Erektil disfonksiyon (ED) Türk erkeklerinin 40 yaşında %20'sinde, 60 yaşında %50+'sında var; kalp hastalığı, diyabet ve depresyon ile yakın ilişkili — bazen ilk uyarı işareti. Nedenler: Vasküler %70+ (ateroskleroz, hipertansiyon, diyabet, dislipidemi), nörolojik (radikal prostatektomi sonrası, diyabetik nöropati, MS), hormonal (hipogonadizm), psikojenik (anksiyete, depresyon, ilişki sorunu — genç erkekte sık), ilaç (antihipertansif beta-bloker/diüretik, antidepresan, opioid, alkol). Tanı: Anamnez (IIEF-5 anketi), fizik muayene, mutlaka kardiyovasküler değerlendirme (ED → 3-5 yıl sonra KAH ön belirtici), testosteron + glikoz + lipid panel. Tedavi yelpazesi: (1) Yaşam tarzı — egzersiz, kilo verme, sigara bırakma, alkol azaltma. (2) PDE5 inhibitörleri (birinci basamak): Sildenafil (Viagra, Lustral), tadalafil (Cialis), vardenafil, avanafil. Tadalafil 5 mg günlük + 20 mg gerektiğinde popüler. (3) Şok dalga tedavisi (Li-ESWT) — yenileyici, vasküler ED. (4) İntracavernöz enjeksiyon (alprostadil — Caverject). (5) Vakum cihaz. (6) Penil protez — son seçenek. Hormonal: Hipogonadizm varsa TRT. Kırmızı bayrak: Ani başlayan ED + göğüs ağrısı → kardiyak değerlendirme; priapizm (4+ saat ereksiyon) → acil; Peyronie (eğrilme) → üroloji.
Erektil Disfonksiyon (ED): Sildenafil mi, Hayat Tarzı mı? 2024 Yaklaşımı
Tıbbi İnceleme: Bu içerik Dr. Hamza Gemici tarafından klinik doğruluk, güncellik ve halk sağlığı uygunluğu açısından incelenmiştir. Son Güncelleme: 30 Mayıs 2026 · Sonraki İnceleme: 30 Kasım 2026 TL;DR — 30 Saniyede…
Okumaya devam edin
Tıbbi İnceleme: Bu içerik Dr. Hamza Gemici tarafından klinik doğruluk, güncellik ve halk sağlığı uygunluğu açısından incelenmiştir. Son Güncelleme: 30 Mayıs 2026 · Sonraki İnceleme: 30 Kasım 2026
TL;DR — 30 Saniyede Özet
Erektil disfonksiyon (ED) Türk erkeklerinin 40 yaşında %20'sinde, 60 yaşında %50+'sında var; kalp hastalığı, diyabet ve depresyon ile yakın ilişkili — bazen ilk uyarı işareti. Nedenler: Vasküler %70+ (ateroskleroz, hipertansiyon, diyabet, dislipidemi), nörolojik (radikal prostatektomi sonrası, diyabetik nöropati, MS), hormonal (hipogonadizm), psikojenik (anksiyete, depresyon, ilişki sorunu — genç erkekte sık), ilaç (antihipertansif beta-bloker/diüretik, antidepresan, opioid, alkol). Tanı: Anamnez (IIEF-5 anketi), fizik muayene, mutlaka kardiyovasküler değerlendirme (ED → 3-5 yıl sonra KAH ön belirtici), testosteron + glikoz + lipid panel. Tedavi yelpazesi: (1) Yaşam tarzı — egzersiz, kilo verme, sigara bırakma, alkol azaltma. (2) PDE5 inhibitörleri (birinci basamak): Sildenafil (Viagra, Lustral), tadalafil (Cialis), vardenafil, avanafil. Tadalafil 5 mg günlük + 20 mg gerektiğinde popüler. (3) Şok dalga tedavisi (Li-ESWT) — yenileyici, vasküler ED. (4) İntracavernöz enjeksiyon (alprostadil — Caverject). (5) Vakum cihaz. (6) Penil protez — son seçenek. Hormonal: Hipogonadizm varsa TRT. Kırmızı bayrak: Ani başlayan ED + göğüs ağrısı → kardiyak değerlendirme; priapizm (4+ saat ereksiyon) → acil; Peyronie (eğrilme) → üroloji.
