Kişiye özel mRNA melanom tedavisi faz 3'te ne gösterdi?

Melanom, derinin pigment üreten hücrelerinden (melanosit) çıkan kanser türü. Deri kanserleri arasında en seyrek görülen ama en ölümcül olanı. Erken yakalanınca cerrahiyle büyük oranda tedavi edilir. Sorun, lenf düğümlerine veya uzak organlara yayıldığında başlar. Ultraviyole ışık en önemli çevresel risk faktörü; solaryum ve korunmasız güneşlenme bu riski artırır.

Cerrahiyle tümü çıkarılan evre IIB ile IV arası hastalarda nüks riski yüksek kalır. Bu yüzden ameliyat sonrası koruyucu (adjuvan) tedavi verilir. Şu anki standart, bağışıklık kontrol noktası inhibitörü pembrolizumab.

Bu bir koruyucu aşı değil, tedavi edici bir aşı. Süreç şöyle işliyor:

• Hastanın tümörü ve normal dokusu genetik olarak dizilenir.
• Yazılım, yalnızca tümörde bulunan mutasyonları (neoantijen) seçer.
• En fazla 34 neoantijeni kodlayan mRNA, o hastaya özel üretilir.
• Enjeksiyon sonrası bağışıklık hücreleri bu hedefleri tanımayı öğrenir.

Pembrolizumab ise bağışıklık sisteminin frenini kaldırır. Aşı hedefi gösterir, ilaç saldırıyı serbest bırakır. İki mekanizma birbirini tamamlar. Tek başına aşının ne kadar etkili olduğu ise bu çalışmada test edilmedi.

Randomize, çift kör faz 3 çalışmaya 1.137 hasta katıldı. Hepsinde tümör cerrahiyle tamamen çıkarılmıştı. Bir kol aşı artı pembrolizumab, diğer kol pembrolizumab artı plasebo aldı.

Birincil sonlanım noktası nükssüz sağkalımdı. İkincil hedef ise uzak metastazsız sağkalım. Şirketlere göre her iki hedef de istatistiksel anlamlılığa ulaştı. Yeni bir güvenlik sinyali bildirilmedi.

Kişiye özel kanser aşıları yirmi yıldır deneniyor; hiçbiri faz 3'ü geçememişti. Daha önceki faz 2b verileri umut vermişti. Şimdi bu sonuç çok daha büyük bir hasta grubunda doğrulanmış görünüyor.

Aynı platform akciğer, böbrek ve mesane kanserinde de deneniyor. Buradaki başarı o programların önünü açabilir.

Şirket açıklaması "hedefe ulaşıldı" diyor ama sayı vermiyor. Riskin yüzde kaç düştüğü, kimlerin daha çok yararlandığı bilinmiyor. Ayrıntılar bir tıp kongresinde sunulacak.

Genel sağkalım verisi de henüz olgunlaşmadı. Hastalığın geç dönmesi ile daha uzun yaşamak aynı şey değil. Üretim de zorlu: her doz tek bir hasta için, haftalar süren bir süreçle hazırlanıyor. Maliyet ve erişim soruları açık.

Ürün ABD dahil hiçbir ülkede ruhsatlı değil. Türkiye'de klinik çalışma dışında erişim yok. Bugün tanı alan bir hasta için standart yol değişmedi: cerrahi, evreleme ve gerekirse adjuvan immünoterapi.

Yapabileceğiniz en etkili şey erken tanı. Benlerinizi ABCDE kuralıyla izleyin:

• Asimetri: benin iki yarısı birbirine benzemiyor.
• Border (kenar): düzensiz, tırtıklı sınır.
• Color (renk): tek bende birden fazla ton.
• Diameter (çap): 6 milimetreden büyük.
• Evolving (değişim): boyut, renk veya kabarıklık değişiyor.

Bunlardan biri varsa dermatoloğa gidin. Kanayan, kaşınan ya da iyileşmeyen ben de aynı şekilde muayene gerektirir. Açık tenli, çok sayıda beni olan ya da çocuklukta ciddi güneş yanığı geçirmiş kişiler yılda bir deri muayenesi yaptırmalı.