Prolaktinoma
Prolaktinoma, beynin altındaki hipofiz bezinde gelişen ve fazla prolaktin hormonu üreten iyi huylu (kanser olmayan) bir tümördür. Fazla prolaktin; kadınlarda adet düzensizliği ve süt gelmesine, erkeklerde cinsel isteksizlik ve sertleşme sorununa yol açabilir. Çoğu hastada ilaçla başarıyla tedavi edilir.
Prolaktinoma Nedir?
Prolaktinoma, hipofiz bezinin en sık görülen hormon salgılayan tümörüdür. İyi huyludur ve genellikle yavaş büyür. Boyutuna göre 'mikroadenom' (küçük) veya 'makroadenom' (büyük) olarak adlandırılır. Aşırı prolaktin üreme hormonlarını baskılar; büyük tümörler ayrıca çevredeki yapılara baskı yaparak baş ağrısı ve görme sorunlarına neden olabilir.
Belirtileri Nelerdir?
- Kadınlarda: adet düzensizliği veya kesilmesi, memeden süt gelmesi (galaktore), gebe kalmada zorluk
- Erkeklerde: cinsel istekte azalma, sertleşme sorunu, meme büyümesi, kısırlık
- Büyük tümörlerde: baş ağrısı, görme alanında daralma
- Uzun vadede kemik yoğunluğunda azalma
Nedenleri
- Hipofiz bezindeki hücrelerin iyi huylu çoğalması
- Çoğu durumda kesin neden bilinmez
- Nadiren kalıtsal hormonal sendromların parçası olabilir
Risk Faktörleri
- Kadın cinsiyet (üreme çağında daha sık fark edilir)
- Ailede hipofiz tümörü veya ilgili kalıtsal sendrom öyküsü
Tanı Nasıl Konur?
- Kanda prolaktin düzeyi ölçülür; belirgin yükseklik prolaktinomayı düşündürür
- Tanıyı doğrulamak ve tümör boyutunu görmek için hipofiz MR'ı yapılır
- Diğer nedenleri dışlamak için tiroid, böbrek ve ilaç öyküsü değerlendirilir
- Büyük tümörlerde görme alanı testi istenebilir
Tedavi Yaklaşımları
- İlk seçenek genellikle ağızdan alınan dopamin agonisti ilaçlardır; bunlar prolaktini düşürür ve tümörü küçültebilir
- Çoğu hastada ilaç tedavisi çok etkilidir ve ameliyata gerek kalmaz
- İlaca yanıt vermeyen veya toleransı olmayan durumlarda cerrahi düşünülür
- Tedavi endokrinoloji takibiyle sürdürülür
Acil Belirtiler
- Ani, çok şiddetli baş ağrısı ile birlikte görme kaybı ve bulantı (hipofiz apopleksisi) acil bir durumdur
- Bu belirtilerde gecikmeden acile başvurun
Ne Zaman Hekime Başvurmalı?
- Adet düzensizliği, süt gelmesi, kısırlık veya cinsel işlev sorunlarında hekime başvurun
- Baş ağrısı ile birlikte görme alanında daralma fark ederseniz vakit kaybetmeyin
Doğru Bilinen Yanlışlar
- Prolaktinoma kanser değildir; iyi huylu bir tümördür
- Her yüksek prolaktin prolaktinoma demek değildir; ilaçlar, tiroid sorunları ve makroprolaktin de neden olabilir
Doktora Sorulacak Sorular
- Tümörüm küçük mü büyük mü (mikro/makroadenom)?
- İlaç tedavisi bende işe yarar mı?
- Görme alanım değerlendirilmeli mi?
- Gebelik planlıyorsam tedavim nasıl olmalı?
Sıkça Sorulan Sorular
Hekim Katmanı
Prolaktinoma en sık fonksiyonel hipofiz adenomudur; tanı belirgin prolaktin yüksekliği + hipofiz MR ile konur ve dopamin agonisti tedavi çoğu olguda ilk basamaktır.
- Yüksek doz dopamin agonistlerinde kapak/valvülopati takibi ilgili durumlarda gündeme gelebilir
- Gebelikte makroadenom yönetimi multidisipliner planlanır
Bu sayfa eğitim amaçlıdır; tanı, tedavi, reçete veya acil karar için hekim değerlendirmesinin yerini alamaz.