İçindekiler
- ED Nedir? Fizyoloji
- Nedenler: Vasküler, Nörolojik, Psikojenik
- Türkiye'de Yaygınlık
- Tanı ve Kardiyovasküler Tarama
- PDE5 İnhibitörleri (Sildenafil, Tadalafil)
- Şok Dalga Tedavisi
- İntracavernöz, Vakum, Protez
- Hormonal Yaklaşım
- Yaşam Tarzı ve Psikolojik
- KIRMIZI BAYRAKLAR ve SSS
- Doktorclub Hekim Notu
- Kaynakça
1. ED Nedir? Fizyoloji
Tanım
Yeterli cinsel performans için yeterli ereksiyon sağlama veya sürdürme yetersizliğinin 3+ ay süresince devam etmesi.
Erektil fizyoloji
- Seksüel uyarı → otonom sinir sistemi
- Pelvik sinirlerden NO (nitrik oksit) salımı
- Korpus kavernozum düz kasları gevşer
- Arteryel akış artar, sinüzoidler dolar
- Venöz drenaj baskılanır (veno-oklüzif mekanizma)
- Sertleşme
PDE5 rolü
- PDE5 enzimi cGMP'yi yıkar
- PDE5 inhibitörleri → cGMP artar → düz kas gevşemesi devam
Patofizyoloji
- Vasküler: Endotel disfonksiyonu, ateroskleroz, NO eksikliği
- Nörolojik: Sinir hasarı
- Hormonal: Düşük testosteron
- Psikojenik: Anksiyete, performans kaygısı
- İlaç: Çeşitli mekanizmalar
2. Nedenler: Vasküler, Nörolojik, Psikojenik
Vasküler (%70+)
- Ateroskleroz
- Hipertansiyon
- Diyabet (mikro + makrovasküler)
- Dislipidemi
- Sigara
- Obezite, metabolik sendrom
Nörolojik
- Radikal prostatektomi (sinir hasarı)
- Diyabetik nöropati
- Spinal kord travması
- MS
- Parkinson
- Stroke
Hormonal
- Hipogonadizm (testosteron düşük)
- Hipertiroidi/hipotiroidi
- Hiperprolaktinemi
- Cushing
Psikojenik
- Performans kaygısı
- Depresyon, anksiyete
- İlişki sorunları
- Stres
- Genç erkekte sık (ani başlangıç, sabah ereksiyonu var)
İlaç kaynaklı
- Beta-blokerler (özellikle propranolol)
- Tiyazid diüretik
- SSRI'lar, SNRI'lar (cinsel yan etki sık)
- Opioidler
- Finasterid (saç dökülmesi için)
- Alkol (akut + kronik)
- Esrar, kokain
Yapısal
- Peyronie hastalığı (penil kıvrılma)
- Travma
3. Türkiye'de Yaygınlık
- 40 yaş: %20
- 50 yaş: %30
- 60 yaş: %50
- 70 yaş: %70
Sosyal yön
- Türk erkekte utançtan tedavi gecikmesi
- Eş baskı, ilişki sorunları
- Modern yaklaşım — utançtan değil tıbbi konu olarak
4. Tanı ve Kardiyovasküler Tarama
Anamnez
- ED süresi, başlangıcı (ani/yavaş)
- Sabah ereksiyonu (psikojenikte korunur)
- Libido durumu
- İlişki dinamiği
- İlaç kullanımı
- Cerrahi öyküsü
- Kardiyovasküler risk
IIEF-5 anketi
- 5 soru, 5-25 skor
- 5-7: Şiddetli ED
- 8-11: Orta-şiddetli
- 12-16: Orta
- 17-21: Hafif
- 22-25: ED yok
Fizik muayene
- KVS, periferik nabız
- Penis muayenesi (Peyronie?)
