelidir.","sources":[{"id":"adeno-clinical","title":"Clinical overview of adenovirus","url":"https://www.cdc.gov/adenovirus/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-12-16"}]},{"id":"clinical","text":"Sendroma uygun enfeksiyon kontrol önlemleri seçilir. ABD askerî personeli için kullanılan aşı, genel toplumun erişebildiği bir rutin aşı gibi sunulmamalıdır.","sources":[{"id":"adeno-clinical","title":"Clinical overview of adenovirus","url":"https://www.cdc.gov/adenovirus/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-12-16"}]}]},{"id":"rinovirus","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/virusler/rinovirus","review":{"id":"rinovirus","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"6f3f2fcca9ce5f682e9b1561a24ff8eeaf9771d075b3c1952670329f6ea10806","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"Rinovirüsler soğuk algınlığının yaygın nedenlerindendir. “Nezle” bir klinik tablodur; her nezlenin etkeni rinovirüs değildir.","sources":[{"id":"rhinovirus","title":"About rhinoviruses","url":"https://www.cdc.gov/rhinoviruses/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"spread","text":"Solunum salgıları ve yakın temas bulaşı kolaylaştırabilir. El hijyeni, paylaşılan alanların havalandırılması ve hastayken teması azaltma önemlidir.","sources":[{"id":"rhinovirus","title":"About rhinoviruses","url":"https://www.cdc.gov/rhinoviruses/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"symptoms","text":"Burun akıntısı, tıkanıklık, hapşırma, boğaz ağrısı ve öksürük görülebilir. Çoğu nezle 1–2 haftada düzelmeye başlar.","sources":[{"id":"nhs-cold","title":"Common cold","url":"https://www.nhs.uk/conditions/common-cold/","publisher":"NHS","jurisdiction":"United Kingdom","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"urgent","text":"Nefes darlığı, göğüs ağrısı, kötüleşme veya kronik hastalık varlığında hekim değerlendirmesi gerekir. Beklenen düzelmenin olmaması yalnız “nezle” diye geçiştirilmemelidir.","sources":[{"id":"nhs-cold","title":"Common cold","url":"https://www.nhs.uk/conditions/common-cold/","publisher":"NHS","jurisdiction":"United Kingdom","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"testing","text":"Hafif soğuk algınlığında test her zaman gerekli değildir. Astım alevlenmesi veya ağır hastalıkta değerlendirme yalnız etken adına indirgenmez.","sources":[{"id":"rhinovirus","title":"About rhinoviruses","url":"https://www.cdc.gov/rhinoviruses/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"care","text":"Dinlenme ve uygun sıvı alımı yardımcı olabilir. Birden fazla soğuk algınlığı ilacı aynı etken maddeyi içerebilir; çocuk ve gebelikte ürün uygunluğu ayrıca kontrol edilmelidir.","sources":[{"id":"nhs-cold","title":"Common cold","url":"https://www.nhs.uk/conditions/common-cold/","publisher":"NHS","jurisdiction":"United Kingdom","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"prevention","text":"Ellerinizi temiz tutun, öksürüğü kapatın ve hastayken hassas kişilerle yakın teması azaltın. Tek bir enfeksiyon gelecekte tüm nezlelere karşı koruma sağlamaz.","sources":[{"id":"rhinovirus","title":"About rhinoviruses","url":"https://www.cdc.gov/rhinoviruses/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"clinical","text":"Viral üst solunum yolu enfeksiyonunda antibiyotik yarar sağlamaz. Eşlik eden hastalık, solunum durumu ve klinik seyir değerlendirmeyi belirler.","sources":[{"id":"rhinovirus","title":"About rhinoviruses","url":"https://www.cdc.gov/rhinoviruses/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]}]},{"id":"sars-cov-2","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/virusler/sars-cov-2","review":{"id":"sars-cov-2","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"6dfa714d0f4711c7be9c89963c7d99fead7ee68b5903ab94ae2bba4ebf34c903","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"SARS-CoV-2 etkenin, COVID-19 ise hastalığın adıdır. Belirtiler influenza ve diğer solunum enfeksiyonlarıyla örtüşür; yalnız belirtilerden kesin ayrım yapılamaz.","sources":[{"id":"covid","title":"Symptoms of COVID-19","url":"https://www.cdc.gov/covid/signs-symptoms/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-03-10"}]},{"id":"spread","text":"Hasta hissediyorsanız başkalarıyla teması azaltın. Belirti ve maruziyeti test sonucuyla birlikte değerlendirin; tek bir negatif sonuç “başkasına bulaştıramam” garantisi değildir.","sources":[{"id":"covid","title":"Symptoms of COVID-19","url":"https://www.cdc.gov/covid/signs-symptoms/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-03-10"},{"id":"covid-test","title":"Testing for COVID-19","url":"https://www.cdc.gov/covid/testing/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-03-10"}]},{"id":"symptoms","text":"Ateş, öksürük, boğaz ağrısı, halsizlik ve nefes darlığı görülebilir. Belirti profili varyant ve bağışıklık durumuna göre değişebilir.","sources":[{"id":"covid","title":"Symptoms of COVID-19","url":"https://www.cdc.gov/covid/signs-symptoms/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-03-10"}]},{"id":"urgent","text":"Solunum güçlüğü, kalıcı göğüs ağrısı/baskısı, yeni bilinç bulanıklığı veya uyandırılamama acil yardım gerektirir.","sources":[{"id":"covid","title":"Symptoms of COVID-19","url":"https://www.cdc.gov/covid/signs-symptoms/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-03-10"}]},{"id":"testing","text":"Tek negatif antijen testi enfeksiyonu dışlamaz. Tekrar test aralığını ürünün ve yerel otoritenin önerisiyle belirleyin; PCR/NAAT ve antijen aynı özellikte testler değildir.","sources":[{"id":"covid-test","title":"Testing for COVID-19","url":"https://www.cdc.gov/covid/testing/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-03-10"}]},{"id":"care","text":"Ağır hastalık riski olanlar erken başvurmalıdır: bazı tedaviler belirtilerin ilk günlerinde başlanmalıdır. İlaç etkileşimleri ve uygunluk hekim tarafından değerlendirilir.","sources":[{"id":"covid-treatment","title":"Types of COVID-19 treatment","url":"https://www.cdc.gov/covid/treatment/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"prevention","text":"Güncel aşı ve tedavi önerileri ülkeye ve risk grubuna göre kontrol edilmelidir. Bu sayfa belirli bir ülkedeki ürüne erişim veya kişisel uygunluk belgesi değildir.","sources":[{"id":"covid-treatment","title":"Types of COVID-19 treatment","url":"https://www.cdc.gov/covid/treatment/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"clinical","text":"Test yorumunda yakın geçmişteki enfeksiyonu kaydedin. NAAT pozitifliği bir süre devam edebilir; yeni belirtileri ve hastanın riskini birlikte değerlendirin.","sources":[{"id":"covid-test","title":"Testing for COVID-19","url":"https://www.cdc.gov/covid/testing/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-03-10"}]}]},{"id":"rotavirus","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/virusler/rotavirus","review":{"id":"rotavirus","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"d600e5423ca36faeab67a9cc00c989a67cdd14a12a4fbe674a9615b34eab045a","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"Rotavirüs özellikle bebek ve küçük çocuklarda kusma ve sulu ishale neden olur. Hastalığın ciddiyetinde sıvı kaybı belirleyicidir.","sources":[{"id":"rotavirus","title":"About rotavirus","url":"https://www.cdc.gov/rotavirus/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2024-04-22"}]},{"id":"spread","text":"Dışkıyla atılan virüs eller, yüzeyler veya yiyecekler üzerinden ağıza ulaşabilir. Belirtiler öncesinde ve iyileşme sonrasında da bulaş mümkündür.","sources":[{"id":"rotavirus","title":"About rotavirus","url":"https://www.cdc.gov/rotavirus/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2024-04-22"}]},{"id":"symptoms","text":"Kusma, sulu ishal, ateş ve karın ağrısı görülebilir. Azalan idrar, gözyaşının azalması ve belirgin uyku hali sıvı kaybına işaret edebilir.","sources":[{"id":"rotavirus","title":"About rotavirus","url":"https://www.cdc.gov/rotavirus/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2024-04-22"}]},{"id":"urgent","text":"Bebeğin sıvı alamaması, belirgin durgunluk veya ciddi sıvı kaybı şüphesinde değerlendirmeyi geciktirmeyin. Ağır olgularda damar yoluyla sıvı gerekebilir.","sources":[{"id":"rotavirus-clinical","title":"Clinical overview of rotavirus","url":"https://www.cdc.gov/rotavirus/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"testing","text":"Dışkı örneğinde antijen ya da genetik materyal araştırılabilir. Test pozitifliği sıvı kaybının derecesini ölçmez; klinik değerlendirme ayrıca yapılır.","sources":[{"id":"rotavirus-clinical","title":"Clinical overview of rotavirus","url":"https://www.cdc.gov/rotavirus/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"care","text":"Özgül antiviral tedaviden çok sıvı ve elektrolit kaybının yerine konması esastır. Antibiyotik rotavirüse etkili değildir.","sources":[{"id":"rotavirus-clinical","title":"Clinical overview of rotavirus","url":"https://www.cdc.gov/rotavirus/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"prevention","text":"Aşı ağır hastalığı azaltır; hijyen önemlidir ancak tek başına yeterli değildir. Aşılı çocukta da enfeksiyon olabilir. Ürün ve yaş sınırları yerel takvimden doğrulanmalıdır.","sources":[{"id":"rotavirus","title":"About rotavirus","url":"https://www.cdc.gov/rotavirus/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2024-04-22"}]},{"id":"clinical","text":"Sıvı alımı, idrar ve genel durumu izlem planına yazın. Aşılama öyküsünü belgeleyin; ebeveyne hangi değişiklikte tekrar başvuracağını açıkça anlatın.","sources":[{"id":"rotavirus-clinical","title":"Clinical overview of rotavirus","url":"https://www.cdc.gov/rotavirus/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]}]},{"id":"helikobakter-pilori","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/bakteriler/helikobakter-pilori","review":{"id":"helikobakter-pilori","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"73ff04fc4f38a71ccf2c1fb6a6762edb9f30e16e0f0fa23abdab4a2ee8b0258e","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"H. pylori, “mide mikrobu” diye bilinen bakteridir. Saptanması ile mide yakınmalarının nedeninin belirlenmesi aynı karar değildir; test ve tedavi planı birlikte değerlendirilir.","sources":[{"id":"hp-diagnosis","title":"Diagnosis of peptic ulcers","url":"https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/peptic-ulcers-stomach-ulcers/diagnosis","publisher":"NIDDK / NIH","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"spread","text":"Bu rehber ev içi temasın kimden kime geçtiğini belirlemez. Aile bireylerine test gerekip gerekmediğini, yakınmaları ve klinik riskleri hekimle görüşün.","sources":[{"id":"hp-guideline","title":"ACG guideline on treatment of Helicobacter pylori (2024)","url":"https://gi.org/journals-publications/ebgi/schoenfeld_sep2024/","publisher":"American College of Gastroenterology","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"symptoms","text":"Mide bölgesindeki ağrı veya hazımsızlık başka nedenlerle de olabilir. Hekime yakınmaların süresini, kullanılan ilaçları ve önceki H. pylori tedavilerini aktarın.","sources":[{"id":"hp-diagnosis","title":"Diagnosis of peptic ulcers","url":"https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/peptic-ulcers-stomach-ulcers/diagnosis","publisher":"NIDDK / NIH","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"urgent","text":"Kanlı kusma veya siyah, katranımsı dışkı gibi kanama belirtilerinde acil değerlendirme gerekir; bunları yalnız mide mikrobu belirtisi diye bekletmeyin.","sources":[{"id":"hp-ulcer","title":"Symptoms and causes of peptic ulcers","url":"https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/peptic-ulcers-stomach-ulcers/symptoms-causes","publisher":"NIDDK / NIH","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"testing","text":"Üre nefes testi, dışkı antijeni veya gerektiğinde endoskopik örnekleme kullanılabilir. Asit baskılayıcılar ve antibiyotikler test planını etkiler; ilaçlarınızı kendiniz kesmeyin.","sources":[{"id":"hp-diagnosis","title":"Diagnosis of peptic ulcers","url":"https://www.niddk.nih.gov/health-information/digestive-diseases/peptic-ulcers-stomach-ulcers/diagnosis","publisher":"NIDDK / NIH","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"care","text":"Tedavi birden fazla ilaç gerektirebilir. Önceki antibiyotik kullanımı ve direnç önemlidir; internetten seçilen tek bir antibiyotik uygun bir tedavi planı