İnme sonrası rehabilitasyon ne zaman başlamalı? Yeni kılavuz: 48 saat

İnme sonrası beyin, hasarlı bölgenin işlevini komşu bölgelere aktarmaya çalışır. Buna nöroplastisite denir. Bu yeniden yapılanma ilk haftalarda en yoğundur.

Erken hareket, bu pencereyi kullanır. Aynı zamanda yatağa bağlı kalmanın zararlarını azaltır: pıhtı, zatürre, bası yarası ve kas erimesi.

Kılavuz, kanıtları gözden geçirip "mümkün olan en erken" ilkesini ilk 48 saat olarak somutlaştırdı.

Erken demek, hemen yüklenmek demek değil. Büyük bir çalışma, inmeden sonraki ilk 24 saatte çok yoğun hareket programının sonuçları kötüleştirebildiğini göstermişti. Bu yüzden kılavuz ilk günde orta ve yüksek yoğunluklu egzersize karşı uyarıyor.

İlk gün yatak içi pozisyonlama, yutma değerlendirmesi ve nazik hareketlerle geçer. Yoğunluk, ekip değerlendirmesiyle kademeli artar.

Her hastaya bir değerlendirme ve kişisel plan öneriliyor. Plan dört alanı kapsamalı:

• Fiziksel: yürüme, denge, el becerisi.
• Bilişsel: dikkat, hafıza, planlama.
• İletişim: konuşma ve anlama (afazi), yutma.
• Ruhsal: depresyon, kaygı, motivasyon.

Bu alanlar için çok disiplinli ekip gerekir: fiziksel tıp hekimi, nörolog, fizyoterapist, ergoterapist, dil-konuşma terapisti, psikolog ve hemşire.

İnme geçirenlerin yaklaşık üçte birinde depresyon gelişir. Depresyon, rehabilitasyona katılımı düşürür ve iyileşmeyi yavaşlatır. Kılavuz bu yüzden düzenli tarama istiyor.

Kaygı ve yorgunluk da sık. Bunlar tembellik değil, inmenin bir parçasıdır. Ekibe söyleyin; tedavi edilebilir.

Kılavuz, aile üyelerinin eğitilmesini ve desteklenmesini ayrıca vurguluyor. Bakım verenin tükenmesi, hastanın eve dönüşünü tehlikeye sokar.

Aile olarak şunları isteyin:

• Taburculuktan önce uygulamalı eğitim (transfer, yutma güvenliği, ilaçlar).
• Evde egzersiz programının yazılı hali.
• Kontrol tarihleri ve kimi arayacağınız.
• Kendi ruh sağlığınız için destek yolu.

Türkiye'de inme merkezleri ve fizik tedavi birimleri erken rehabilitasyona geçiyor. Yine de uygulama hastaneye göre değişir. Hastanede "rehabilitasyon ne zaman başlayacak" diye açıkça sorun.

Taburculuk sonrası fizik tedavi, aile hekimi sevkiyle devlet hastanelerinde sürdürülebilir. Evde bakım hizmetleri için belediye ve il sağlık müdürlüğü birimlerine başvurun.