Vitamin D Eksikligi

D vitamini, cildin güneş ışığıyla ürettiği ve az miktarda besinlerden alınan bir vitamindir. Kalsiyumun bağırsaktan emilmesini sağlayarak kemikleri güçlü tutar, kas işlevine ve bağışıklığa katkıda bulunur. Yeterince güneş görülmediğinde veya emilim bozulduğunda düzeyi düşer. Eksiklik kanda 25-OH vitamin D ölçülerek saptanır.

• Çoğu zaman belirti vermez, kan testinde fark edilir
• Yorgunluk ve halsizlik
• Kas güçsüzlüğü ve kas ağrıları
• Kemik ağrısı
• Çocuklarda büyüme ve kemik gelişimi sorunları (raşitizm)
• Erişkinlerde kemik yumuşaması (osteomalazi)

• Yetersiz güneş ışığı (kapalı ortamda çalışma, örtünme, kış ayları)
• Koyu ten rengi (daha az D vitamini üretimi)
• İleri yaş
• Yağ emilimini bozan hastalıklar (çölyak, Crohn, kistik fibrozis)
• Obezite ve mide küçültme ameliyatı sonrası
• Yetersiz beslenme

• Az güneş gören yaşam tarzı
• İleri yaş ve bakımevinde yaşam
• Koyu ten rengi
• Emilim bozukluğu yapan bağırsak hastalıkları
• Obezite

• Kanda 25-OH vitamin D düzeyi ölçülerek konur
• Gerektiğinde kalsiyum, fosfor ve parathormon gibi ek testler istenebilir
• Herkese rutin tarama önerilmez; risk grubunda ve belirti varsa bakılır

• Tedavi genellikle ağızdan D vitamini takviyesidir; doz ve süre hekim tarafından belirlenir
• Güneşten yararlanmak ve D vitamininden zengin besinler destekleyicidir
• Emilim sorunu varsa altta yatan hastalık da tedavi edilir
• Aşırı ve kontrolsüz yüksek doz takviyeden kaçınılmalıdır

• Vitamin D eksikliği genellikle acil bir durum değildir
• Ancak aşırı doz takviyeye bağlı bulantı, kusma, aşırı susama ve bilinç bulanıklığı (kan kalsiyumu yükselmesi) acil değerlendirme gerektirir

• Sürekli yorgunluk, kas güçsüzlüğü veya kemik ağrısında hekime başvurun
• Takviye başlamadan önce doğru doz için hekiminize danışın

• Sadece güneşe çıkmak her zaman eksikliği düzeltmez; ten rengi, mevsim ve yaşam tarzı etkilidir
• 'Ne kadar çok D vitamini o kadar iyi' doğru değildir; aşırı doz zararlı olabilir

• Vitamin D düzeyim ne kadar düşük?
• Hangi dozda ve ne kadar süre takviye almalıyım?
• Emilimi etkileyen bir sorunum olabilir mi?
• Tekrar kontrol ne zaman yapılmalı?

Vitamin D eksikliği 25-OH-D ile tanınır; risk temelli tarama önerilir. Aşikar eksiklik osteomalazi/raşitizm ve sekonder hiperparatiroidiyle ilişkilidir. Toksisite hemen daima aşırı suplemantasyona bağlıdır.

• Yüksek doz + granülomatöz hastalık/hiperparatiroidide hiperkalsemi riski
• Megadoz reçetesiz kullanımdan kaçınılmalı