değildir.","sources":[{"id":"hp-guideline","title":"ACG guideline on treatment of Helicobacter pylori (2024)","url":"https://gi.org/journals-publications/ebgi/schoenfeld_sep2024/","publisher":"American College of Gastroenterology","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"prevention","text":"Tedavi bittiğinde başarı kontrolünü planlayın. Yakınmaların azalması bakterinin ortadan kalktığını kanıtlamaz.","sources":[{"id":"hp-guideline","title":"ACG guideline on treatment of Helicobacter pylori (2024)","url":"https://gi.org/journals-publications/ebgi/schoenfeld_sep2024/","publisher":"American College of Gastroenterology","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"clinical","text":"ACG 2024, eradikasyon doğrulamasını vurgular: antibiyotik sonrası en az dört hafta ve PPI/PCAB sonrası en az iki haftalık aralık, hekimce planlanır. Bu ABD kılavuzu yerel direnç verisinin yerine geçmez.","sources":[{"id":"hp-guideline","title":"ACG guideline on treatment of Helicobacter pylori (2024)","url":"https://gi.org/journals-publications/ebgi/schoenfeld_sep2024/","publisher":"American College of Gastroenterology","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]}]},{"id":"escherichia-coli","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/bakteriler/escherichia-coli","review":{"id":"escherichia-coli","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"c234193951046b106a89f59ecc18bb10b24b132abced5f8db435af3dcd32525c","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"E. coli’nin çoğu türü bağırsakta zararsızdır. Bazıları ishal, idrar yolu enfeksiyonu veya daha ağır hastalık yapabilir. Örnek türü ve klinik tablo bilinmeden tek tedavi önerilemez.","sources":[{"id":"ecoli","title":"About Escherichia coli infection","url":"https://www.cdc.gov/ecoli/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2024-05-14"}]},{"id":"spread","text":"İshal yapan türler kirlenmiş yiyecek, su, hayvan veya insan temasıyla bulaşabilir. Dışkıda E. coli ile idrar kültüründe E. coli aynı klinik soru değildir.","sources":[{"id":"ecoli","title":"About Escherichia coli infection","url":"https://www.cdc.gov/ecoli/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2024-05-14"}]},{"id":"symptoms","text":"Bu sayfanın ishal bölümü özellikle bağırsak enfeksiyonlarına odaklanır. Kanlı ishal veya ağır karın yakınmaları varsa etkenin türü bakım kararını değiştirebilir.","sources":[{"id":"ecoli-treatment","title":"Treatment of E. coli infection","url":"https://www.cdc.gov/ecoli/treatment/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2024-05-14"}]},{"id":"urgent","text":"Kanlı ishal, sıvı kaybı veya azalan idrarda tıbbi değerlendirme alın. STEC enfeksiyonu böbrekleri etkileyen hemolitik üremik sendromla ilişkili olabilir.","sources":[{"id":"ecoli-symptoms","title":"Symptoms of E. coli infection","url":"https://www.cdc.gov/ecoli/signs-symptoms/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2024-05-14"}]},{"id":"testing","text":"Raporda hangi örneğin incelendiğini, Shiga toksini/STEC araştırmasını ve hekimin yorumunu birlikte okuyun. Bakteri adı tek başına hastalık şiddetini göstermez.","sources":[{"id":"ecoli-clinical","title":"Information for clinicians: E. coli","url":"https://www.cdc.gov/ecoli/hcp/guidance/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2024-05-14"}]},{"id":"care","text":"STEC enfeksiyonunda antibiyotik ve ishal kesici ilaçlar zararı artırabilir; kendi kendinize başlamayın. Bu uyarı bütün E. coli enfeksiyonları için aynı tedavinin geçerli olduğu anlamına gelmez.","sources":[{"id":"ecoli-treatment","title":"Treatment of E. coli infection","url":"https://www.cdc.gov/ecoli/treatment/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2024-05-14"}]},{"id":"prevention","text":"Gıda güvenliği, temiz su ve hayvan teması sonrası el hijyeni bulaşı azaltmada önemlidir. Hasta kişinin bakımında örnek ve temas türünü sağlık ekibine anlatın.","sources":[{"id":"ecoli","title":"About Escherichia coli infection","url":"https://www.cdc.gov/ecoli/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2024-05-14"}]},{"id":"clinical","text":"İshalli hastalıkta STEC olasılığı ile üriner enfeksiyon yaklaşımını ayırın. Shiga toksini araştırması, kültür ve duyarlılık gereksinimi sendroma göre belirlenir.","sources":[{"id":"ecoli-clinical","title":"Information for clinicians: E. coli","url":"https://www.cdc.gov/ecoli/hcp/guidance/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2024-05-14"}]}]},{"id":"salmonella","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/bakteriler/salmonella","review":{"id":"salmonella","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"1e7e0af5967a5a4a3c88614a039d1c7a245812a2c688de35ee3d0789708e7355","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"Salmonella bir bakteri grubudur. Bu sayfa ağırlıkla ishal yapan tifo dışı Salmonella’yı anlatır; tifo ve paratifo aynı evde bakım yaklaşımına indirgenmemelidir.","sources":[{"id":"salmonella","title":"About Salmonella infection","url":"https://www.cdc.gov/salmonella/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2024-10-04"}]},{"id":"spread","text":"Kirlenmiş gıda ve su ile hayvan veya dışkı teması kaynak olabilir. Seyahat ve ortak yemek öyküsü değerlendirme için önemlidir.","sources":[{"id":"salmonella","title":"About Salmonella infection","url":"https://www.cdc.gov/salmonella/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2024-10-04"}]},{"id":"symptoms","text":"İshal, ateş ve karın krampları görülebilir. Bebekler, ileri yaştakiler ve bağışıklığı baskılanmış kişiler ağır enfeksiyon açısından daha dikkatle değerlendirilir.","sources":[{"id":"salmonella","title":"About Salmonella infection","url":"https://www.cdc.gov/salmonella/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2024-10-04"},{"id":"salmonella-clinical","title":"Clinical overview of salmonellosis","url":"https://www.cdc.gov/salmonella/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"urgent","text":"Ciddi sıvı kaybı, kanlı ishal veya belirgin kötüleşmede sağlık hizmetine başvurun. Enfeksiyon bazı hastalarda bağırsak dışına yayılabilir.","sources":[{"id":"salmonella-clinical","title":"Clinical overview of salmonellosis","url":"https://www.cdc.gov/salmonella/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"testing","text":"Kültür tanıda önemlidir. Moleküler test pozitifliği sonrasında kültür, direnç değerlendirmesi ve halk sağlığı araştırmasına katkı sağlayabilir.","sources":[{"id":"salmonella-clinical","title":"Clinical overview of salmonellosis","url":"https://www.cdc.gov/salmonella/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"care","text":"Birçok hasta sıvı desteğiyle düzelir; her Salmonella sonucunda antibiyotik gerekmez. Ağır veya riskli olguda antibiyotik kararı kişiye özel verilir.","sources":[{"id":"salmonella-clinical","title":"Clinical overview of salmonellosis","url":"https://www.cdc.gov/salmonella/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"prevention","text":"Çiğ ve pişmiş yiyecekleri ayırın; bozulabilir gıdaları uygun soğukta tutun. Hayvan ve yaşam alanlarına temas sonrası elleri yıkayın.","sources":[{"id":"salmonella","title":"About Salmonella infection","url":"https://www.cdc.gov/salmonella/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2024-10-04"}]},{"id":"clinical","text":"Seyahat, invaziv hastalık riski ve direnç olasılığını kaydedin. Tifo şüphesini tifo dışı gastroenterit bilgisinden ayrı bir değerlendirme yoluna alın.","sources":[{"id":"salmonella-clinical","title":"Clinical overview of salmonellosis","url":"https://www.cdc.gov/salmonella/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]}]},{"id":"campylobacter","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/bakteriler/campylobacter","review":{"id":"campylobacter","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"f1c2a5f1dde62cf7b2855eef4b0aa5507bb9aa34f8040fe48541a681244a0de3","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"Campylobacter ishale neden olabilen bir bakteri grubudur. Az pişmiş kümes hayvanları önemli bir kaynaktır; tek olası kaynak değildir.","sources":[{"id":"campy","title":"About Campylobacter infection","url":"https://www.cdc.gov/campylobacter/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2026-08-12"}]},{"id":"spread","text":"Çiğ etten kesme tahtası veya bıçakla diğer gıdalara bulaş olabilir. Pastörize edilmemiş süt, arıtılmamış su ve hayvan teması da değerlendirilir.","sources":[{"id":"campy","title":"About Campylobacter infection","url":"https://www.cdc.gov/campylobacter/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2026-08-12"}]},{"id":"symptoms","text":"İshal, ateş ve karın krampları görülebilir; ishal kanlı olabilir. Bazı kişilerde enfeksiyon sonrasında eklem veya sinir sistemi sorunları gelişebilir.","sources":[{"id":"campy-clinical","title":"Clinical overview of Campylobacter","url":"https://www.cdc.gov/campylobacter/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"urgent","text":"Kanlı ishal, sıvı kaybı veya ciddi kötüleşmede değerlendirme gerekir. Yeni gelişen kas güçsüzlüğü veya yürüme güçlüğünde acil yardım alın.","sources":[{"id":"campy-clinical","title":"Clinical overview of Campylobacter","url":"https://www.cdc.gov/campylobacter/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"testing","text":"Dışkı testi etkeni gösterebilir. Kültür gerektiğinde antibiyotik duyarlılığı hakkında bilgi sağlar; moleküler pozitiflik her zaman bu bilgiyi vermez.","sources":[{"id":"campy-clinical","title":"Clinical overview of Campylobacter","url":"https://www.cdc.gov/campylobacter/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"care","text":"Çoğu hasta antibiyotiksiz iyileşir. Sıvı desteği önemlidir; ağır hastalık veya özel risk durumunda hekim antibiyotik gereksinimini değerlendirir.","sources":[{"id":"campy-clinical","title":"Clinical overview of Campylobacter","url":"https://www.cdc.gov/campylobacter/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"prevention","text":"Çiğ kümes hayvanlarından hazır gıdaya çapraz bulaşı önleyin. Güvenli su ve pastörize süt tercih edin; hayvan temasından sonra elleri yıkayın.","sources":[{"id":"campy","title":"About Campylobacter infection","url":"https://www.cdc.gov/campylobacter/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2026-08-12"}]},{"id":"clinical","text":"Seyahat ve hayvan temasını sorgulayın. Antibiyotik seçimi gerekiyorsa yerel direnç ve laboratuvar verisini değerlendirin; tek bir uluslararası şema herkese uygulanmaz.","sources":[{"id":"campy-clinical","title":"Clinical overview of Campylobacter","url":"https://www.cdc.gov/campylobacter/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]}]},{"id":"bordetella-pertussis","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/bakteriler/bordetella-pertussis","review":{"id":"bordetella-pertussis","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"e5fde66939ade0661a501cc86c75174a529ae8c03433d1a14cd3647aab91ca66","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"Bordetella pertussis boğmacaya yol açan bakteridir. İlk dönem nezleye benzeyebilir; özellikle bebekler için ciddi olabilir.","sources":[{"id":"pertussis","title":"Symptoms of whooping cough","url":"https://www.cdc.gov/pertussis/signs-symptoms/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-12-02"}]},{"id":"spread","text":"Öksürük süresini ve evde bebek veya gebe temasını hekime bildirin. Temaslı yönetimi, hastanın tedavisiyle aynı karar değildir.","sources":[{"id":"pertussis-treatment","title":"Treatment of pertussis","url":"https://www.cdc.gov/pertussis/hcp/clinical-care/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"symptoms","text":"Öksürük nöbetleri ve nöbet sonrası kusma görülebilir. Bebek öksürmeden de solunum duraklaması yaşayabilir; tipik sesin olmaması hastalığı dışlamaz.","sources":[{"id":"pertussis","title":"Symptoms of whooping cough","url":"https://www.cdc.gov/pertussis/signs-symptoms/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-12-02"}]},{"id":"urgent","text":"Bebekte solunum duraklaması, morarma veya nefes güçlüğü acildir. Şiddetli öksürük nöbetleri de sağlık değerlendirmesi gerektirir.","sources":[{"id":"pertussis","title":"Symptoms of whooping cough","url":"https://www.cdc.gov/pertussis/signs-symptoms/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-12-02"}]},{"id":"testing","text":"Kültür, PCR ve bazı durumlarda seroloji farklı zaman