30 Saniyede Özet
Kepek ve seboreik dermatit aynı ailenin iki üyesi. Kepek hafif biçimdir: kuru, beyaz pullar ve az kaşıntı. Seboreik dermatit ise iltihaplıdır: kızarık zemin, sarımsı yağlı pullar ve belirgin kaşıntı. Ayrıca kaş, burun kenarı ve göğüs gibi bölgelere de yayılabilir. Şampuan yetmiyorsa muhtemelen ikincisiyle uğraşıyorsunuz.
İkisini Ayıran İşaretler
Kepek: Pullar beyaz ve kuru görünür. Saçlı deri genelde kızarık değildir. Kaşıntı hafiftir. Alan sadece saçlı deriyle sınırlıdır.
Seboreik dermatit: Zemin kızarıktır. Pullar sarımsı ve yağlıdır. Kaşıntı belirgindir. Kaşlar, burun kenarları, kulak arkası, göğüs ortası ve sakal bölgesi de tutulabilir.
Bebeklerdeki karşılığı "konak" olarak bilinir ve genelde kendiliğinden geçer.
Neden Olur?
Suçlu, saçlı deride doğal olarak bulunan Malassezia adlı bir mayadır. Bu maya herkeste vardır.
Bazı kişilerin cildi bu mayaya aşırı tepki verir. Sonuçta iltihap, pullanma ve kaşıntı ortaya çıkar.
Kirlilik değil, hijyensizlik hiç değil. Seyrek yıkamak tabloyu kötüleştirebilir; ama sebebi bu değildir.
Tetikleyiciler
- Stres ve uykusuzluk
- Mevsim geçişleri; genelde kışın kötüleşir
- Aşırı terleme ve yağlı saç derisi
- Alkol bazlı sert saç ürünleri
- Bağışıklık sistemini baskılayan durumlar
- Parkinson hastalığı gibi bazı nörolojik hastalıklar
Belirgin ve dirençli seboreik dermatit, altta yatan bir sorunun işareti olabilir. Hekiminize danışın.
Basamaklı Tedavi
Sırayla ilerleyin:
- Birinci basamak: Antifungal şampuan kullanın. Ketokonazol, siklopiroks veya selenyum sülfür içerenler etkilidir. Haftada 2-3 kez uygulayın.
- Uygulama tekniği: Şampuanı saçlı deriye masajla yedirin ve 5 dakika bekletin. Hemen durularsanız etken maddenin işi yapacak zamanı olmaz.
- Şampuan çeşitlendirin: Aynı ürüne uzun süre bağlı kalmayın; iki farklı etken maddeyi dönüşümlü kullanmak yanıtı korur.
- Alevlenmede: Hekim önerisiyle kısa süreli topikal kortikosteroid losyon eklenebilir. Kortizonu uzun süre kendi kararınızla kullanmayın.
- Yüz bölgesinde: İnce ciltte kortizon yerine kalsinörin inhibitörleri tercih edilebilir. Bu karar hekime aittir.
Bu bir "kür" değil, kontrol stratejisidir. Belirtiler geçse de idame tedavisini sürdürün; bırakınca genellikle geri döner.
Ne Zaman Dermatoloğa Gitmelisiniz?
Şampuan tedavisine dört-altı haftada yanıt alamıyorsanız hekime görünün.
Yaygın kızarıklık, sızıntı, kabuklanma, saç dökülmesi veya belirgin ağrı varsa bekleyin demeyin. Sedef hastalığı ve mantar enfeksiyonu benzer görünebilir; ayrımı muayene ile yapılır.
Kaynaklar
- American Academy of Dermatology — Seborrheic dermatitis: https://www.aad.org/public/diseases/a-z/seborrheic-dermatitis-treatment
- Cleveland Clinic — Seborrheic Dermatitis: https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/14403-seborrheic-dermatitis
- Mayo Clinic — Dandruff: https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dandruff/symptoms-causes/syc-20353850
- Cochrane — Topical antifungals for seborrhoeic dermatitis of the scalp: https://www.cochranelibrary.com/
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
Kepek şampuanı işe yaramıyorsa sorun kepek olmayabilir. Seboreik dermatiti ayıran işaretler ve gerçekten işe yarayan tedavi basamakları.
