30 Saniyede Özet
İki ile beş yaş arasında birçok çocuk konuşurken takılır. Heceleri tekrar eder ya da sözcüğün başında durur. Bu dönem gelişimsel akıcısızlık olarak bilinir ve sık görülür. Çocukların önemli bir bölümünde tablo kendiliğinden düzelir. Ancak bazı işaretler beklemeden değerlendirme gerektirir. Erken destek sonucu iyileştirir.
Neden olur?
Konuşma karmaşık bir iştir. Düşünce, sözcük seçimi, nefes ve kas kontrolü aynı anda çalışır.
Okul öncesi dönemde kelime dağarcığı hızla büyür. Çocuğun anlatmak istediği, motor becerisinin önüne geçebilir.
Bu uyumsuzluk takılmalara yol açar. Tablo çoğu zaman geçicidir.
Ailesel yatkınlık da bilinen bir etkendir. Ancak nedenin tek başına ruhsal olduğu görüşü doğru değildir.
Gelişimsel takılma nasıl görünür?
Bu dönemde beklenen bazı özellikler vardır.
Sık rastlanan biçimler şunlardır:
- Sözcüğün tamamını ya da kısa öbekleri tekrar etme.
- Araya "ıı", "şey" gibi doldurucular katma.
- Cümleyi yarıda kesip yeniden kurma.
Bu takılmalar genellikle çabasızdır. Çocuk zorlandığının farkında değildir ve konuşmaktan kaçınmaz.
Ne zaman uzmana gitmeli?
Bazı bulgular gelişimsel sınırın dışına işaret eder.
Şu durumlarda dil ve konuşma terapistine yönlendirme isteyin:
- Takılma altı aydan uzun sürdüyse ve azalmıyorsa.
- Sesler uzatılıyor ya da sözcüğün başında tam bir kilitlenme oluyorsa.
- Konuşurken yüzde gerginlik, göz kırpma veya baş hareketi eşlik ediyorsa.
- Çocuk konuşmaktan kaçınmaya, susmayı seçmeye başladıysa.
- Aile öyküsünde uzun süren kekemelik varsa.
Beş yaşından sonra süren tablo da değerlendirilmelidir. "Kendiliğinden geçer" beklentisiyle yıllarca beklemeyin.
Ailenin tutumu neyi değiştirir?
Evdeki iletişim biçimi tabloyu doğrudan etkiler. Amaç baskıyı azaltmaktır.
İşe yarayan yaklaşımlar şunlardır:
- Kendi konuşma hızınızı yavaşlatın; bu, sözlü uyarıdan daha etkilidir.
- Sözünü kesmeyin ve cümlesini tamamlamayın.
- "Yavaş söyle" ya da "derin nefes al" gibi yönergelerden kaçının.
- Göz teması kurun ve söylediği şeye ilgi gösterin.
- Günde birkaç dakika, kesintisiz ve sakin bir sohbet zamanı ayırın.
Kardeşlerin alay etmesine izin vermeyin. Bu davranış kaçınmayı hızla artırır.
Terapi nasıl işler?
Yaklaşım yaşa göre değişir. Küçük çocuklarda aile merkezli programlar sık kullanılır.
Bu programlarda ebeveyn de eğitilir. Evdeki konuşma ortamı tedavinin parçasıdır.
Okul çağındaki çocuklarda doğrudan teknikler eklenir. Amaç yalnızca akıcılık değildir. Çocuğun konuşmaktan çekinmemesi de hedeflenir.
Okulla iletişim
Öğretmenin bilgilendirilmesi faydalıdır. Sınıf içi küçük düzenlemeler çocuğu rahatlatır.
Sırayla okuma sırasında zorlanma olabilir. Öğretmen alternatif bir katılım biçimi sunabilir.
Amaç çocuğu görevden muaf tutmak değildir. Baskıyı azaltıp katılımı sürdürmektir.
Kaynaklar
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