aralıklarında yararlıdır. Öksürüğün başlangıç tarihini ve alınmış antibiyotikleri bildirin; geç alınan negatif test yanıltabilir.","sources":[{"id":"pertussis-test","title":"Laboratory testing for pertussis","url":"https://www.cdc.gov/pertussis/php/laboratories/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"care","text":"Erken tedavi daha yararlıdır. Geç dönemde öksürük tedaviye rağmen sürebilir; antibiyotik kararı yaş, süre ve riskli temaslılarla birlikte verilir.","sources":[{"id":"pertussis-treatment","title":"Treatment of pertussis","url":"https://www.cdc.gov/pertussis/hcp/clinical-care/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"prevention","text":"Aşılama öyküsünü kontrol edin. Aşılı kişide de hastalık görülebilir; temas sonrası koruyucu tedaviyi kendi kendinize başlatmayın.","sources":[{"id":"pertussis","title":"Symptoms of whooping cough","url":"https://www.cdc.gov/pertussis/signs-symptoms/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-12-02"},{"id":"pertussis-treatment","title":"Treatment of pertussis","url":"https://www.cdc.gov/pertussis/hcp/clinical-care/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"clinical","text":"Testin örnek türü ve zamanlaması tanısal verimi etkiler. Bebek ve üçüncü trimester gebe temaslarında gecikme riskini ayrıca değerlendirin; yerel bildirim protokolünü izleyin.","sources":[{"id":"pertussis-test","title":"Laboratory testing for pertussis","url":"https://www.cdc.gov/pertussis/php/laboratories/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null},{"id":"pertussis-treatment","title":"Treatment of pertussis","url":"https://www.cdc.gov/pertussis/hcp/clinical-care/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]}]},{"id":"hpv","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/virusler/hpv","review":{"id":"hpv","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"d96738dd1af70f0b7f25cf078b73626f4b74532cd1eb12a81f27e83c961b885e","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"HPV tek bir virüs tipi değildir. Bazı tipleri siğille, bazıları kalıcı enfeksiyon geliştiğinde kanser öncüsü değişikliklerle ilişkilidir. Pozitif HPV testi kanser tanısı değildir.","sources":[{"id":"hpv-about","title":"About HPV","url":"https://www.cdc.gov/hpv/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"spread","text":"Yakın cilt ve cinsel temasla bulaşabilir. Görünür siğil olmaması bulaş olasılığını ortadan kaldırmaz. Bir test, enfeksiyonun kimden ve tam ne zaman alındığını göstermez.","sources":[{"id":"hpv-guidance","title":"STI treatment guidelines: HPV infection","url":"https://www.cdc.gov/std/treatment-guidelines/hpv.htm","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"symptoms","text":"Enfeksiyon çoğu zaman belirti vermez. Genital siğil ile rahim ağzındaki hücresel değişiklik aynı bulgu değildir; belirti olmadan da tarama gerekebilir.","sources":[{"id":"hpv-about","title":"About HPV","url":"https://www.cdc.gov/hpv/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"urgent","text":"İlişki sonrası, adetler arasında veya menopoz sonrası kanamada tarama zamanını beklemeyin; muayene gerekir. Bu belirtiler tek başına kanser olduğunu da göstermez.","sources":[{"id":"who-cervix","title":"Cervical cancer","url":"https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cervical-cancer","publisher":"WHO","jurisdiction":"International","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"testing","text":"Rahim ağzı HPV testi, hücre incelemesi ve biyopsi farklı soruları yanıtlar. Siğilin tanısı için HPV testi önerilmez; şüpheli lezyonda hekim biyopsi düşünebilir.","sources":[{"id":"hpv-warts","title":"STI treatment guidelines: anogenital warts","url":"https://www.cdc.gov/std/treatment-guidelines/anogenital-warts.htm","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"care","text":"Tedavi siğili veya kanser öncüsü lezyonu hedefleyebilir. Siğilin kaybolması virüsün kesin temizlendiğini göstermez. Genital bölgeye kendi kendinize sıradan siğil ilacı uygulamayın.","sources":[{"id":"hpv-warts","title":"STI treatment guidelines: anogenital warts","url":"https://www.cdc.gov/std/treatment-guidelines/anogenital-warts.htm","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null},{"id":"nhs-genital-warts","title":"Genital warts","url":"https://www.nhs.uk/conditions/genital-warts/","publisher":"NHS","jurisdiction":"United Kingdom","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"prevention","text":"Aşı korunma içindir; mevcut HPV enfeksiyonunu tedavi etmez. Aşılanmış olmak rahim ağzı taramasını gereksiz kılmaz. Yaş ve aşı programı ülkeye göre değerlendirilir.","sources":[{"id":"who-cervix","title":"Cervical cancer","url":"https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cervical-cancer","publisher":"WHO","jurisdiction":"International","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"special","text":"HIV veya başka bağışıklık baskılayıcı durumlar tarama ve izlem planını değiştirebilir. Genel toplum aralığını bu gruplara otomatik uygulamayın.","sources":[{"id":"who-cervix","title":"Cervical cancer","url":"https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cervical-cancer","publisher":"WHO","jurisdiction":"International","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"local","text":"Türkiye’de ulusal program 30–65 yaş grubundaki kadınlarda beş yılda bir HPV-DNA taraması tanımlar; ASM, KETEM ve Sağlıklı Hayat Merkezlerinden bilgi alınabilir. Pozitif sonuç veya belirti varsa rutin aralık beklenmez.","sources":[{"id":"tr-cervix","title":"Serviks kanseri farkındalık ayı — ulusal tarama programı","url":"https://cankirism.saglik.gov.tr/TR-371088/serviks-rahim-agzi-kanseri-farkindalik-ayi.html","publisher":"T.C. Sağlık Bakanlığı / Çankırı İl Sağlık Müdürlüğü","jurisdiction":"Türkiye","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"clinical","text":"Tarama, anormal sonuç sonrası izlem ve belirtiye yönelik tanıyı ayırın. Önceki sonuçları ve tedavileri görün; tek bir “pozitif” sözcüğünden işlem planı oluşturmayın.","sources":[{"id":"hpv-guidance","title":"STI treatment guidelines: HPV infection","url":"https://www.cdc.gov/std/treatment-guidelines/hpv.htm","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]}]},{"id":"hsv-1","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/virusler/hsv-1","review":{"id":"hsv-1","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"efcd41aab9d4b115f43c2724e07dc3da2dc695c02b138e8b0054de589f559d10","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"HSV-1 çoğunlukla ağız çevresinde uçukla ilişkilidir; genital enfeksiyon da yapabilir. “Tip 1” sonucu enfeksiyonun yalnız ağızda olduğunu kanıtlamaz.","sources":[{"id":"who-herpes","title":"Herpes simplex virus","url":"https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/herpes-simplex-virus","publisher":"WHO","jurisdiction":"International","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"spread","text":"Ağız çevresindeki deri, tükürük ve lezyonla temas önemlidir. Uçuk varken öpüşme ve oral cinsel temastan kaçının; tamamen iyileşene kadar bulaş riski vardır.","sources":[{"id":"nhs-cold-sores","title":"Cold sores","url":"https://www.nhs.uk/conditions/cold-sores/","publisher":"NHS","jurisdiction":"United Kingdom","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"symptoms","text":"Karıncalanma veya yanmayı küçük, ağrılı kabarcıklar izleyebilir. Ağızdaki her yara uçuk değildir; alışılmadık, çok ağrılı veya iyileşmeyen lezyon değerlendirilmelidir.","sources":[{"id":"nhs-cold-sores","title":"Cold sores","url":"https://www.nhs.uk/conditions/cold-sores/","publisher":"NHS","jurisdiction":"United Kingdom","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"urgent","text":"Göz ağrısı, giderek artan kızarıklık, ışık hassasiyeti veya görmede değişiklik varsa aynı gün değerlendirme alın. Göz çevresindeki sorunu sıradan dudak uçuğu gibi tedavi etmeyin.","sources":[{"id":"nhs-hsv-eye","title":"Herpes simplex eye infections","url":"https://www.nhs.uk/conditions/herpes-simplex-eye-infections/","publisher":"NHS","jurisdiction":"United Kingdom","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"testing","text":"Lezyondan örnek, uygun durumda virüs tipini belirleyebilir. Kandaki HSV-1 antikoru enfeksiyonun yerini veya zamanını göstermez; sonuç yakınmalarla birlikte değerlendirilir.","sources":[{"id":"hsv-guidance","title":"STI treatment guidelines: herpes","url":"https://www.cdc.gov/std/treatment-guidelines/herpes.htm","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"care","text":"Antiviral tedavi bazı atakların süresini ve şiddetini azaltabilir; virüsü vücuttan tamamen temizlemez. Sık veya ağır ataklarda kişiye uygun tedavi planını görüşün.","sources":[{"id":"who-herpes","title":"Herpes simplex virus","url":"https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/herpes-simplex-virus","publisher":"WHO","jurisdiction":"International","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"prevention","text":"Uçuğa dokunursanız ellerinizi yıkayın. Aktif uçuğu olan kişi bebeği öpmemelidir; yenidoğanda herpes ciddi olabilir.","sources":[{"id":"nhs-cold-sores","title":"Cold sores","url":"https://www.nhs.uk/conditions/cold-sores/","publisher":"NHS","jurisdiction":"United Kingdom","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"special","text":"Bağışıklığı baskılanmış kişilerde enfeksiyon daha ağır olabilir. Gebelikte genital lezyon veya yeni enfeksiyon şüphesini kadın doğum ekibine bildirin.","sources":[{"id":"who-herpes","title":"Herpes simplex virus","url":"https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/herpes-simplex-virus","publisher":"WHO","jurisdiction":"International","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"misconception","text":"Belirtisiz kişide rastgele herpes kan testi kesin bir açıklama sağlamayabilir. Yanlış pozitiflik ve erken dönemde saptanamama ihtimali test öncesinde konuşulmalıdır.","sources":[{"id":"hsv-testing","title":"Screening for genital herpes","url":"https://www.cdc.gov/herpes/testing/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"clinical","text":"Genital HSV-1’in nüks ve saçılım özellikleri HSV-2’den farklıdır. Tip, lezyon yeri ve atak öyküsünü birlikte kaydedin; HSV IgM önerilen tanı testi değildir.","sources":[{"id":"hsv-guidance","title":"STI treatment guidelines: herpes","url":"https://www.cdc.gov/std/treatment-guidelines/herpes.htm","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]}]},{"id":"hsv-2","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/virusler/hsv-2","review":{"id":"hsv-2","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"0b70be0a9a656bac3a2fcd7930e6f77fec6f3dd4cf6f8c58a85bb347e16cdb12","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"HSV-2 çoğunlukla genital herpesle ilişkilidir. Belirtiler hafif olabilir veya fark edilmeyebilir. Tanı, kişinin davranışı veya ilişkisinin güvenilirliği hakkında bir yargı değildir.","sources":[{"id":"who-herpes","title":"Herpes simplex virus","url":"https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/herpes-simplex-virus","publisher":"WHO","jurisdiction":"International","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"spread","text":"Genital bölgedeki deri ve mukozayla cinsel temas sırasında, görünür yara yokken de bulaşabilir. Kondom riski azaltır fakat örtmediği deriden bulaşı tamamen engelleyemez.","sources":[{"id":"nhs-genital-herpes","title":"Genital herpes","url":"https://www.nhs.uk/conditions/genital-herpes/","publisher":"NHS","jurisdiction":"United Kingdom","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"symptoms","text":"Ağrılı kabarcıklar, yaralar, yanma ve idrar yaparken ağrı görülebilir. İlk fark edilen atak, enfeksiyonun mutlaka yeni alındığı anlamına gelmez.","sources":[{"id":"nhs-genital-herpes","title":"Genital herpes","url":"https://www.nhs.uk/conditions/genital-herpes/","publisher":"NHS","jurisdiction":"United Kingdom","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"urgent","text":"Gebelikte yeni genital lezyonu veya ilk herpes atağını gecikmeden sağlık ekibine bildirin. Doğuma yakın yeni enfeksiyonda bebek açısından yaklaşım özellikle önemlidir.","sources":[{"id":"nhs-pregnancy-infections","title":"Infections in pregnancy that may affect your baby","url":"https://www.nhs.uk/pregnancy/keeping-well/infections-that-may-affect-your-baby/","publisher":"NHS","jurisdiction":"United