Psoriasis

Sedef hastalığı (psoriasis), cilt hücrelerinin çok hızlı çoğalması sonucu kalın, kırmızı ve gümüşi pullu plaklar oluşturan kronik bir hastalıktır. Bağışıklık sisteminin aşırı çalışmasına bağlıdır, bulaşıcı değildir. Alevlenme-yatışma dönemleriyle seyreder ve eklemleri de etkileyebilir.

conditionTıbbi Gözetim: Uzman Reviewer Atanacak

Psoriasis Nedir?

Normalde cilt hücreleri haftalar içinde yenilenir. Sedef hastalığında bağışıklık sistemi cildi yanlışlıkla hedef alır ve hücre yenilenmesi çok hızlanır; hücreler yüzeyde birikerek kalın, pullu plaklar oluşturur. En sık dirsek, diz, saçlı deri ve bel bölgesinde görülür. Sadece cildi değil, tırnakları ve eklemleri de (sedef artriti) etkileyebilir.

Belirtileri Nelerdir?

Kalın, kırmızı, üzeri gümüşi-beyaz pullu plaklar
Kaşıntı, yanma veya hassasiyet
Kuru, çatlayan, bazen kanayan cilt
Tırnaklarda çukurlaşma, kalınlaşma ve renk değişikliği
Eklem ağrısı ve şişliği (sedef artriti)
Sık yerleşim: dirsek, diz, saçlı deri, bel

Nedenleri

Bağışıklık sisteminin cilde karşı aşırı iltihabi yanıtı
Genetik yatkınlık
Tetikleyiciler alevlendirir: enfeksiyon (özellikle boğaz enfeksiyonu), stres, cilt yaralanması
Bazı ilaçlar
Sigara ve alkol

Risk Faktörleri

Ailede sedef öyküsü
Sigara ve aşırı alkol
Obezite
Stres
Bazı enfeksiyonlar
Cilt travması (Koebner fenomeni)

Tanı Nasıl Konur?

Genelde cilt ve tırnak görünümüyle klinik olarak konur
Şüpheli durumlarda cilt biyopsisi
Eklem şikayeti varsa sedef artriti açısından değerlendirme
Eşlik eden metabolik ve kalp-damar riskleri de gözden geçirilir

Tedavi Yaklaşımları

Hafif olgularda: nemlendiriciler ve iltihap azaltıcı kremler (kortizon, D vitamini türevleri)
Orta-ağır olgularda: ışık tedavisi (fototerapi)
Yaygın/dirençli olgularda: sistemik ilaçlar ve biyolojik tedaviler
Tetikleyicilerden kaçınma, sigara ve alkolü azaltma
Sedef artriti için eklemi koruyan tedaviler

Acil Belirtiler

Vücudun büyük bölümünü kaplayan yaygın kızarıklık, ateş ve üşüme (eritrodermik sedef — acil)
Ateşle birlikte yaygın irinli kabarcıklar (yaygın püstüler sedef — acil)

Ne Zaman Hekime Başvurmalı?

Cilt lezyonları yayıldığında veya yaşamı zorlaştırdığında
Eklem ağrısı ve şişliği eklendiğinde
Tedaviye rağmen sık alevlenme olduğunda

Doğru Bilinen Yanlışlar

Sedef bulaşıcı değildir; temasla geçmez
Sadece kozmetik bir sorun değildir; iltihabi bir hastalıktır ve eklem, kalp-damar sağlığını da etkileyebilir
Sedef 'kirlilikten' olmaz; hijyenle ilgisi yoktur, bağışıklık kaynaklıdır

Doktora Sorulacak Sorular

Hastalığımın şiddeti ne düzeyde?
Hangi tedavi bana uygun, biyolojik tedaviye ihtiyacım var mı?
Eklemlerim etkilenmiş mi?
Tetikleyicilerimi nasıl azaltabilirim?

Sıkça Sorulan Sorular

Sedef hastalığı bulaşıcı mı?

Hayır. Sedef bağışıklık sistemi kaynaklı iltihabi bir hastalıktır; temas, dokunma veya paylaşımla başkasına geçmez.

Sedef hastalığı geçer mi?

Sedef kronik bir hastalıktır ve tam olarak 'iyileşmek' yerine kontrol altında tutulur. Doğru tedaviyle uzun süreli yatışma (remisyon) dönemleri sağlanabilir.

Sedefi ne tetikler?

Enfeksiyonlar (özellikle boğaz), stres, cilt yaralanması, sigara, alkol ve bazı ilaçlar alevlenmeyi tetikleyebilir. Tetikleyicileri tanımak alevlenmeleri azaltmaya yardımcı olur.

Sedef sadece cildi mi etkiler?

Hayır. Sedef tırnakları ve eklemleri (sedef artriti) de etkileyebilir; ayrıca kalp-damar hastalığı, metabolik sendrom gibi durumlarla ilişkilidir. Bu yüzden bütüncül takip önemlidir.

Hekim Katmanı

Psoriazis; IL-23/Th17 aksı ağırlıklı, kronik immün-mediated inflamatuar bir hastalıktır. En sık form plak tipidir. Sistemik komorbiditelerle (psoriatik artrit, metabolik sendrom, KVH, depresyon) ilişkilidir; tedavi ağırlık ve komorbiditeye göre basamaklandırılır.

Eritrodermik ve generalize püstüler formlar dermatolojik acildir
Biyolojik/immünsupresif öncesi TB, hepatit taraması ve aşılama gözden geçirilmeli

Bu sayfa eğitim amaçlıdır; tanı, tedavi, reçete veya acil karar için hekim değerlendirmesinin yerini alamaz.