Meme kanserinde direnç kan testiyle yakalanırsa ne değişir? Yeni onay

Kanser ilaçları genellikle tümör büyüdüğünde değişir. Büyümeyi tomografi ya da MR gösterir. Yeni yaklaşım, sırayı tersine çeviriyor.

Tümör hücreleri kana küçük DNA parçaları bırakır. Buna dolaşan tümör DNA'sı (ctDNA) denir. Kan testi bu parçalarda direnç mutasyonunu arıyor. Mutasyon görülür görülmez ilaç değişiyor; görüntülemenin bozulması beklenmiyor.

FDA Onkoloji Mükemmeliyet Merkezi Direktörü Angelo de Claro, açıklamasında bu noktanın altını çizdi. Kansere karşı ilk kez bir tedavi, görüntüleme bozulmadan ctDNA'daki direnç bulgusuyla yönlendiriliyor.

ESR1, östrojen reseptörünü kodlayan gendir. Hormon pozitif meme kanseri bu reseptör üzerinden büyür. Aromataz inhibitörleri vücuttaki östrojeni azaltarak tümörü aç bırakır.

Tümör zamanla uyum sağlar. ESR1 geninde mutasyon gelişir ve reseptör östrojensiz de çalışır. Tanı anında bu mutasyon hastaların %5'inden azında görülür. Aromataz inhibitörü altında ilerleme sonrasında oran %40'a yaklaşır.

Kamizestrant bir östrojen reseptörü antagonistidir. Reseptörü baskılar ve yıkımını hızlandırır. Böylece mutasyonlu reseptör de devre dışı kalır.

Onaya temel olan çalışmada hastalar iki gruba ayrıldı. Bir grup kan testinde mutasyon çıkınca kamizestrant ve CDK4/6 inhibitörüne geçti. Diğer grup aromataz inhibitörü ve CDK4/6 inhibitörüne devam etti.

Sonuç belirgindi. Hastalık ilerlemeden geçen süre kamizestrant kolunda 16 ay oldu. Devam kolunda bu süre 9,2 aydı. Süre, mutasyonun kanda ilk saptandığı andan itibaren ölçüldü.

Bir uyarı önemli. Görüntülemede ilerlemeyi beklemek yerine erken müdahalenin sağkalımı uzattığı henüz kanıtlanmadı. FDA bu yüzden doğrulayıcı çalışmalar istedi.

Şu koşulların hepsi aranıyor:

• Hormon reseptörü pozitif, HER2 negatif meme kanseri.
• Lokal ileri ya da metastatik (yayılmış) hastalık.
• Halen aromataz inhibitörü ve CDK4/6 inhibitörü kullanıyor olmak.
• FDA onaylı Guardant360 CDx kan testinde ESR1 mutasyonu.

İlaç ağızdan tablet olarak alınıyor. Yanında abemasiklib, palbosiklib ya da ribosiklib kullanılıyor.

Prospektüste kalın çerçeveli uyarı var. Bazı ilaçlarla birlikte alındığında kalp ritmi bozulabilir. Kalp atışının aşırı yavaşlaması da bildirildi. Hamilelikte bebeğe zarar verebilir.

Bu nedenle kullandığınız her ilacı onkoloğunuza bildirin. Kalp ritmi öyküsü olanlar özellikle dikkatli izlenir.

Onay şimdilik ABD için geçerli. Türkiye'de ruhsat ve geri ödeme durumu ayrıca değerlendirilecek. Onkoloğunuz güncel durumu TİTCK kaynaklarından teyit edebilir.

Kan testi tarafı da önemli. ESR1 mutasyonu bakılan ctDNA testleri bazı merkezlerde mevcut. Testin hangi laboratuvarda, hangi yöntemle çalışıldığını sorun.

Tedavinizi kendiniz değiştirmeyin. Bu karar, tümör özellikleri ve genel durumla birlikte verilir.