Kingdom","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"testing","text":"Yara varken sürüntü testi kullanılabilir. Yarasız dönemde kan testinin yararı ve yanlış pozitiflik ihtimali farklıdır; her belirti göstermeyen kişiye rutin tarama önerilmez.","sources":[{"id":"hsv-testing","title":"Screening for genital herpes","url":"https://www.cdc.gov/herpes/testing/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"care","text":"Antiviral ilaçlar atağın tedavisinde veya seçilmiş kişilerde baskılayıcı tedavide kullanılabilir. Amaç belirtileri ve bulaş riskini azaltmaktır; tedavi kalıcı virüs temizliği sağlamaz.","sources":[{"id":"nhs-genital-herpes","title":"Genital herpes","url":"https://www.nhs.uk/conditions/genital-herpes/","publisher":"NHS","jurisdiction":"United Kingdom","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"prevention","text":"Yanma veya karıncalanma başladığında ve yaralar varken cinsel teması erteleyin. Partnerle korunma planını konuşmak, kondom ve uygun tedavi birlikte değerlendirilir.","sources":[{"id":"nhs-genital-herpes","title":"Genital herpes","url":"https://www.nhs.uk/conditions/genital-herpes/","publisher":"NHS","jurisdiction":"United Kingdom","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"special","text":"Gebelik ve bağışıklık baskılanması bakım planını değiştirir. HIV açısından değerlendirme de önerilebilir; iki enfeksiyonun tanı ve tedavisi birbirinin yerine geçmez.","sources":[{"id":"hsv-guidance","title":"STI treatment guidelines: herpes","url":"https://www.cdc.gov/std/treatment-guidelines/herpes.htm","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"misconception","text":"Tek bir pozitif tarama sonucu, özellikle düşük olasılıklı durumda, doğrulama gerektirebilir. Sonucu enfeksiyonun tarihi veya partnerin kimliği olarak yorumlamayın.","sources":[{"id":"hsv-testing","title":"Screening for genital herpes","url":"https://www.cdc.gov/herpes/testing/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"clinical","text":"Düşük indeksli serolojik pozitiflikte doğrulama gereksinimini ve testin sınırlarını açıklayın. Klinik lezyon değerlendirmesi, tip tayini ve danışmanlık aynı bakım planında yer almalıdır.","sources":[{"id":"hsv-guidance","title":"STI treatment guidelines: herpes","url":"https://www.cdc.gov/std/treatment-guidelines/herpes.htm","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]}]},{"id":"varisella-zoster","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/virusler/varisella-zoster","review":{"id":"varisella-zoster","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"63400d7d992d9504dca2f52f1d0fa41722e72ac8ce9a46d833b4d56ebc502113","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"Varisella-zoster ilk enfeksiyonda suçiçeğine, daha sonra yeniden etkinleştiğinde zonaya yol açabilir. Bunlar aynı virüsün farklı hastalık tablolarıdır.","sources":[{"id":"varicella-about","title":"About chickenpox","url":"https://www.cdc.gov/chickenpox/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"spread","text":"Suçiçeği döküntüden önce de bulaşabilir. Zonası olan biriyle temas, bağışık olmayan kişide zona değil suçiçeği oluşturabilir; lezyonları kapatmak ve el hijyeni önemlidir.","sources":[{"id":"varicella-about","title":"About chickenpox","url":"https://www.cdc.gov/chickenpox/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"symptoms","text":"Suçiçeğinde kaşıntılı, farklı evrelerde kabarcıklar; zonada sıklıkla vücudun bir yanında ağrılı döküntü görülür. Zona sonrası ağrı döküntü iyileşince de sürebilir.","sources":[{"id":"varicella-about","title":"About chickenpox","url":"https://www.cdc.gov/chickenpox/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null},{"id":"zoster-about","title":"About shingles","url":"https://www.cdc.gov/shingles/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"urgent","text":"Göz çevresinde döküntü veya görme değişikliğinde gecikmeden değerlendirme alın. Gebelikte ya da bağışıklık baskılanmasında suçiçeği teması, belirti beklenmeden sağlık ekibine bildirilmelidir.","sources":[{"id":"zoster-about","title":"About shingles","url":"https://www.cdc.gov/shingles/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null},{"id":"varicella-clinical","title":"Clinical overview of chickenpox","url":"https://www.cdc.gov/chickenpox/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"testing","text":"Tipik görünüm tanıda yardımcıdır; atipik veya aşı sonrası döküntülerde doğrulama gerekebilir. Lezyondan PCR, uygun örnekte VZV’yi saptamak için kullanılır.","sources":[{"id":"varicella-clinical","title":"Clinical overview of chickenpox","url":"https://www.cdc.gov/chickenpox/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"care","text":"Zona şüphesinde erken görüşme önemlidir; antiviraller erken başlandığında daha yararlıdır. Ağrı tedavisi ve göz tutulumu değerlendirmesi kişiye göre planlanır.","sources":[{"id":"zoster-about","title":"About shingles","url":"https://www.cdc.gov/shingles/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"prevention","text":"Suçiçeği ve zona aşıları aynı amaçla kullanılmaz. Yaş, bağışıklık durumu ve ülke programına göre uygunluk değerlendirilir; ABD takvimi Türkiye takvimi yerine konmaz.","sources":[{"id":"varicella-vaccine","title":"Varicella vaccine recommendations","url":"https://www.cdc.gov/chickenpox/hcp/vaccine-considerations/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null},{"id":"zoster-about","title":"About shingles","url":"https://www.cdc.gov/shingles/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"special","text":"Gebe, yenidoğan ve bağışıklığı baskılanmış kişilerde risk farklıdır. Canlı suçiçeği aşısının uygunluğu ve temas sonrası koruma uzman tarafından değerlendirilir.","sources":[{"id":"varicella-clinical","title":"Clinical overview of chickenpox","url":"https://www.cdc.gov/chickenpox/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"misconception","text":"Çocuğa “küçükken geçirsin” diye kasıtlı suçiçeği teması yaptırmayın. Önceden sağlıklı olmak hastalığın mutlaka hafif geçeceğini garanti etmez.","sources":[{"id":"varicella-about","title":"About chickenpox","url":"https://www.cdc.gov/chickenpox/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"clinical","text":"Primer varisella ile lokalize veya yaygın zonayı ayırın. Bağışıklık durumu, lezyon dağılımı ve maruziyet öyküsü izolasyon ve tedavi kararını etkiler.","sources":[{"id":"varicella-clinical","title":"Clinical overview of chickenpox","url":"https://www.cdc.gov/chickenpox/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]}]},{"id":"kizamik","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/virusler/kizamik","review":{"id":"kizamik","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"508b12812056954b8eec68e6dcaec60acbbf6f1e77966212c8eb64871425a31c","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"Kızamık, yalnız döküntü yapan hafif bir çocukluk hastalığı değildir. Çok bulaşıcıdır; pnömoni ve beyin tutulumu gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir.","sources":[{"id":"measles-about","title":"About measles","url":"https://www.cdc.gov/measles/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"spread","text":"Havayla yayılabilir; aynı kapalı ortamda bulunmak risk oluşturabilir. Bulaştırıcılık döküntüden önce başlar. Şüphe varsa sağlık kuruluşuna gitmeden önce haber verin.","sources":[{"id":"measles-about","title":"About measles","url":"https://www.cdc.gov/measles/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null},{"id":"nhs-measles","title":"Measles","url":"https://www.nhs.uk/conditions/measles/","publisher":"NHS","jurisdiction":"United Kingdom","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"symptoms","text":"Ateş, öksürük, burun akıntısı ve kızarık gözleri döküntü izleyebilir. Döküntü görünümü tek başına tanı koydurmaz; temas ve aşı öyküsü önemlidir.","sources":[{"id":"measles-about","title":"About measles","url":"https://www.cdc.gov/measles/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"urgent","text":"Nefes güçlüğü, belirgin sıvı kaybı, nöbet veya bilinç değişikliği acil değerlendirme gerektirir. Yardım isterken kızamık şüphesini bildirin ki diğer kişiler korunabilsin.","sources":[{"id":"nhs-measles","title":"Measles","url":"https://www.nhs.uk/conditions/measles/","publisher":"NHS","jurisdiction":"United Kingdom","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"testing","text":"Şüpheli vakada laboratuvar doğrulaması ve halk sağlığı değerlendirmesi birlikte yürütülür. Kan ve solunum örneğinin zamanı sonucu etkiler; örnek almayı kendiniz organize etmeye çalışmayın.","sources":[{"id":"measles-clinical","title":"Clinical overview of measles","url":"https://www.cdc.gov/measles/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"care","text":"Bakım sıvı kaybını ve komplikasyonları yönetir. Vitamin A kullanımı klinik bir karardır; yüksek doz ürünleri kendi kendinize almayın. Vitamin A, aşı yerine geçmez.","sources":[{"id":"measles-clinical","title":"Clinical overview of measles","url":"https://www.cdc.gov/measles/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"prevention","text":"Kızamık içeren aşılar temel korunmadır. Temas sonrası aşı veya immünglobulin gereksinimi zamana ve kişisel riske bağlıdır; değerlendirme için döküntü beklemeyin.","sources":[{"id":"measles-vaccine","title":"Measles vaccine recommendations","url":"https://www.cdc.gov/measles/hcp/vaccine-considerations/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"special","text":"Küçük çocuklar, gebeler ve bağışıklığı baskılanmış kişiler için risk ve temas sonrası seçenekler farklıdır. Canlı aşı kararı gebelik ve bağışıklık durumuyla birlikte değerlendirilir.","sources":[{"id":"measles-clinical","title":"Clinical overview of measles","url":"https://www.cdc.gov/measles/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"misconception","text":"Hastalığı geçirmek, aşıya güvenli bir alternatif değildir. Yetersiz beslenme ve bağışıklık sorunları ağır hastalık riskini artırabilir; evde izlem herkes için uygun değildir.","sources":[{"id":"who-measles","title":"Measles","url":"https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/measles","publisher":"WHO","jurisdiction":"International","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"clinical","text":"Şüphede bildirim ve izolasyon sürecini geciktirmeyin. Bulaş önlemleri, örnekleme ve komplikasyon değerlendirmesi birlikte planlanmalı; ülkenin güncel halk sağlığı talimatları izlenmelidir.","sources":[{"id":"measles-clinical","title":"Clinical overview of measles","url":"https://www.cdc.gov/measles/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]}]},{"id":"hepatit-a","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/virusler/hepatit-a","review":{"id":"hepatit-a","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"a8a5020a27720a11d135e772a42606f0edde1f4b6504ee98757ff29d16e23cba","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"Hepatit A, karaciğeri etkileyen bir enfeksiyondur. Hepatit B ve C’den farklı olarak kronik enfeksiyon oluşturmaz; ancak nadiren ağır karaciğer yetmezliğine yol açabilir.","sources":[{"id":"who-hav","title":"Hepatitis A","url":"https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hepatitis-a","publisher":"WHO","jurisdiction":"International","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"spread","text":"Dışkıyla kirlenmiş su veya gıda ve yakın temasla bulaşır. Belirtiler başlamadan önce bulaş mümkün olabilir; hasta görünen kişilere uzak durmak tek başına yeterli değildir.","sources":[{"id":"hav-about","title":"Hepatitis A basics","url":"https://www.cdc.gov/hepatitis-a/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"symptoms","text":"Halsizlik, iştahsızlık, bulantı, koyu idrar ve sarılık görülebilir. Küçük çocuklarda belirti az olabilir; sarılığın olmaması enfeksiyonu dışlamaz.","sources":[{"id":"hav-about","title":"Hepatitis A basics","url":"https://www.cdc.gov/hepatitis-a/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"urgent","text":"Ciltte veya göz akında yeni sararma varsa gecikmeden tıbbi değerlendirme alın. Sarılığın nedenini yalnız görünümden belirleyemezsiniz; hepatit dışındaki hastalıklar da araştırılabilir.","sources":[{"id":"nhs-jaundice","title":"Jaundice","url":"https://www.nhs.uk/conditions/jaundice/","publisher":"NHS","jurisdiction":"United Kingdom","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"testing","text":"Anti-HAV