- Sekonder seks özellikleri (jinekomasti, testis)
- Refleksler
Laboratuvar
- Açlık glikoz, HbA1c
- Lipid profili
- Sabah testosteron (2 ölçüm)
- LH, FSH, prolaktin (testosteron düşükse)
- TSH
- PSA (TRT öncesi)
Kardiyovasküler değerlendirme
- ED → kardiyak hastalığın 3-5 yıl önceki belirtisi
- Princeton Konsensüsü ile risk sınıflama
- Egzersiz testi gerekebilir
- ED varsa KAH taraması mantıklı
5. PDE5 İnhibitörleri (Sildenafil, Tadalafil)
Sildenafil (Viagra, Lustral, Patrex)
- 25, 50, 100 mg
- Cinsel ilişkiden 30-60 dk önce
- 4-6 saat etkili
- Yağlı yemek emilimi geciktirir
- Başlangıç dozu 50 mg
Tadalafil (Cialis, Tadex)
- 5, 10, 20 mg
- 2 strateji:
- Gerektiğinde 10-20 mg (36 saat etkili — "weekend hap")
- Günlük 2.5-5 mg (sürekli, spontane ilişki)
- BPH için de kullanılır (faydalı)
Vardenafil (Levitra)
- 5, 10, 20 mg
- Sildenafile benzer süre
Avanafil (Stendra)
- Daha hızlı etki (15-30 dk)
- Daha az yan etki
Yan etkiler (yaygın)
- Baş ağrısı (%15)
- Yüzde kızarma
- Burun tıkanıklığı
- Dispepsi
- Görme bulanıklığı (mavi-yeşil — sildenafil özellikle)
- NAION (anterior iskemik optik nöropati — nadir)
Kontrendikasyonlar
- Nitrat kullanımı (mutlak) — hipotansiyon ölümcül
- Riosiguat (pulmoner HT ilacı)
- Şiddetli karaciğer yetmezliği
- Yeni geçirilmiş MI/stroke (< 6 ay)
- Şiddetli aort darlığı
Pratik
- 80+ vakada etkili
- Başarısızlık → doz artır, başka PDE5 dene, kombinasyon
6. Şok Dalga Tedavisi
Düşük yoğunluk şok dalga tedavisi (Li-ESWT)
- Penisin korporasına düşük enerji şok dalgası
- Anjiogenezi uyarır → vasküler ED'de yenileme
- 6-12 seans
- Yan etki minimal
Endikasyon
- Vasküler ED
- PDE5 yetersiz/intolerans
- Hafif-orta vakada
Etkinlik
- %50-70 hasta iyileşme
- Kalıcılık 6-24 ay
Türkiye'de durum
- Birçok üroloji merkezi sunuyor
- Maliyet 5000-15.000 TL kür başına
7. İntracavernöz, Vakum, Protez
İntracavernöz enjeksiyon (Caverject)
- Alprostadil doğrudan penise
- 5-20 mcg
- Hızlı etki (10 dk)
- Yan etki: ağrı, priapizm, fibrozis
- Hasta eğitim önemli
İntraüretral pellet (MUSE)
- Üretraya yerleştirilen
- Etkinlik enjeksiyondan az
Vakum erektil cihaz (VED)
- Mekanik
- Vakum + bant
- Yaşlı, ilaç kullanamayan ideal
- Eş kabul önemli
Penil protez
- Son tedavi seçeneği
- İnflatable veya malleable
- Kalıcı çözüm
- Enfeksiyon riski %2-5
- Diğer tedaviler başarısız sonra
8. Hormonal Yaklaşım
Hipogonadizm
- Sabah testosteron < 300 ng/dL × 2
- belirti
- → TRT (testosteron replasman)
- Bkz: Andropoz Rehberi
TRT + PDE5
- Hipogonadik + ED hastasında kombinasyon
- TRT tek başına ED'i her zaman düzeltmez
Prolaktinoma
- Yüksek prolaktin → libido + ED
- Hipofiz MR
- Kabergolin tedavi
9. Yaşam Tarzı ve Psikolojik
Etkili müdahaleler
- Kilo verme (BMI 25'e doğru)
- Sigara bırakma (en güçlü modifiye)
- Egzersiz (haftada 150+ dk aerobik + ağırlık)
- Akdeniz diyeti
- Alkol azaltma
- Stres yönetimi
- Yeterli uyku
Psikoseksuel terapi
- Performans kaygısı için CBT
- Çift terapi (ilişki dinamiği)
- Hassasiyet odaklı egzersiz (sensate focus)
Eş ile iletişim
- Birlikte değerlendirme
- ED tek erkek sorunu değil — partner katılımı
10. KIRMIZI BAYRAKLAR ve SSS
KIRMIZI bayraklar
- Ani başlayan ED + göğüs ağrısı (KAH şüphesi)
- Priapizm (4+ saat ereksiyon) — acil üroloji (iskemik hasar)
- Görme/işitme ani kayıp (NAION, ototoksisite — PDE5)
- Peyronie (penil kıvrılma) — üroloji
- Genç + tam ED + sabah ereksiyonu yok (organik sebep)
- Sürekli ağrı, kanama
SSS
S: Viagra reçetesiz alabilir miyim? A: Türkiye'de reçeteli. Hekim değerlendirmesi önerilir (KV ekarte için).
