ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), romatoid artrit tedavisinde devrim niteliğinde bir yaklaşıma onay verdi: vagus sinirini uyararak bağışıklık sistemini düzenleyen bir boyun implantı. Günde yalnızca bir dakika boyunca otomatik olarak çalışan bu cihaz, “nöroimmün modülasyon” adı verilen bir yöntemle bağışıklık sinyallerini hafif elektrik darbeleriyle düzenliyor. Araştırmalara göre bu uyarım, iltihap belirteçleri olan sitokinlerin kandaki seviyesini düşürerek eklem ağrısı ve şişlikleri azaltabiliyor.
Arizona Arthritis & Rheumatology Associates’tan Dr. John Tesser liderliğinde yürütülen klinik çalışmada, hastalığı ileri düzey ilaçlara rağmen devam eden 242 yetişkin yer aldı. Katılımcıların %35,2’si, 12 hafta sonunda standart ölçütlere göre en az %20 oranında iyileşme gösterdi; kontrol grubunda bu oran %24,2’de kaldı. Araştırmacılar, uzun süredir romatoid artrit ile yaşayan ve birçok tedavi seçeneğini denemiş bu grup için bu sonucun günlük yaşam kalitesi açısından anlamlı bir gelişme olduğunu vurguladı.
Yeni terapi, özellikle biyolojik ilaçlar veya hedefe yönelik tedavilere yanıt vermeyen orta ve ağır artrit hastaları için tasarlandı. Feinstein Institutes for Medical Research Başkanı Kevin Tracey, bu cihazın “yan etkileri ağır ve pahalı ilaçlar yerine güvenli bir bilgisayar çipiyle hastalığı yönetme” imkânı sunduğunu belirtti. Ayrıca bağışıklık baskılayıcı ilaçları enfeksiyon riski nedeniyle kullanamayan hastalar için bağışıklık sistemini tamamen kapatmadan denge sağlayan bir alternatif oluşturduğu ifade edildi.
Cihaz her gün bir dakikalık sinir uyarımı uyguluyor ve haftada birkaç dakikalık bir şarjla çalışmaya devam ediyor. Ancak kalp pili bulunan, vagus siniri veya dalağı alınmış, ya da boyun yapısı şarj halkasının kullanılmasına engel olan kişiler için uygun değil. Cerrahi bir işlem gerektirdiğinden, geçici ses kısıklığı gibi olası riskler de bulunuyor. Takip ziyaretlerinde cihazın programlaması, batarya sağlığı ve şarj sisteminin uyumu kontrol ediliyor.
Bu onay, romatoloji alanında uzun süredir hâkim olan biyolojik ilaç tedavilerine yeni bir yön kazandırabilir. Bağışıklığı baskılamak yerine beyin-sinir iletişimini kullanarak iltihabı kaynağında dengelemeyi amaçlayan bu yaklaşım, özellikle mevcut ilaçlardan fayda göremeyen hastalar için umut verici bir alternatif olarak değerlendiriliyor. Uzmanlar, kliniklerde bu yöntemin uzun vadeli sonuçlarını takip ederek ilaç ve fizik tedaviyle nasıl birlikte uygulanabileceğini belirlemeyi hedefliyor.
Araştırmanın temeli, vücudun “iltihap refleksi” olarak bilinen beyin–bağışıklık iletişimine dayanıyor. Vagus sinirinin elektriksel uyarımı, eklem iltihabına neden olan tümör nekroz faktörü (TNF) gibi sitokinleri azaltabiliyor. Böylece bağışıklık sistemi tamamen devre dışı bırakılmadan, yalnızca aşırı iltihabi tepki dengeleniyor. Bilim insanları, aynı yöntemin gelecekte multipl skleroz, iltihabi bağırsak hastalığı, Parkinson ve Alzheimer gibi kronik inflamasyonla ilişkili diğer hastalıkların tedavisinde de etkili olabileceğini belirtiyor.