IgM, yakın dönem enfeksiyon araştırmasında; IgG veya total anti-HAV ise bağışıklık değerlendirmesinde kullanılır. Yalnız “anti-HAV pozitif” ifadesi akut hastalık tanısı koydurmaz.","sources":[{"id":"hav-testing","title":"Clinical screening and diagnosis for hepatitis A","url":"https://www.cdc.gov/hepatitis-a/hcp/diagnosis-testing/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"care","text":"Tedavi genellikle sıvı, beslenme ve belirtilerin takibine dayanır. Karaciğeri etkileyebilen ilaç ve takviyeleri hekime bildirin; ağır hastalıkta hastane bakımı gerekebilir.","sources":[{"id":"who-hav","title":"Hepatitis A","url":"https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hepatitis-a","publisher":"WHO","jurisdiction":"International","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"prevention","text":"Aşı ve el hijyeni önemlidir. Tuvalet veya bez değişiminden sonra, yemek hazırlamadan önce sabunla ellerinizi yıkayın; güvenli su ve gıda kullanın.","sources":[{"id":"hav-about","title":"Hepatitis A basics","url":"https://www.cdc.gov/hepatitis-a/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"special","text":"İleri yaşta veya kronik karaciğer hastalığı olan kişide ağır seyir riski daha yüksek olabilir. Yakın temas olduysa koruyucu seçenekleri erken görüşün.","sources":[{"id":"who-hav","title":"Hepatitis A","url":"https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hepatitis-a","publisher":"WHO","jurisdiction":"International","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"misconception","text":"Aşı veya geçirilmiş enfeksiyon sonrası antikor bulunması, kişinin şu anda bulaştırıcı olduğunu göstermez. Test adı, belirtiler ve zamanlama birlikte okunmalıdır.","sources":[{"id":"hav-testing","title":"Clinical screening and diagnosis for hepatitis A","url":"https://www.cdc.gov/hepatitis-a/hcp/diagnosis-testing/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"clinical","text":"Belirtisiz kişide IgM taraması yanlış yönlendirebilir. Akut hepatit şüphesini klinik bulgular ve laboratuvarla doğrulayın; temaslı yönetimini yerel halk sağlığı ekibiyle planlayın.","sources":[{"id":"hav-testing","title":"Clinical screening and diagnosis for hepatitis A","url":"https://www.cdc.gov/hepatitis-a/hcp/diagnosis-testing/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]}]},{"id":"hepatit-b","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/virusler/hepatit-b","review":{"id":"hepatit-b","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"2ce8c6f0a07cf43265428a6d971b484eb587caed40ae9424d67026fa0f4ff63a","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"Hepatit B kısa süreli veya kronik enfeksiyon yapabilir. Kronik enfeksiyon yıllarca belirti vermese de karaciğer hasarı açısından takip gerektirebilir; iyi hissetmek izlemi gereksiz kılmaz.","sources":[{"id":"hbv-about","title":"Hepatitis B basics","url":"https://www.cdc.gov/hepatitis-b/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"spread","text":"Kan ve belirli vücut sıvılarıyla, cinsel temasla veya doğum sırasında bulaşabilir. Sarılmak, birlikte yemek yemek ve sıradan sosyal temas temel bulaş yolları değildir.","sources":[{"id":"hbv-about","title":"Hepatitis B basics","url":"https://www.cdc.gov/hepatitis-b/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"symptoms","text":"Akut hastalıkta halsizlik, bulantı, karın yakınmaları ve sarılık olabilir; bazı kişiler belirti göstermez. Kronik enfeksiyonun ağırlığı yalnız belirti sayısıyla ölçülmez.","sources":[{"id":"hbv-about","title":"Hepatitis B basics","url":"https://www.cdc.gov/hepatitis-b/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"urgent","text":"Yeni sarılık değerlendirilmelidir. Sirozu olan kişide kan kusma, siyah dışkı veya aniden gelişen bilinç bulanıklığı acildir; sıradaki kontrol randevusunu beklemeyin.","sources":[{"id":"nhs-jaundice","title":"Jaundice","url":"https://www.nhs.uk/conditions/jaundice/","publisher":"NHS","jurisdiction":"United Kingdom","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null},{"id":"nhs-cirrhosis","title":"Cirrhosis: symptoms and urgent help","url":"https://www.nhs.uk/conditions/cirrhosis/","publisher":"NHS","jurisdiction":"United Kingdom","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"testing","text":"HBsAg, anti-HBs ve total anti-HBc farklı anlamlar taşır. Aşı yanıtı, geçirilmiş enfeksiyon ve mevcut enfeksiyon ayrımı sonuçların birlikte değerlendirilmesini gerektirir.","sources":[{"id":"hbv-testing","title":"Clinical testing and diagnosis for hepatitis B","url":"https://www.cdc.gov/hepatitis-b/hcp/diagnosis-testing/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"care","text":"Kronik hepatitte antiviral tedavi bazı kişilerde gereklidir; karar viral yük ve karaciğer değerlendirmesine dayanır. Başlanmış tedaviyi sonuç “düzeldi” diye kendiniz kesmeyin.","sources":[{"id":"who-hbv","title":"Hepatitis B","url":"https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hepatitis-b","publisher":"WHO","jurisdiction":"International","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"prevention","text":"Aşı korunmada temel araçtır. İğne veya kanla kirlenebilecek kişisel eşyaları paylaşmayın. Kanla temas veya iğne yaralanmasında aynı gün maruziyet değerlendirmesi isteyin.","sources":[{"id":"hbv-about","title":"Hepatitis B basics","url":"https://www.cdc.gov/hepatitis-b/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null},{"id":"hbv-exposure","title":"Responding to HBV exposures","url":"https://www.cdc.gov/hepatitis-b/hcp/infection-control/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"special","text":"Gebelikte tarama ve sonuçlara göre anne-bebek için koruma planı önemlidir. Doğumda bebeğin korunması zamana duyarlıdır; plan doğumdan önce ekipçe netleştirilmelidir.","sources":[{"id":"who-hbv","title":"Hepatitis B","url":"https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hepatitis-b","publisher":"WHO","jurisdiction":"International","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"misconception","text":"Anti-HBs ile HBsAg aynı test değildir. “Antikor pozitif” ifadesini otomatik olarak aktif hepatit diye yorumlamayın; tek başına bir sonuç bütün tabloyu açıklamaz.","sources":[{"id":"hbv-testing","title":"Clinical testing and diagnosis for hepatitis B","url":"https://www.cdc.gov/hepatitis-b/hcp/diagnosis-testing/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"clinical","text":"Geçirilmiş HBV enfeksiyonu da bağışıklık baskılayıcı tedavilerde yeniden etkinleşme açısından önemlidir. Tedavi öncesi seroloji ve gereken koruma/izlem planını birlikte değerlendirin.","sources":[{"id":"hbv-testing","title":"Clinical testing and diagnosis for hepatitis B","url":"https://www.cdc.gov/hepatitis-b/hcp/diagnosis-testing/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]}]},{"id":"hepatit-c","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/virusler/hepatit-c","review":{"id":"hepatit-c","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"3dcfc08f15e74760d97314f12e98a67c22c3d40f86a81e0e6d6c1069f81ae30d","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"Hepatit C, yıllarca belirti vermeyebilen bir karaciğer enfeksiyonudur. Güncel antiviral tedavilerle çoğu kişide iyileşme sağlanabilir; tanı sonrası bakıma erişmek önemlidir.","sources":[{"id":"who-hcv","title":"Hepatitis C","url":"https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hepatitis-c","publisher":"WHO","jurisdiction":"International","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"spread","text":"Başlıca enfekte kanla temas üzerinden bulaşır. İğne veya kanla kirlenmiş ekipman paylaşımı risklidir. Sarılmak, yemek paylaşmak veya aynı ortamda bulunmak olağan bulaş yolları değildir.","sources":[{"id":"hcv-about","title":"Hepatitis C basics","url":"https://www.cdc.gov/hepatitis-c/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"symptoms","text":"Halsizlik, bulantı, koyu idrar veya sarılık gelişebilir; hiçbir belirti olmayabilir. Yalnız karaciğer enzimlerinin normal olması enfeksiyonu dışlamak için yeterli değildir.","sources":[{"id":"hcv-about","title":"Hepatitis C basics","url":"https://www.cdc.gov/hepatitis-c/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null},{"id":"hcv-testing","title":"Clinical screening and diagnosis for hepatitis C","url":"https://www.cdc.gov/hepatitis-c/hcp/diagnosis-testing/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"urgent","text":"Yeni sarılık için değerlendirme alın. Sirozu olan kişide kan kusma, siyah dışkı veya ani bilinç değişikliği acildir; tedavi alıyor olmak bu bulguları önemsizleştirmez.","sources":[{"id":"nhs-jaundice","title":"Jaundice","url":"https://www.nhs.uk/conditions/jaundice/","publisher":"NHS","jurisdiction":"United Kingdom","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null},{"id":"nhs-cirrhosis","title":"Cirrhosis: symptoms and urgent help","url":"https://www.nhs.uk/conditions/cirrhosis/","publisher":"NHS","jurisdiction":"United Kingdom","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"testing","text":"Anti-HCV pozitifliği geçmiş veya mevcut karşılaşmayı gösterebilir. Aktif enfeksiyonu değerlendirmek için HCV RNA gerekir; negatif RNA çoğu durumda mevcut enfeksiyon olmadığını gösterir.","sources":[{"id":"hcv-testing","title":"Clinical screening and diagnosis for hepatitis C","url":"https://www.cdc.gov/hepatitis-c/hcp/diagnosis-testing/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"care","text":"Doğrudan etkili antiviraller tedavinin temelidir. İlaç etkileşimleri, karaciğer hastalığının evresi ve diğer enfeksiyonlar değerlendirilerek kişiye uygun plan oluşturulur.","sources":[{"id":"hcv-care","title":"Simplified HCV treatment: pretreatment assessment","url":"https://www.hcvguidelines.org/guidance/simplified-hcv-treatment-for-treatment-naive-adults-without-cirrhosis/","publisher":"AASLD / IDSA","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"prevention","text":"Hepatit C aşısı yoktur. Steril ekipman ve kan temasından korunma önemlidir. Tedaviyle iyileşen kişi yeniden enfekte olabilir; korunma alışkanlıkları sürdürülmelidir.","sources":[{"id":"who-hcv","title":"Hepatitis C","url":"https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hepatitis-c","publisher":"WHO","jurisdiction":"International","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"special","text":"Gebelik ve çocuklukta test zamanı ile tedavi yaklaşımı farklıdır. HCV ile yaşayan anneden doğan bebeğin izlem planı çocuk hekimiyle belirlenmelidir.","sources":[{"id":"hcv-about","title":"Hepatitis C basics","url":"https://www.cdc.gov/hepatitis-c/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"misconception","text":"Antikor, başarılı tedavi sonrası da pozitif kalabilir. Tedavi başarısını antikorun negatife dönmesiyle ölçmeyin; yeniden maruziyette uygun testin seçilmesi gerekir.","sources":[{"id":"hcv-testing","title":"Clinical screening and diagnosis for hepatitis C","url":"https://www.cdc.gov/hepatitis-c/hcp/diagnosis-testing/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"clinical","text":"Reaktif antikor sonucunu RNA testi ve bakıma yönlendirmeyle tamamlayın. Yakın dönem maruziyette erken negatif antikor sonucu yanıltabilir; tekrar testini klinik bağlama göre planlayın.","sources":[{"id":"hcv-testing","title":"Clinical screening and diagnosis for hepatitis C","url":"https://www.cdc.gov/hepatitis-c/hcp/diagnosis-testing/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]}]},{"id":"ebv","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/virusler/ebv","review":{"id":"ebv","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"a42e825bd3487401405fdadb90a2ca3a4cd3f88b9d8c1557f71c11a9e0028108","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"Epstein–Barr virüsü yaygındır; birçok kişi enfeksiyonu fark etmeden geçirir. Özellikle ergen ve genç erişkinlerde enfeksiyöz mononükleoz tablosuna neden olabilir.","sources":[{"id":"ebv-about","title":"About Epstein–Barr virus","url":"https://www.cdc.gov/epstein-barr/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"spread","text":"Başlıca tükürükle bulaşır. Öpüşme, ortak bardak veya diş fırçası kullanımı bulaşa aracılık edebilir. Virüs vücutta sessiz kalıp yeniden etkinleşebilir.","sources":[{"id":"ebv-about","title":"About Epstein–Barr virus","url":"https://www.cdc.gov/epstein-barr/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"symptoms","text":"Ateş, boğaz ağrısı, boyunda bezelerde şişme ve belirgin yorgunluk görülebilir. Halsizlik diğer belirtilerden daha uzun sürebilir; her uzun yorgunluğun nedeni EBV değildir.","sources":[{"id":"ebv-mono","title":"About infectious mononucleosis","url":"https://www.cdc.gov/epstein-barr/about/mononucleosis.