Kenya'da HIV ile yaşayan dört kadının her birine, bilgilendirilmiş rızaları olmadan kısırlaştırılmaları nedeniyle 20.000 dolar (16.000 £) tazminat ödenmesine karar verildi. Deneyimlerini BBC'ye anlattılar. Kadınlar dokuz yıl boyunca hukuki bir mücadele verdi ve kimliklerini korumak için isimleri değiştirildi, ancak bu durum Yüksek Mahkeme'deki dava sırasında açıklanmadı.
Bir kadının fallop tüpleri kesildiğinde, bağlandığında, yakıldığında, kırpıldığında veya kısmen çıkarıldığında bu prosedüre iki taraflı tüp ligasyonu (BTL) adı verilir, bu tüpler kapatılır ve gelecekteki gebelikler önlenir.
Penda, BBC'ye, başkent Nairobi'deki devlete ait Pumwani Doğum Hastanesi'nde ikiz doğurduktan kısa bir süre sonra geçirdiği ameliyat hakkında “Hayatımı mahvetti.” dedi. İkizlerinin babası daha doğmadan terk etmiş. Kocası birkaç yıl önce HIV'e bağlı komplikasyonlar nedeniyle ölmüştü. Bir daha asla partner bulamayacağı için üzülüyor: “Doğum yapamayacağımı biliyorlarsa benimle kim evlenir?” Penda hamile kaldığında HIV pozitif olduğunu biliyordu ve bu nedenle tıbbi yardıma başvurmuştu. O dönemde HIV'li hamile kadınlara, virüsün anneden çocuğa bulaşmasını önlemek için sezaryenle doğum yapmaları ve bebeklerini emzirmemeleri öneriliyordu. Bunlar, maddi imkanlardan yoksun bırakılmış ailelerden gelen birçok kişi için pahalı rotalardır.
Penda, doğum yaptıktan sonra kendisine yalnızca formül süt kullanmasının önerildiğini söylüyor. Kendisi ve bebekleri için ücretsiz yiyecek alma hakkına sahip olduğuna dair güvence verildiğini, ancak bunu yalnızca aile planlamasını kullandığına dair kanıt göstermesi halinde kullanabildiğini söylüyor. “Bekar bir anne olarak bu beni şok etti. Zaten damgalanmayla mücadele ediyordum. Başka ne yapacağımı bilmiyordum.” diyor. Penda'nın bu kanıtı elde etmesine yardımcı olmak için, hastanenin beslenme uzmanı onu bir toplum sağlığı çalışanına yönlendirdi ve o da ona, Kenya'nın en büyük ve en uzmanlaşmış cinsel üreme sağlığı kuruluşu olan Marie Stopes personelinin aile planlaması programı yürüttüğü bir kliniğe gitmesini söyledi. Burada Penda'ya BTL alması için imzaladığı bir form verildi. Okuyamadığı için kısırlaştırılmaya rıza gösterdiğini bilmediğini söylüyor.
Neema, Kenya'nın en büyük kamu doğum hastanesi olan Pumwani'de de benzer bir deneyim yaşadığını anlattı. Dördüncü çocuğunu beklediği sırada pozitif HIV durumunu zaten biliyordu. Doğmamış bebeğine bulaştırma endişesi vardı. Oradaki bir beslenme uzmanının, doğum yaptıktan sonra BTL yaptırmayı kabul etmemesi halinde yemeklik yağ lapası ve mısır unu almaya hak kazanamayacağını ve doğum sağlık faturasının ödenmeyeceğinin kendisine söylendiğini anlatıyor.
Furaha'nın durumundaysa, üçüncü çocuğunu Pumwani Doğum Hastanesi'nde doğurmadan önce aile planlaması hakkında hiçbir tartışma hatırlamıyor. Sadece yeni doğmuş bebeğe HIV bulaştırmasını önlemek için sezaryene razı olduğunu ve ardından dayanılmaz bir acıyla uyandığını hatırlıyor.
Dördüncü kadın Faraja ise BBC'ye, üçüncü çocuğunu doğurduktan iki ay sonra BTL'ye girme baskısına boyun eğdiğini söyledi. HIV pozitif olduğu için yeni doğan bebeğini emzirmemesi konusunda uyarılmıştı. Ancak aile planlaması kullandığına dair kanıt olmadan (özellikle BTL) ücretsiz bebek maması sütü alamıyordu.
SF France, Kenya'da hiçbir zaman tıbbi kısırlaştırma yapmadığını ve şu anda da yapmadığını ileri sürüyor. Hasta BTL yaptırmayı tercih ederse görevinin danışmanlık yapmak, bilgilendirmek ve seçilen tesislere yönlendirmek olduğunu söylüyor. MSF'nin Kenya'daki proje koordinatörü Dr. Hacir Elyas BBC'ye şöyle konuştu: “Kadınların başına gelenlerin sorumluluğunun bir kısmını kabul ediyoruz ve tıbbi bir kuruluş olarak hasta bilgilendirilmiş onam sürecine olan bağlılığımızı yeniden ifade ediyoruz.” Pumwani Doğum Hastanesi BBC'nin yorum yapma davetine yanıt vermedi.
Kadınlar davalarının sadece tazminatla ilgili olmadığını söylüyor. Yüksek Mahkeme kararının adalet taleplerini doğruladığını söylüyorlar. Avukatları Nyokabi Njogu da aynı fikirde: “Bu ihlali nasıl telafi edersiniz?” diye soruyor. Sadece bunun gerçekleştiğinin kabul edilmesini istediler. Onlar gibi acı çeken kadınların bu acıyı sürdürmesini istemiyorlar.” diyor.
