Yeni bir araştırma, depresyonun yalnızca ruhsal değil, bedensel sağlık üzerinde de türüne bağlı olarak farklı etkiler yarattığını ortaya koydu. Amsterdam’daki Avrupa Nöropsikofarmakoloji Kongresi (ECNP)’nde sunulan bulgulara göre, bazı depresyon türleri kalp-damar hastalıklarıyla, bazıları ise diyabetle daha yakından ilişkili. Araştırma, Hollanda Obezite Epidemiyolojisi (NEO) çalışmasına katılan 5.794 yetişkini yedi yıl boyunca takip etti. Katılımcıların başlangıçta diyabet veya kalp-damar hastalığı bulunmuyordu.
Depresyon Türüne Göre Farklı Riskler
Katılımcılar, depresif belirtilerini değerlendiren detaylı bir anket doldurduktan sonra iki ana gruba ayrıldı: “melankolik depresyon” (erken uyanma, iştahsızlık, ilgi kaybı gibi belirtilerle tanımlanan) ve “atipik/enerji ilişkili depresyon” (yorgunluk, aşırı uyuma, artan iştah gibi belirtilerle tanımlanan). Yedi yıl içinde katılımcıların yaklaşık %8’i kardiyometabolik bir hastalık geliştirdi. Ancak hangi hastalığın ortaya çıktığı, depresyon türüne göre değişti.
Atipik depresyonu olan bireyler, depresyon belirtisi göstermeyenlere kıyasla Tip 2 diyabet geliştirme açısından 2,7 kat daha yüksek risk altındaydı. Buna karşın, bu grupta kalp-damar hastalıkları açısından belirgin bir artış gözlenmedi. Melankolik depresyonu olanlarda ise tablo tersine döndü: Bu kişiler kalp krizi veya felç gibi kardiyovasküler hastalıklara yakalanma olasılığı bakımından 1,5 kat daha yüksek risk taşıyordu, ancak diyabet riski anlamlı ölçüde artmıyordu.
Biyolojik İzler ve “Hassas Psikiyatri” Dönemi
Çalışmanın baş araştırmacısı Dr. Yuri Milaneschi (Amsterdam Üniversitesi Tıp Merkezi), atipik depresyon belirtileri gösteren kişilerde iltihaplanma ve metabolik süreçlerde bozulmalar saptandığını, bu biyolojik imzanın melankolik depresyonu olanlarda görülmediğini belirtti. Bu durum, iki depresyon türünün farklı biyokimyasal yollarla fiziksel sağlığı etkilediğini gösteriyor. Milaneschi’ye göre, bu bulgular “hassas psikiyatri (precision psychiatry)” anlayışını güçlendiriyor; yani her depresyonun aynı şekilde ele alınmaması ve bedensel sağlık profilleriyle birlikte kişiye özel tedaviler geliştirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Bologna Üniversitesi’nden Dr. Chiara Fabbri ise çalışmanın önemine vurgu yaparak, depresyonu olan bireylerde fiziksel hastalıkların önlenmesi ve erken teşhis edilmesinin en az ruhsal tedavi kadar önemli olduğunu söyledi. Uluslararası Diyabet Federasyonu, Avrupa Bölgesi’nde diyabetli birey sayısının 2050’ye kadar %10 artarak 66 milyona ulaşacağını öngörüyor. Fabbri, bu artışa karşı depresyon hastalarında kardiyometabolik hastalıkların izlenmesi ve tedavisinin bir sağlık önceliği haline gelmesi gerektiğini vurguladı.
Sonuç olarak, bu araştırma depresyonun yalnızca zihinsel bir bozukluk değil, bedenin biyokimyasal dengesini şekillendiren bir durum olduğunu gösteriyor. Depresyon türüne göre değişen bu etkiler, gelecekte hem psikiyatri hem de iç hastalıkları alanında daha entegre ve kişiye özel tedavi yaklaşımlarının önem kazanacağını işaret ediyor.