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"urgent","text":"Şiddetli karın ağrısı, nefes alma veya tükürüğü yutma güçlüğü acil yardım gerektirir. Mononükleozda dalağın büyüyebileceğini sağlık ekibine hatırlatın.","sources":[{"id":"nhs-mono","title":"Glandular fever","url":"https://www.nhs.uk/conditions/glandular-fever/","publisher":"NHS","jurisdiction":"United Kingdom","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"testing","text":"VCA IgM, VCA IgG ve EBNA aynı şeyi göstermez. Sonuçlar belirtilerin süresiyle birlikte yorumlanır; tek başına yüksek IgG yeni enfeksiyon kanıtı değildir.","sources":[{"id":"ebv-testing","title":"Laboratory testing for EBV","url":"https://www.cdc.gov/epstein-barr/php/laboratories/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"care","text":"Dinlenme, yeterli sıvı ve uygun belirti kontrolü bakımın temelidir. Antibiyotik virüsü tedavi etmez. Belirtiler düzelmiyor veya ağırlaşıyorsa yeniden değerlendirme gerekir.","sources":[{"id":"nhs-mono","title":"Glandular fever","url":"https://www.nhs.uk/conditions/glandular-fever/","publisher":"NHS","jurisdiction":"United Kingdom","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"prevention","text":"Aşı yoktur. Tükürükle temas eden eşyaları paylaşmamak bulaş riskini azaltmaya yardımcı olur; tek bir kan testi kişinin artık bulaştırmadığını göstermez.","sources":[{"id":"ebv-about","title":"About Epstein–Barr virus","url":"https://www.cdc.gov/epstein-barr/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"special","text":"Dalak büyümesi olasılığı nedeniyle temas sporu ve ağır efora dönüşü hekimle planlayın. Kendini daha iyi hissetmek tek başına spora dönüş izni değildir.","sources":[{"id":"ebv-mono","title":"About infectious mononucleosis","url":"https://www.cdc.gov/epstein-barr/about/mononucleosis.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null},{"id":"nhs-mono","title":"Glandular fever","url":"https://www.nhs.uk/conditions/glandular-fever/","publisher":"NHS","jurisdiction":"United Kingdom","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"misconception","text":"Geçmiş enfeksiyonu gösteren antikorlar yıllarca kalabilir. Bunları tek başına “aktif EBV” veya açıklanamayan tüm yakınmaların nedeni olarak kabul etmeyin.","sources":[{"id":"ebv-testing","title":"Laboratory testing for EBV","url":"https://www.cdc.gov/epstein-barr/php/laboratories/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"clinical","text":"Monospot her durumda doğrulayıcı değildir ve genel kullanım için önerilmez. Klinik bağlam, yaş ve EBV’ye özgü antikor örüntüsüyle alternatif nedenleri birlikte değerlendirin.","sources":[{"id":"ebv-testing","title":"Laboratory testing for EBV","url":"https://www.cdc.gov/epstein-barr/php/laboratories/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]}]},{"id":"cmv","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/virusler/cmv","review":{"id":"cmv","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"8102686576bac39d6bfe2fb82e74e85122f643858a91b3914947cd61059a087d","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"CMV çoğu sağlıklı kişide belirti vermeyen bir virüstür. Gebelikte bebeğe geçiş ve bağışıklığı baskılanmış kişilerde organ tutulumu ayrı değerlendirme gerektirir.","sources":[{"id":"cmv-about","title":"About cytomegalovirus","url":"https://www.cdc.gov/cytomegalovirus/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"spread","text":"Tükürük, idrar, kan ve diğer vücut sıvılarıyla bulaşabilir. Küçük çocukların salgılarıyla günlük temas, özellikle gebelikte korunma görüşmesinin bir parçasıdır.","sources":[{"id":"cmv-about","title":"About cytomegalovirus","url":"https://www.cdc.gov/cytomegalovirus/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"symptoms","text":"Sağlıklı erişkinde ateş ve yorgunluk olabilir veya hiç yakınma olmayabilir. Doğumsal enfeksiyonda doğumda belirti bulunmaması ileride işitme sorunu olmayacağını garanti etmez.","sources":[{"id":"cmv-about","title":"About cytomegalovirus","url":"https://www.cdc.gov/cytomegalovirus/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null},{"id":"cmv-newborn","title":"CMV in newborns","url":"https://www.cdc.gov/cytomegalovirus/congenital-infection/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"urgent","text":"Doğumsal CMV şüphesinde çocuk hekimiyle gecikmeden görüşün: enfeksiyonun doğumdan önce edinildiğini göstermek için örnekleme zamanı önemlidir; yalnız antikor sonucu yeterli değildir.","sources":[{"id":"cmv-clinical","title":"Clinical overview of CMV and congenital CMV","url":"https://www.cdc.gov/cytomegalovirus/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"testing","text":"Yenidoğanda doğumsal CMV tanısı için ilk üç haftada uygun PCR örneği gerekir. Tükürükte pozitif sonuç idrarla doğrulanır; örnek alımını sağlık ekibi planlar.","sources":[{"id":"cmv-testing","title":"Laboratory testing for CMV and congenital CMV","url":"https://www.cdc.gov/cytomegalovirus/php/laboratories/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"care","text":"Sağlıklı kişiler genellikle özgül tedavi gerektirmez. Belirli doğumsal enfeksiyonlarda ve bağışıklık baskılanmasında antiviral tedavi uzman kararıdır; yan etki izlemi gerekebilir.","sources":[{"id":"cmv-clinical","title":"Clinical overview of CMV and congenital CMV","url":"https://www.cdc.gov/cytomegalovirus/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"prevention","text":"Bez değişimi ve salgılarla temas sonrası elleri yıkayın. Küçük çocuklarla kaşık, yiyecek ve bardağı paylaşmamak tükürükle teması azaltabilir.","sources":[{"id":"cmv-about","title":"About cytomegalovirus","url":"https://www.cdc.gov/cytomegalovirus/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"special","text":"Doğumsal CMV tanısı olan bebeğin işitme ve gelişim izlemi, ilk işitme taraması normal olsa da önemlidir. Planı çocuk sağlığı ekibiyle oluşturun.","sources":[{"id":"cmv-newborn","title":"CMV in newborns","url":"https://www.cdc.gov/cytomegalovirus/congenital-infection/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"misconception","text":"Erişkinde pozitif CMV IgG enfeksiyonun ne zaman olduğunu söylemez. IgM tek başına yeni primer enfeksiyonu kanıtlamaz; gebelikte sonuçtan kendi başınıza karar çıkarmayın.","sources":[{"id":"cmv-testing","title":"Laboratory testing for CMV and congenital CMV","url":"https://www.cdc.gov/cytomegalovirus/php/laboratories/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"clinical","text":"Anne serolojisi ile yenidoğan tanısını ayırın. Avidite testinin sınırlılıklarını ve örnekleme tarihlerini kaydedin; doğumsal enfeksiyon IgG/IgM ile doğrulanamaz.","sources":[{"id":"cmv-testing","title":"Laboratory testing for CMV and congenital CMV","url":"https://www.cdc.gov/cytomegalovirus/php/laboratories/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]}]},{"id":"hiv","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/virusler/hiv","review":{"id":"hiv","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"3ae7bfa476e74a5c631fd4af34199c8202ccf908783705cdbbba7d3aa2fad2f0","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"HIV bağışıklık sistemini etkiler. HIV ile yaşamak AIDS tanısı almakla aynı değildir. Etkili tedaviyle uzun ve sağlıklı yaşam mümkündür; tanı damgalama gerekçesi değildir.","sources":[{"id":"who-hiv","title":"HIV and AIDS","url":"https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hiv-aids","publisher":"WHO","jurisdiction":"International","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"spread","text":"Kan, cinsel temas ve gebelik, doğum veya emzirme sırasında bulaşabilir. Sarılma, ortak yemek, tuvalet veya olağan sosyal temas bulaş yolu değildir.","sources":[{"id":"who-hiv","title":"HIV and AIDS","url":"https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hiv-aids","publisher":"WHO","jurisdiction":"International","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"symptoms","text":"İlk enfeksiyonda grip benzeri yakınmalar olabilir; uzun süre belirti bulunmayabilir. Belirtilerle HIV tanısı konmaz veya dışlanmaz; uygun test gerekir.","sources":[{"id":"who-hiv","title":"HIV and AIDS","url":"https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hiv-aids","publisher":"WHO","jurisdiction":"International","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"urgent","text":"Olası riskli temas sonrası hemen değerlendirme alın. Temas sonrası korunma (PEP) gerekiyorsa en geç 72 saat içinde başlanmalıdır; son saati beklemeyin.","sources":[{"id":"hiv-pep","title":"Preventing HIV with PEP","url":"https://www.cdc.gov/hiv/prevention/pep.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"testing","text":"Testlerin pencere dönemleri farklıdır. Yakın temas sonrası erken negatif sonuç enfeksiyonu dışlamayabilir; tekrar zamanı test türüne göre belirlenir. Pozitif tarama doğrulama gerektirir.","sources":[{"id":"hiv-testing","title":"Getting tested for HIV","url":"https://www.cdc.gov/hiv/testing/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"care","text":"Antiretroviral tedavi virüsü baskılar; düzenli kullanım ve izlem gerekir. Tedaviyi kendi kendinize kesmeyin; kullanım güçlüğünü veya yan etkiyi sağlık ekibiyle paylaşın.","sources":[{"id":"hiv-treatment","title":"Treating HIV","url":"https://www.cdc.gov/hiv/treatment/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"prevention","text":"Kondom, steril enjeksiyon ekipmanı ve uygun kişilerde temas öncesi korunma (PrEP) seçeneklerdir. PEP, tekrarlayan riskler için sürekli korunma planının yerini tutmaz.","sources":[{"id":"hiv-pep","title":"Preventing HIV with PEP","url":"https://www.cdc.gov/hiv/prevention/pep.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"special","text":"Gebelikte ve bebek izlemlerinde HIV bakımını ilgili uzmanlarla birlikte planlayın. İlaç tedavisi bebeğe geçiş riskini azaltır; emzirme kararı ülkeye ve klinik koşullara göre görüşülmelidir.","sources":[{"id":"hiv-treatment","title":"Treating HIV","url":"https://www.cdc.gov/hiv/treatment/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"misconception","text":"Tedaviyle saptanamaz viral yükü sürdüren kişi HIV’i cinsel yolla bulaştırmaz: B=B, belirlenemeyen eşittir bulaştırmayan. Bu, virüsün vücuttan temizlendiği veya diğer enfeksiyonlardan korunulduğu anlamına gelmez.","sources":[{"id":"hiv-treatment","title":"Treating HIV","url":"https://www.cdc.gov/hiv/treatment/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"clinical","text":"Test türünü ve son maruziyet tarihini kaydedin; negatif sonucu pencere döneminden bağımsız yorumlamayın. Reaktif taramayı doğrulama ve bakıma bağlantıyla tamamlayın.","sources":[{"id":"hiv-testing","title":"Getting tested for HIV","url":"https://www.cdc.gov/hiv/testing/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]}]},{"id":"streptococcus-pyogenes","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/bakteriler/streptococcus-pyogenes","review":{"id":"streptococcus-pyogenes","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"2fd2916c3e6313d925abdc63e156221ef20de46574be83cb1483118b8ecf3d0b","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"Streptococcus pyogenes, A grubu streptokok olarak da bilinir. Boğaz ve deri enfeksiyonları yapabilir; nadiren hızla ilerleyen ağır hastalığa yol açar.","sources":[{"id":"gas-about","title":"About group A strep infection","url":"https://www.cdc.gov/group-a-strep/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"spread","text":"Solunum salgılarıyla yakın temas veya enfekte yarayla temas önemlidir. Aynı bakteri farklı yerlerde farklı hastalıklar oluşturabilir; her temas ağır hastalık anlamına gelmez.","sources":[{"id":"gas-about","title":"About group A strep infection","url":"https://www.cdc.gov/group-a-strep/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"symptoms","text":"Ani boğaz ağrısı, ateş ve yutma ağrısı görülebilir. Kızılda döküntü eşlik edebilir. Öksürük ve burun akıntısı gibi belirgin viral bulgular değerlendirmeyi değiştirir.","sources":[{"id":"gas-throat","title":"Clinical guidance for group A streptococcal pharyngitis","url":"https://www.cdc.gov/group-a-strep/hcp/clinical-guidance/strep-throat.