Yapay zekâya ayrı hekim lisansı mı? FSMB yöneticileri karşı

Yazı bir haber değil, bir görüş metni. Yazarlar FSMB'nin başkanı ve genel müdürü Humayun Chaudhry ile yönetim kurulu başkanı Christy Valentine Theard. FSMB danışma niteliğinde bir kuruluş ve ABD'deki 69 eyalet ve bölge tıp kuruluna hizmet veriyor. Bu kurullar hekimlere lisans veren ve onları denetleyen yasal otoriteler.

Yazarların temel tezi şu yönde. Üretken yapay zekâ güçlü bir araç, ama ayrı bir "uygulayıcı" gibi lisanslanmamalı. Mevcut mesleki ve kurumsal hesap verebilirlik yapıları içinde yönetilmeli. Sorumluluk da aracın özerklik düzeyine ve insan denetimine göre belirlenmeli.

Yazıda somut gelişmeler de var. Yazarlara göre bu yıl Idaho ve Iowa'da "otonom hizmet sağlayıcılar" için ayrı bir lisans kurulu öneren yasa tasarıları sunuldu. İki tasarı da yasalaşamadı. Utah'ta ise eyaletin yapay zekâ politikası ofisi, Doctronic adlı bir girişimle 12 aylık bir pilotu onayladı.

Bu pilot, sık yazılan 192 ilacın kılavuza dayalı rutin reçete yenilemesini otomatikleştirmeyi hedefliyor. Yazarlara göre pilot sıkı sınırlar ve hekim gözetimi altında yürüyor. Düzenleme Utah tıp lisans kurulunun da dikkatini çekti. FSMB, klinik karar söz konusu olduğunda tıp kurulunun sürece dahil olması gerektiğini vurguluyor.

AMA'nın 26 Ağustos 2026 tarihli duyurusu ise eğitim tarafında. "Ethical AI Use in Medicine" serisi, Duke Sağlık İnovasyonu Enstitüsü ve Health AI Partnership ile birlikte hazırlandı. Seri, AMA'nın çevrim içi eğitim platformu AMA Ed Hub üzerinden sunuluyor. Sürekli tıp eğitimi (CME, kredi kazandıran mesleki eğitim) kapsamında vaka temelli bir program.

Burada klinik bir çalışma yok; iki kurumun tutumu var. Bu nedenle "kanıt" sorusunu, tutumun neye dayandığı üzerinden okumak gerekiyor.

FSMB'nin dayanağı Nisan 2024'te genel kurulunda kabul ettiği rehber. Rehber bağlayıcı değil, eyalet kurullarına yol gösteriyor. Altı başlık öne çıkıyor: eğitim, insan hesap verebilirliği, aydınlatılmış onam ve veri gizliliği, sorumluluk konuları, uzmanlarla iş birliği ve etik ilkeler. Rehber, yapay zekânın insan yargısını genel olarak desteklemesi ama yerine geçmemesi gerektiğini söylüyor.

Yazarlar bu rehberin yeni dalgadan önce yazıldığını kabul ediyor. Yapay zekâ ajanları (kendi başına adım atabilen sistemler), pasif yardımdan otonom eyleme doğru ilerliyor. Bu yüzden FSMB, kurullar ve uzmanlarla rehberi güncelliyor. Yeni kurulan Tıp Pratiğinde Yapay Zekânın Düzenlenmesi Çalışma Grubu da bu soruları ele alıyor.

Sınırlılıklar açık. Güncel rehber henüz yayımlanmadı; içeriği belli değil. STAT metni bir görüş yazısı ve yazarların kurumsal bakışını yansıtıyor. AMA eğitiminin hekim davranışına ya da hasta sonuçlarına etkisine dair bir veri de paylaşılmadı.

Modüller pratiğe dönük. Birincisi, aracı değerlendirme, uygulama ve izleme için bir araç seti sunuyor. İkincisi, yapay zekânın bilgi verdiği klinik senaryolarda yargı ve hesap verebilirliği işliyor. Diğer ikisi karar simülatörü: biri yapay zekâ temelli mortalite tahmin modeli, diğeri ortam dinleyen yapay zekâ yazıcısı (görüşmeyi dinleyip not taslağı yazan araç) üzerine.

Bu iki metinden hekim için çıkan dersler şöyle özetlenebilir:

• Yapay zekâ çıktısını kullandığınızda sorumluluk sizde kalır; aracın hatası bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

• Kullanımı kayıt altına alın; FSMB rehberi de belgelendirmeyi öneriyor.

• Yazıcı notlarını imzalamadan önce satır satır doğrulayın.

• Mortalite gibi risk skorlarını hastaya aktarırken belirsizliği ve olası yanlılığı açıkça konuşun.

• Aracın hangi görev için onaylandığını ve kurumunuzun kurallarını bilin.

Türkiye'de mevcut yasal çerçeve bu soruya doğrudan yanıt veriyor. 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'un 1. maddesi, hekimlik yapmak için tıp fakültesi diploması şartı arıyor. Dolayısıyla bir yazılımın "hekim" olarak lisans alması mevcut çerçevede öngörülmüyor.

Yazılımlar ise tıbbi cihaz niteliği taşıdığında Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) denetimine girer. Utah'taki reçete yenileme pilotu gibi bir uygulamanın Türkiye'de hangi yolla değerlendirileceğine dair özel bir düzenleme bulamadık.

AMA modüllerinden biri ortam dinleyen yazıcıyı işliyor. Böyle bir araç muayene konuşmasını kaydediyorsa Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) devreye girer; kanun sağlık verisini özel nitelikli sayıyor.