Bir kadının fallop tüpleri kesildiğinde, bağlandığında, yakıldığında, kırpıldığında veya kısmen çıkarıldığında bu prosedüre iki taraflı tüp ligasyonu (BTL) adı verilir, bu tüpler kapatılır ve gelecekteki gebelikler önlenir.
Penda, BBC'ye, başkent Nairobi'deki devlete ait Pumwani Doğum Hastanesi'nde ikiz doğurduktan kısa bir süre sonra geçirdiği ameliyat hakkında “Hayatımı mahvetti.” dedi. İkizlerinin babası daha doğmadan terk etmiş. Kocası birkaç yıl önce HIV'e bağlı komplikasyonlar nedeniyle ölmüştü. Bir daha asla partner bulamayacağı için üzülüyor: “Doğum yapamayacağımı biliyorlarsa benimle kim evlenir?” Penda hamile kaldığında HIV pozitif olduğunu biliyordu ve bu nedenle tıbbi yardıma başvurmuştu. O dönemde HIV'li hamile kadınlara, virüsün anneden çocuğa bulaşmasını önlemek için sezaryenle doğum yapmaları ve bebeklerini emzirmemeleri öneriliyordu. Bunlar, maddi imkanlardan yoksun bırakılmış ailelerden gelen birçok kişi için pahalı rotalardır.
Penda, doğum yaptıktan sonra kendisine yalnızca formül süt kullanmasının önerildiğini söylüyor. Kendisi ve bebekleri için ücretsiz yiyecek alma hakkına sahip olduğuna dair güvence verildiğini, ancak bunu yalnızca aile planlamasını kullandığına dair kanıt göstermesi halinde kullanabildiğini söylüyor. “Bekar bir anne olarak bu beni şok etti. Zaten damgalanmayla mücadele ediyordum. Başka ne yapacağımı bilmiyordum.” diyor. Penda'nın bu kanıtı elde etmesine yardımcı olmak için, hastanenin beslenme uzmanı onu bir toplum sağlığı çalışanına yönlendirdi ve o da ona, Kenya'nın en büyük ve en uzmanlaşmış cinsel üreme sağlığı kuruluşu olan Marie Stopes personelinin aile planlaması programı yürüttüğü bir kliniğe gitmesini söyledi. Burada Penda'ya BTL alması için imzaladığı bir form verildi. Okuyamadığı için kısırlaştırılmaya rıza gösterdiğini bilmediğini söylüyor.
Neema, Kenya'nın en büyük kamu doğum hastanesi olan Pumwani'de de benzer bir deneyim yaşadığını anlattı. Dördüncü çocuğunu beklediği sırada pozitif HIV durumunu zaten biliyordu. Doğmamış bebeğine bulaştırma endişesi vardı. Oradaki bir beslenme uzmanının, doğum yaptıktan sonra BTL yaptırmayı kabul etmemesi halinde yemeklik yağ lapası ve mısır unu almaya hak kazanamayacağını ve doğum sağlık faturasının ödenmeyeceğinin kendisine söylendiğini anlatıyor.
Furaha'nın durumundaysa, üçüncü çocuğunu Pumwani Doğum Hastanesi'nde doğurmadan önce aile planlaması hakkında hiçbir tartışma hatırlamıyor. Sadece yeni doğmuş bebeğe HIV bulaştırmasını önlemek için sezaryene razı olduğunu ve ardından dayanılmaz bir acıyla uyandığını hatırlıyor.
Dördüncü kadın Faraja ise BBC'ye, üçüncü çocuğunu doğurduktan iki ay sonra BTL'ye girme baskısına boyun eğdiğini söyledi. HIV pozitif olduğu için yeni doğan bebeğini emzirmemesi konusunda uyarılmıştı. Ancak aile planlaması kullandığına dair kanıt olmadan (özellikle BTL) ücretsiz bebek maması sütü alamıyordu.
SF France, Kenya'da hiçbir zaman tıbbi kısırlaştırma yapmadığını ve şu anda da yapmadığını ileri sürüyor. Hasta BTL yaptırmayı tercih ederse görevinin danışmanlık yapmak, bilgilendirmek ve seçilen tesislere yönlendirmek olduğunu söylüyor. MSF'nin Kenya'daki proje koordinatörü Dr. Hacir Elyas BBC'ye şöyle konuştu: “Kadınların başına gelenlerin sorumluluğunun bir kısmını kabul ediyoruz ve tıbbi bir kuruluş olarak hasta bilgilendirilmiş onam sürecine olan bağlılığımızı yeniden ifade ediyoruz.” Pumwani Doğum Hastanesi BBC'nin yorum yapma davetine yanıt vermedi.
Kadınlar davalarının sadece tazminatla ilgili olmadığını söylüyor. Yüksek Mahkeme kararının adalet taleplerini doğruladığını söylüyorlar. Avukatları Nyokabi Njogu da aynı fikirde: “Bu ihlali nasıl telafi edersiniz?” diye soruyor. Sadece bunun gerçekleştiğinin kabul edilmesini istediler. Onlar gibi acı çeken kadınların bu acıyı sürdürmesini istemiyorlar.” diyor.
Bu rehber yardımcı oldu mu?
DoktorClub’da Keşfet