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"urgent","text":"Hızla yayılan kızarıklık veya şişlik, görünenden çok daha şiddetli ağrı ve ateş varsa acil değerlendirme alın. Hızla ilerleyen doku enfeksiyonunda gecikme tehlikelidir.","sources":[{"id":"gas-necrotizing","title":"About necrotizing fasciitis","url":"https://www.cdc.gov/group-a-strep/about/necrotizing-fasciitis.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"testing","text":"Boğaz enfeksiyonunda uygun hastada hızlı antijen testi veya kültür kullanılır. Belirgin viral bulgu yoksa yalnız muayene streptokoku güvenilir biçimde ayıramaz.","sources":[{"id":"gas-throat","title":"Clinical guidance for group A streptococcal pharyngitis","url":"https://www.cdc.gov/group-a-strep/hcp/clinical-guidance/strep-throat.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"care","text":"Doğrulanmış streptokok boğaz enfeksiyonunda antibiyotik yararlıdır; viral boğaz enfeksiyonunu tedavi etmez. Seçim ve süre hekim tarafından belirlenir.","sources":[{"id":"gas-throat","title":"Clinical guidance for group A streptococcal pharyngitis","url":"https://www.cdc.gov/group-a-strep/hcp/clinical-guidance/strep-throat.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"prevention","text":"El hijyeni, öksürükte ağız ve burnu kapatma ve yaraların uygun bakımı önemlidir. Okula veya işe dönüşü hastalık ve tedavi planıyla birlikte değerlendirin.","sources":[{"id":"gas-about","title":"About group A strep infection","url":"https://www.cdc.gov/group-a-strep/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"special","text":"İleri yaş, bağışıklık baskılanması, açık yara ve yakın zamanda geçirilen bazı viral enfeksiyonlar ağır hastalık riskini artırabilir; kötüleşmeyi erken bildirin.","sources":[{"id":"gas-about","title":"About group A strep infection","url":"https://www.cdc.gov/group-a-strep/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"misconception","text":"Hızla ilerleyen yumuşak doku enfeksiyonu başlangıçta küçük bir cilt bulgusu gibi görünebilir. Ağrının şiddetini yalnız kızarıklığın büyüklüğüyle değerlendirmeyin.","sources":[{"id":"gas-necrotizing","title":"About necrotizing fasciitis","url":"https://www.cdc.gov/group-a-strep/about/necrotizing-fasciitis.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"clinical","text":"Semptomatik, üç yaş ve üzeri çocukta negatif hızlı antijen sonucunu boğaz kültürüyle doğrulama gereksinimini değerlendirin. Erişkin yaklaşımı aynı değildir.","sources":[{"id":"gas-throat","title":"Clinical guidance for group A streptococcal pharyngitis","url":"https://www.cdc.gov/group-a-strep/hcp/clinical-guidance/strep-throat.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]}]},{"id":"streptococcus-pneumoniae","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/bakteriler/streptococcus-pneumoniae","review":{"id":"streptococcus-pneumoniae","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"9e804a65828a35ab1468b907029207afe6b40c4f6fb97bd39bdcb90c914ffbe1","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"Pnömokok olarak bilinen bakteri kulak ve sinüs enfeksiyonlarından zatürre, menenjit ve kan dolaşımı enfeksiyonuna kadar farklı tablolara yol açabilir.","sources":[{"id":"pneumo-about","title":"About pneumococcal disease","url":"https://www.cdc.gov/pneumococcal/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"spread","text":"Solunum salgılarıyla yayılır. Bazı kişiler, özellikle çocuklar, hastalanmadan burun veya boğazlarında bakteriyi taşıyabilir. Taşıyıcılık ile hastalık aynı değildir.","sources":[{"id":"pneumo-clinical","title":"Clinical overview of pneumococcal disease","url":"https://www.cdc.gov/pneumococcal/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"symptoms","text":"Belirtiler enfeksiyon yerine göre değişir: öksürük ve göğüs ağrısı, kulak ağrısı veya ateşle birlikte baş ağrısı ve ense sertliği görülebilir.","sources":[{"id":"pneumo-symptoms","title":"Pneumococcal symptoms and complications","url":"https://www.cdc.gov/pneumococcal/signs-symptoms/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"urgent","text":"Nefes güçlüğü, bilinç değişikliği veya ateşle birlikte ense sertliği acil değerlendirme gerektirir. Bebekte belirgin tepkisizlik veya beslenememe de ciddiye alınmalıdır.","sources":[{"id":"pneumo-symptoms","title":"Pneumococcal symptoms and complications","url":"https://www.cdc.gov/pneumococcal/signs-symptoms/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"testing","text":"Kültür, moleküler testler ve seçilmiş durumlarda antijen testleri kullanılır. Örneğin nereden alındığı önemlidir; burun taşıyıcılığı tek başına pnömoni tanısı değildir.","sources":[{"id":"pneumo-clinical","title":"Clinical overview of pneumococcal disease","url":"https://www.cdc.gov/pneumococcal/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"care","text":"Bakteriyel enfeksiyonda antibiyotik gerekebilir. Enfeksiyonun yeri, ağırlığı ve direnç bilgisi tedaviyi belirler; ağır hastalıkta hastane bakımı gerekebilir.","sources":[{"id":"pneumo-about","title":"About pneumococcal disease","url":"https://www.cdc.gov/pneumococcal/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"prevention","text":"Pnömokok aşıları belirli tiplerin neden olduğu hastalıklardan korur. Yaş, önceki aşılar ve risk durumuna göre güncel ulusal programla kişisel plan yapılır.","sources":[{"id":"pneumo-about","title":"About pneumococcal disease","url":"https://www.cdc.gov/pneumococcal/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"special","text":"Küçük çocuklar, ileri yaştakiler ve bazı kronik hastalığı veya bağışıklık sorunu olanlar daha yüksek risk taşıyabilir. Aşı geçmişini sağlık ekibiyle gözden geçirin.","sources":[{"id":"pneumo-about","title":"About pneumococcal disease","url":"https://www.cdc.gov/pneumococcal/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"misconception","text":"Her zatürre pnömokok değildir. Kulak enfeksiyonu, pnömoni ve menenjit aynı belirti ve test yaklaşımıyla değerlendirilmez.","sources":[{"id":"pneumo-symptoms","title":"Pneumococcal symptoms and complications","url":"https://www.cdc.gov/pneumococcal/signs-symptoms/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"clinical","text":"Steril bölgeden izolasyon ile üst solunum yolu taşıyıcılığını ayırın. Örnek türünü, klinik odağı ve antimikrobiyal duyarlılığı birlikte yorumlayın.","sources":[{"id":"pneumo-clinical","title":"Clinical overview of pneumococcal disease","url":"https://www.cdc.gov/pneumococcal/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]}]},{"id":"staphylococcus-aureus","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/bakteriler/staphylococcus-aureus","review":{"id":"staphylococcus-aureus","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"558d768f77112e447d05fdbd822123b147ad7f5cd7aca714818987a10c86813b","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"Staphylococcus aureus deride veya burunda hastalık yapmadan bulunabilir. Deri enfeksiyonu yanında kan, akciğer veya diğer organları etkileyebilir; her stafilokok MRSA değildir.","sources":[{"id":"staph-nlm","title":"Staphylococcal infections","url":"https://medlineplus.gov/staphylococcalinfections.html","publisher":"MedlinePlus / NLM","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"spread","text":"Enfekte yara veya kirlenmiş eşya ve ellerle temas bulaşta rol oynar. Havlu, tıraş bıçağı gibi kişisel eşyaları paylaşmamak ve yarayı kapatmak önemlidir.","sources":[{"id":"mrsa-about","title":"MRSA basics","url":"https://www.cdc.gov/mrsa/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"symptoms","text":"Ağrılı, sıcak, kızarık şişlik veya irinli lezyon görülebilir. Görünüş, bakterinin hangi antibiyotiğe dirençli olduğunu göstermez; “örümcek ısırığı” sanılan yara da enfeksiyon olabilir.","sources":[{"id":"mrsa-about","title":"MRSA basics","url":"https://www.cdc.gov/mrsa/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"urgent","text":"Enfeksiyonla birlikte bilinç bulanıklığı, ciddi nefes güçlüğü veya hızla kötüleşme varsa acil yardım alın; küçük görünen bir yara ağır hastalığı dışlamaz.","sources":[{"id":"nhs-sepsis","title":"Sepsis","url":"https://www.nhs.uk/conditions/sepsis/","publisher":"NHS","jurisdiction":"United Kingdom","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"testing","text":"Kültür ve duyarlılık testi tedaviyi yönlendirebilir. Burun sürüntüsünde taşıyıcılık saptanması, tek başına o kişinin enfeksiyon nedeniyle antibiyotik kullanması gerektiğini göstermez.","sources":[{"id":"mrsa-clinical","title":"Clinical overview of MRSA","url":"https://www.cdc.gov/mrsa/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"care","text":"Bazı apseler sağlık ekibince boşaltılmayı gerektirir; antibiyotik gereksinimi ayrıca değerlendirilir. Yarayı sıkmayın veya kendiniz kesip açmayın.","sources":[{"id":"mrsa-about","title":"MRSA basics","url":"https://www.cdc.gov/mrsa/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"prevention","text":"Elleri ve ortak kullanılan yüzeyleri temiz tutun, akan yarayı temiz örtüyle kapatın. Pansumanla temas sonrası elleri yıkayın ve kişisel eşyaları ayırın.","sources":[{"id":"mrsa-about","title":"MRSA basics","url":"https://www.cdc.gov/mrsa/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"special","text":"Ameliyat, damar içi cihazlar, bağışıklık sorunları ve bazı kronik hastalıklar değerlendirmeyi değiştirir. Geçmiş MRSA sonucunu sağlık ekibine bildirin.","sources":[{"id":"mrsa-clinical","title":"Clinical overview of MRSA","url":"https://www.cdc.gov/mrsa/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"misconception","text":"MRSA bir direnç tanımıdır; “hiçbir ilaç işe yaramaz” anlamına gelmez. Enfeksiyonun yeri ve laboratuvar sonucu seçenekleri belirler.","sources":[{"id":"staph-nlm","title":"Staphylococcal infections","url":"https://medlineplus.gov/staphylococcalinfections.html","publisher":"MedlinePlus / NLM","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"clinical","text":"Kolonizasyon ile klinik enfeksiyonu ayırın; odak kontrolü ve duyarlılığı dikkate alın. Taşıyıcılığı giderme uygulamaları her pozitif sonuçta otomatik başlanacak bir işlem değildir.","sources":[{"id":"mrsa-clinical","title":"Clinical overview of MRSA","url":"https://www.cdc.gov/mrsa/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]}]},{"id":"klebsiella-pneumoniae","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/bakteriler/klebsiella-pneumoniae","review":{"id":"klebsiella-pneumoniae","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"ac92f9011150c51db75fa208fc122b3bab484b137a0ec0073b5ecafc0f2465b0","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"Klebsiella bağırsakta bulunabilen bir bakteri grubudur. Klebsiella pneumoniae özellikle sağlık hizmetiyle ilişkili akciğer, kan ve yara enfeksiyonları yapabilir.","sources":[{"id":"klebsiella-about","title":"About Klebsiella","url":"https://www.cdc.gov/klebsiella/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"spread","text":"Sağlık ortamında eller, kirlenmiş ekipman ve doğrudan temas önemlidir. Klebsiella’nın olağan yayılım yolu hava değildir; temas önlemleri bakım planının parçasıdır.","sources":[{"id":"klebsiella-about","title":"About Klebsiella","url":"https://www.cdc.gov/klebsiella/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"symptoms","text":"Belirtiler enfekte organa göre değişir. Yalnız laboratuvar raporundaki bakteri adı, hastalığın yerini veya ağırlığını göstermez; klinik bulgularla birlikte değerlendirilir.","sources":[{"id":"klebsiella-about","title":"About Klebsiella","url":"https://www.cdc.gov/klebsiella/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"urgent","text":"Enfeksiyon şüphesiyle birlikte bilinç değişikliği, ciddi solunum güçlüğü veya hızlı kötüleşmede acil yardım alın. Kültür sonucunu beklemek uygun değildir.","sources":[{"id":"nhs-sepsis","title":"Sepsis","url":"https://www.nhs.uk/conditions/sepsis/","publisher":"NHS","jurisdiction":"United Kingdom","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"testing","text":"Kültür ve antimikrobiyal duyarlılık, enfeksiyon şüphesinin değerlendirilmesine yardım eder. Örnek türü ve belirtiler birlikte ele alınır; taşıyıcılık tek başına hastalık değildir.","sources":[{"id":"cre-about","title":"About carbapenem-resistant Enterobacterales","url":"https://www.cdc.gov/cre/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"care","text":"Antibiyotik