S: Tadalafil 5 mg günlük vs ihtiyaçta 20 mg? A: İkisi de etkili. Günlük spontane ilişki, ihtiyaçta planlı için.
S: PDE5 alkol ile birlikte? A: Hafif alkol OK. Aşırı alkol etkinliği azaltır.
S: Doğal viagra var mı? A: Sosyal medyada satılan "bitki karışımları" genelde gizlice sildenafil katılmış — tehlikeli. Eczane reçeteli ürün kullan.
S: ED düzelirse PDE5 kesilebilir mi? A: Yaşam tarzı + tedavi ile bazı hastada evet.
S: Tütün bırakırsam ED düzelir mi? A: Önemli iyileşme — 1 yıl içinde belirgin etki.
S: Mastürbasyon ED yapar mı? A: Hayır — mit. Aşırı porno-tüketim psikojenik kontrolsüzlük yaratabilir ama mastürbasyon kendisi zarar değil.
S: Eşim için utanıyorum, ne yapayım? A: Eşle konuşmak ilk adım. Üroloji ziyareti normaldir — KV ekarte için bile gerekli.
11. Doktorclub Hekim Notu
ED utanma konusu değil, tedavi edilebilir tıbbi durum — çoğu vakada vasküler kök vardır ve kardiyovasküler hastalığın ilk işareti olabilir. 40+ yaş ED → kardiyoloji değerlendirme mantıklı. PDE5 inhibitörleri (sildenafil, tadalafil) %80+ hastada etkili — başlangıç tedavisi olarak basit ve güvenli. Tadalafil 5 mg günlük popüler hale geldi — spontane ilişki olanağı. Yaşam tarzı (egzersiz, kilo, sigara) tedavi etkinliğini katlar. 2024 yaklaşım: PDE5 → şok dalga → intracavernöz → protez piramidi. Sosyal medyada satılan "doğal viagra" ürünleri gizlice farmasötik içerir, tehlikeli. Doktorclub'da üroloji uzmanlarına ulaşabilirsiniz.
12. Kaynakça
- EAU (European Association of Urology) — Male Sexual Dysfunction Guidelines (2024).
- AUA — Erectile Dysfunction Guideline (2018, update 2023).
- Türk Üroloji Derneği — Erkek Cinsel Sağlığı Konsensüsü (2023).
- Hatzimouratidis K et al. Pharmacotherapy for Erectile Dysfunction. J Sex Med. 2010.
- Sokolakis I, Hatzichristodoulou G. Low-Intensity Shockwave Therapy. Sex Med Rev. 2019.
- Mulhall JP et al. Testosterone and ED. J Sex Med. 2018.
- Princeton Consensus III — Sexual Dysfunction and Cardiovascular Risk (2012).
Yasal Uyarı: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. ED tedavisi için üroloji uzmanı değerlendirmesi gereklidir. Nitrat kullananlar PDE5 inhibitörü ALMAMALI.
İlgili Yazılar
Bu konuyla ilgili Doktorclub'da ele aldığımız diğer hekim onaylı rehberler: