Bilim dünyası, obezite ve demans arasındaki ilişkiyi "basit bir bağlantı" olmaktan çıkarıp "neden-sonuç" ilişkisine dönüştüren devrim niteliğinde bir bulguya ulaştı. Earth.com'da yer alan habere göre, Kopenhag Üniversitesi ve Bristol Üniversitesi'nden araştırmacılar, yüksek vücut kitle indeksinin (VKI) özellikle damar kaynaklı demans riskini doğrudan artırdığını saptadı. Binlerce kişinin genetik verilerinin incelendiği bu çalışma, obezitenin demans için sadece bir risk faktörü değil, hastalığı tetikleyen ana mekanizmalardan biri olduğunu kanıtlıyor.
Araştırmanın önemli bulgusu, obezitenin demansa yol açarken kullandığı "ana yolun" yüksek tansiyon olduğunun saptanması. Vücuttaki fazla yağ dokusu, kalbin daha sert pompalamasına neden olarak kan basıncını yükseltiyor; bu durum ise beyindeki hassas kan damarlarına yıllar içinde zarar veriyor. Damarlardaki bu hasar, beynin ihtiyaç duyduğu sağlıklı kan akışını engelleyerek, bilişsel fonksiyonların hızla gerilemesine ve damar tipi demansın (vasküler demans) ortaya çıkmasına zemin hazırlıyor.
Bilim insanları, bu sonuca ulaşmak için yaşam tarzı tercihlerinden etkilenmeyen sabit genetik verileri kullanarak "Mendel Randomizasyonu" adı verilen yöntemi uyguladılar. Bu yöntem sayesinde, obezite ve demans arasındaki ilişkinin beslenme veya sosyo-ekonomik durum gibi dış etkenlerden bağımsız olduğu, yani yüksek kilonun doğrudan beyin sağlığını bozduğu doğrulandı. Veriler, VKI’deki her 4-5 puanlık artışın, damar kaynaklı demans riskini yaklaşık %60 oranında artırdığını gösteriyor.
Bu keşif, demansın önlenmesi stratejilerinde "erken müdahale" dönemini başlatıyor. Uzmanlar, orta yaşlarda (35-65 yaş arası) kilonun kontrol altına alınmasının ve yüksek tansiyonun tedavi edilmesinin, ilerleyen yaşlarda demans vakalarını %40'a varan oranlarda azaltabileceğini vurguluyor. Haberde belirtildiği üzere, kan basıncını kontrol altında tutmak, yüksek kilolu bireylerde bile beynin damar yapısını koruyarak demans riskini anlamlı ölçüde düşürebiliyor.
Demansın henüz kesin bir tedavisi olmadığı günümüzde, obezite ve tansiyon yönetimi en güçlü korunma kalkanı olarak öne çıkıyor. Araştırma ekibi lideri Dr. Ruth Frikke-Schmidt, yüksek kilonun bir uyarı levhası olarak değil, doğrudan müdahale edilmesi gereken tıbbi bir neden olarak görülmesi gerektiğini ifade ediyor. Bu çalışma, sağlıklı bir kiloyu korumanın sadece fiziksel görünüm için değil, hayatın ilerleyen yıllarında zihinsel berraklığı korumak için de hayati olduğunu bir kez daha kanıtlıyor.