seçimi duyarlılık sonucuna ve klinik duruma göre yapılır. Karbapenem direnci seçenekleri sınırlar fakat otomatik olarak tedavi seçeneği kalmadığı anlamına gelmez.","sources":[{"id":"cre-about","title":"About carbapenem-resistant Enterobacterales","url":"https://www.cdc.gov/cre/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"prevention","text":"El hijyeni ve sağlık kuruluşunun temas önlemlerine uyum önemlidir. Kurumlar arası geçişte bilinen direnç veya taşıyıcılık bilgisinin bakım ekibine iletilmesi gerekir.","sources":[{"id":"cre-control","title":"CRE infection control","url":"https://www.cdc.gov/cre/hcp/infection-control/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"special","text":"Yoğun bakım, invaziv cihazlar ve uzun antibiyotik kullanımı dirençli enfeksiyon riskini etkileyebilir. Cihaz ve antibiyotik gereksinimi ekip tarafından düzenli gözden geçirilir.","sources":[{"id":"cre-control","title":"CRE infection control","url":"https://www.cdc.gov/cre/hcp/infection-control/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"misconception","text":"CRE, karbapeneme dirençli Enterobacterales grubunu tanımlar; yalnız Klebsiella’nın adı değildir. Dirençli bakteri taşıyan herkes hasta değildir ve taşıyıcılık genellikle tedavi edilmez.","sources":[{"id":"cre-about","title":"About carbapenem-resistant Enterobacterales","url":"https://www.cdc.gov/cre/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"clinical","text":"Kolonizasyon, klinik enfeksiyon ve enfeksiyon kontrolü gereksinimlerini ayrı kaydedin. Direnç bilgisini transfer belgelerine taşıyın; yerel enfeksiyon kontrol ekibiyle planlayın.","sources":[{"id":"cre-control","title":"CRE infection control","url":"https://www.cdc.gov/cre/hcp/infection-control/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]}]},{"id":"brucella","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/bakteriler/brucella","review":{"id":"brucella","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"12472ce0bd2a45695e244d150a60a70bdfb1939343f3ea88cf6a9cefb736a775","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"Bruselloz hayvanlardan insanlara geçebilen bir enfeksiyondur. Pastörize edilmemiş süt ürünleri ve enfekte hayvan dokularıyla temas öyküsü tanıda önemlidir.","sources":[{"id":"brucella-about","title":"About brucellosis","url":"https://www.cdc.gov/brucellosis/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"spread","text":"Çiğ süt ve uygun işlem görmemiş peynir, hayvan doğum materyali ve mesleki maruziyet risk oluşturur. İnsanlar arasında bulaş nadirdir.","sources":[{"id":"who-brucella","title":"Brucellosis","url":"https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/brucellosis","publisher":"WHO","jurisdiction":"International","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"symptoms","text":"Ateş, gece terlemesi, yorgunluk, eklem veya sırt ağrısı görülebilir. Bulgular özgül değildir; yalnız belirtilerle bruselloz tanısı konmaz.","sources":[{"id":"brucella-about","title":"About brucellosis","url":"https://www.cdc.gov/brucellosis/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"urgent","text":"Ateşli hastalık sırasında bilinç değişikliği, ciddi nefes güçlüğü veya hızla kötüleşme varsa acil yardım alın. Süren ateş ve belirgin eklem ağrısı da değerlendirilmelidir.","sources":[{"id":"nhs-sepsis","title":"Sepsis","url":"https://www.nhs.uk/conditions/sepsis/","publisher":"NHS","jurisdiction":"United Kingdom","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null},{"id":"brucella-about","title":"About brucellosis","url":"https://www.cdc.gov/brucellosis/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"testing","text":"Kültür ve seroloji klinik öyküyle birlikte kullanılır. Şüpheyi örnek almadan önce sağlık ekibine söyleyin; laboratuvarın da özel güvenlik önlemleri için bilmesi gerekir.","sources":[{"id":"brucella-clinical","title":"Clinical overview of brucellosis","url":"https://www.cdc.gov/brucellosis/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"care","text":"Tedavi genellikle birlikte kullanılan antibiyotikler ve uzun süreli izlem gerektirir. İlaçları erken bırakmak veya kendi kendine değiştirmek yerine tedavi ekibiyle görüşün.","sources":[{"id":"who-brucella","title":"Brucellosis","url":"https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/brucellosis","publisher":"WHO","jurisdiction":"International","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"prevention","text":"Pastörize süt ve güvenilir, uygun işlem görmüş süt ürünlerini seçin. Kaynağı belirsiz çiğ süt ürünü tüketimini sağlık görüşmesinde belirtin.","sources":[{"id":"tr-milk","title":"Süt ve süt ürünlerini tüketirken nelere dikkat edilmelidir?","url":"https://corumism.saglik.gov.tr/TR-37567/sut-ve-sut-urunlerini-tuketirken-nelere-dikkat-edilmelidir.html","publisher":"T.C. Sağlık Bakanlığı / Çorum İl Sağlık Müdürlüğü","jurisdiction":"Türkiye","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"special","text":"Hayvancılık, veterinerlik, mezbaha ve laboratuvar çalışmalarında maruziyet değerlendirmesi önemlidir. Temastan sonra belirtiler henüz yokken de iş sağlığı ekibine bilgi verin.","sources":[{"id":"who-brucella","title":"Brucellosis","url":"https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/brucellosis","publisher":"WHO","jurisdiction":"International","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null},{"id":"brucella-clinical","title":"Clinical overview of brucellosis","url":"https://www.cdc.gov/brucellosis/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"misconception","text":"Her serolojik yöntem tüm Brucella türlerini aynı şekilde saptamaz. Negatif sonucu güçlü maruziyet öyküsünden bağımsız yorumlamayın; test seçimi uzmanla görüşülmelidir.","sources":[{"id":"brucella-clinical","title":"Clinical overview of brucellosis","url":"https://www.cdc.gov/brucellosis/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"clinical","text":"Gıda, hayvan, seyahat ve meslek öyküsünü kaydedin; fokal tutulum olasılığını değerlendirin. Laboratuvara ön bildirim ve uygun örnek planı tanının parçasıdır.","sources":[{"id":"brucella-clinical","title":"Clinical overview of brucellosis","url":"https://www.cdc.gov/brucellosis/hcp/clinical-overview/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]}]},{"id":"virus-bakteri-farki","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/temel-bilgiler/virus-bakteri-farki","review":{"id":"virus-bakteri-farki","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"344218892773f8db2a478cba060ab365b646c9f3d4401a144014571b0c41ae03","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"Virüsler ve bakteriler farklı etken gruplarıdır. Aynı belirtiyi oluşturabilirler; burun akıntısı veya ateş tek başına hangisinin sorumlu olduğunu söylemez.","sources":[{"id":"antibiotics","title":"Healthy habits: antibiotic do’s and don’ts","url":"https://www.cdc.gov/antibiotic-use/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"care","text":"Antibiyotikler virüslere etkili değildir. Bazı bakteriyel enfeksiyonlar da antibiyotik gerektirmeden düzelebilir. “Bakteri bulundu” sonucu ile “antibiyotik gerekli” kararı aynı şey değildir.","sources":[{"id":"nhs-antibiotics","title":"Antibiotics","url":"https://www.nhs.uk/medicines/antibiotics/","publisher":"NHS","jurisdiction":"United Kingdom","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"testing","text":"Etken adı, örnek türü ve hastalık tablosu birlikte değerlendirilir. Örneğin zararsız bağırsak E. coli’si ile idrar yolu enfeksiyonu veya STEC ishali aynı durum değildir.","sources":[{"id":"ecoli","title":"About Escherichia coli infection","url":"https://www.cdc.gov/ecoli/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2024-05-14"}]}]},{"id":"antibiyotik-ne-zaman","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/temel-bilgiler/antibiyotik-ne-zaman","review":{"id":"antibiyotik-ne-zaman","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"c6dbeba2c681a7b7c03da97f7881062a133f087ea555fd3202eb802b94d31bb1","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"Antibiyotik kararı enfeksiyonun türüne, ağırlığına ve kişisel riske bağlıdır. Başkasına yazılmış ya da evde kalan ilacı kullanmayın.","sources":[{"id":"antibiotics","title":"Healthy habits: antibiotic do’s and don’ts","url":"https://www.cdc.gov/antibiotic-use/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"care","text":"Reçete edildiğinde ilacı hekimin belirlediği şekilde kullanın. Yan etki veya tedaviyle ilgili bir sorun yaşarsanız kendi kendinize değiştirmek yerine sağlık ekibine danışın.","sources":[{"id":"antibiotics","title":"Healthy habits: antibiotic do’s and don’ts","url":"https://www.cdc.gov/antibiotic-use/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"clinical","text":"Gereksiz kullanım yan etkilere ve direnç sorununa katkıda bulunur. Buna karşılık gerekli tedaviyi geciktirmemek de önemlidir; klinik karar yalnız bir internet metnine dayandırılmaz.","sources":[{"id":"nhs-antibiotics","title":"Antibiotics","url":"https://www.nhs.uk/medicines/antibiotics/","publisher":"NHS","jurisdiction":"United Kingdom","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]}]},{"id":"kultur-sonucu","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/temel-bilgiler/kultur-sonucu","review":{"id":"kultur-sonucu","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"75a8d2439bd2943981b767a2e570e03082094a7ba0e59753b6eab9fa9885dd44","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"Kültür, örnekte bakterinin üremesini araştırır. Kan, idrar, dışkı ve boğaz örnekleri aynı klinik soruya yanıt vermez. Sonuçla birlikte örnek adını ve alınma zamanını okuyun.","sources":[{"id":"culture","title":"Bacteria culture test","url":"https://medlineplus.gov/lab-tests/bacteria-culture-test/","publisher":"MedlinePlus / NLM","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"testing","text":"Pozitif sonuç, hangi bakterinin saptandığı ve yakınmalarınızla birlikte değerlendirilir. Duyarlılık testi varsa hangi antibiyotiklerin laboratuvarda etkili olabileceğini gösterir; tek başına reçete değildir.","sources":[{"id":"culture","title":"Bacteria culture test","url":"https://medlineplus.gov/lab-tests/bacteria-culture-test/","publisher":"MedlinePlus / NLM","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]},{"id":"clinical","text":"Örnek öncesi kullanılan antibiyotikleri ve örnek alma koşullarını bildirin. Sonucu görmeden ya da yalnız “üreme var” ifadesiyle kendinize tedavi başlamayın.","sources":[{"id":"culture","title":"Bacteria culture test","url":"https://medlineplus.gov/lab-tests/bacteria-culture-test/","publisher":"MedlinePlus / NLM","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":null}]}]},{"id":"kulucka-ve-bulastiricilik","locale":"tr","version":"1.0.0","url":"https://doktorclub.com/haberler/enfeksiyonlar/temel-bilgiler/kulucka-ve-bulastiricilik","review":{"id":"kulucka-ve-bulastiricilik","locale":"tr","version":"1.0.0","contentHash":"40340c7fd3881dd86a3ece0077e20e466b14abd173377872e2d91174e5e8e3f4","reviewer":"Dr. Murat Toktamışoğlu","reviewedOn":"2026-10-14","nextReviewOn":"2027-04-14","evidenceId":"OWNER-ATTESTED-REVIEW-20261014-01","medicalApproved":true,"languageApproved":true},"blocks":[{"id":"summary","text":"Kuluçka, etkenle karşılaşma ile belirtilerin başlaması arasındaki süredir. Bulaştırıcılık ise etkenin başkasına geçebildiği dönemdir; iki zaman çizgisi aynı değildir.","sources":[{"id":"norovirus","title":"About norovirus","url":"https://www.cdc.gov/norovirus/about/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2024-04-24"}]},{"id":"spread","text":"Örneğin norovirüste belirtiler 12–48 saatte başlayabilir; iyileşme sonrasında virüs saçılımı sürebilir. Belirtinin bitmesi, bulaş riskinin tam sıfırlandığını göstermez.","sources":[{"id":"noro-prevent","title":"How to prevent norovirus","url":"https://www.cdc.gov/norovirus/prevention/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-01-13"}]},{"id":"clinical","text":"İşe, okula veya bakım görevine dönüşte etkene ve ülkeye özgü kurallar kullanılır. Başka bir virüsün sürelerini kendi hastalığınıza otomatik uygulamayın.","sources":[{"id":"noro-prevent","title":"How to prevent norovirus","url":"https://www.cdc.gov/norovirus/prevention/index.html","publisher":"CDC","jurisdiction":"United States","checkedOn":"2026-10-14","updatedOn":"2025-01-13"}]}]}]}