30 Saniyede Özet
Rahim ağzı kanseri kadınlarda önlenebilir kanserlerin başında gelir. Çünkü neredeyse tamamına HPV adlı bir virüs yol açar. Bu virüse karşı etkili bir aşı vardır. Aşı ve düzenli tarama birlikte hastalığı büyük ölçüde durdurur. Bu yazıda HPV aşısının kimlere yapıldığını ve hangi taramaların gerektiğini anlatıyoruz.
HPV Nedir ve Neden Önemli?
HPV (insan papilloma virüsü) çok yaygın bir virüstür. Cinsel temasla bulaşır ve birçok kişi yaşamı boyunca karşılaşır. Çoğu enfeksiyon kendiliğinden temizlenir. Ama bazı yüksek riskli tipler kalıcı olur. İşte bu kalıcı enfeksiyonlar yıllar içinde rahim ağzı kanserine yol açabilir.
Aşı Ne Yapar?
HPV aşısı virüsün en tehlikeli tiplerine karşı koruma sağlar. Vücudu önceden hazırlar ve enfeksiyonu engeller. Çalışmalar aşının rahim ağzı kanserini çarpıcı oranda azalttığını gösterir. Aşı ayrıca bazı genital siğil ve diğer kanser türlerini de önler.
Aşı Kimlere ve Ne Zaman Yapılır?
En etkili dönem virüsle karşılaşmadan öncedir. Bu yüzden ergenlik dönemi idealdir. Genel öneriler şunlardır:
- 9-14 yaş arası kız ve erkek çocuklar için iki doz
- 15 yaş ve üzeri için genellikle üç doz
- Belirli yaşa kadar yetişkinler de hekim önerisiyle aşılanabilir
Erkeklerin aşılanması da önemlidir. Bu hem onları korur hem virüsün yayılmasını azaltır.
Aşı Olmak Taramayı Gereksiz Kılar mı?
Hayır. Aşı çok güçlü korur ama her riski sıfırlamaz. Bu yüzden tarama yine gereklidir. Smear testi ve HPV testi erken değişiklikleri yakalar. Erken yakalanan değişiklikler kolayca tedavi edilir. Hekiminizin önerdiği tarama programına uyun.
Aşı Güvenli mi?
HPV aşısı dünya çapında uzun yıllardır kullanılır. Milyonlarca doz uygulanmış ve güvenlik kayıtları olumludur. En sık yan etki kol ağrısı ve kısa süreli kırgınlıktır. Ciddi yan etkiler çok nadirdir. Endişeleriniz varsa hekiminizle konuşun.
Sık Sorulan Sorular
Aşı cinsel yaşam başladıktan sonra işe yarar mı? Yine yarar sağlayabilir. Henüz karşılaşmadığınız tiplere karşı korur.
Erkekler neden aşı olmalı? HPV erkeklerde de bazı kanser ve siğillere yol açar. Aşı onları korur.
Aşı kısırlık yapar mı? Hayır. Bu yönde bilimsel bir kanıt yoktur.
Kaynaklar
- Dünya Sağlık Örgütü (WHO) — HPV aşısı pozisyon belgesi
- T.C. Sağlık Bakanlığı — Rahim ağzı kanseri tarama programı
- CDC — HPV aşısı bilgilendirme rehberi
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
Rahim ağzı kanserinin neredeyse tamamı HPV virüsüne bağlıdır ve aşıyla önlenebilir. HPV aşısının kimlere, ne zaman yapıldığını ve tarama testlerini açıklıyoruz.
