30 Saniyede Özet
Kanseri koltuk altı lenf bezlerine ulaşmış kadınlarda radyoterapiyi (ışın tedavisi) beş haftadan üç haftaya indirmek kolda şişliği artırıyor mu? Temmuz 2026'da Journal of Clinical Oncology dergisinde yayımlanan bir Danimarka çalışması bu soruya "hayır" yanıtı verdi. 15 seans alan kadınlarda kolda şişlik, yani lenfödem, standart 25 seansı alanlardan daha sık görülmedi. Kanserin geri dönme riskinde de fark çıkmadı, ancak meme kanserinden ölüm 15 seansta biraz fazla göründü. Bu fark kesin değil ve meme kanseri yıllar sonra da geri dönebildiği için daha uzun izlem gerekiyor.
Üç hafta ile beş hafta nasıl karşılaştırıldı?
Danimarka Meme Kanseri Grubu'nun yürüttüğü çalışmaya yaklaşık 2.900 kadın katıldı ve kurayla iki eşit gruba ayrıldı. Bir grup Danimarka'da yıllardır standart olan 25 seanslık programı aldı, öteki gruba aynı bölgelere 15 seans uygulandı. Kısa programda her seansın dozu biraz daha yüksek, toplam doz ise daha düşüktür. Radyoterapi hafta içi her gün verildiği için fark, beş haftalık tedavinin üç haftaya inmesi demektir.
Radyoterapi yalnız memeye ya da göğüs duvarına verilmedi, çevredeki lenf bezi bölgeleri de ışınlanan alana girdi. Kaygı da buradan doğuyordu, çünkü radyoterapi dokuda iz bırakıp lenf sıvısının akışını tıkayabilir ve kol bu yüzden şişebilir.
Üç yıl sonra kollarda ne görüldü?
Çalışmanın asıl sorusu lenfödemdi. Araştırmacılar iki kolun çevresini karşılaştırdı ve tedavi gören kolu diğerinden onda bir ya da daha fazla kalınlaşan kadınları lenfödemli saydı.
Üç yılın sonunda lenfödem iki grupta neredeyse aynı sıklıktaydı: her 10–12 kadından birinde. Yazarlara göre 15 seans son yıllarda yaygınlaştı, ama lenf bezleri de tedavi edilecekse tam bu kaygıyla daha az seçiliyordu. Yeni sonuç, en azından üç yıllık izlemde, bu çekinceyi azaltıyor.
Kanserin geri dönme riski değişiyor mu?
Kanserin memede ya da lenf bezlerinde geri dönmesi, uzak organlara yayılması ve toplam ölüm iki grupta benzer seyretti. Ancak çalışma asıl olarak bu soruları yanıtlamak için kurulmadı ve kadınların yarısı beş yıldan biraz uzun izlendi.
Meme kanserinden ölüm 15 seanslık grupta biraz fazla göründü. Bu fark kesin değil, tesadüf olabilir; herhangi bir nedenle ölümde de gruplar arasında fark yoktu. Bu tür geç sonuçları netleştirmek için kadınların birkaç yıl daha izlenmesi gerekiyor.
Lenfödem sonucu ise daha sağlam bir zemine oturuyor, çünkü kadınlar kurayla ayrıldı ve çalışma bu soru için yeterince büyüktü.
15 seans hangi hastalarda gündeme gelir?
Çalışmaya ameliyat olmuş, koltuk altı lenf bezlerinde kanser bulunan ve yüksek riskli sayılan kadınlar alındı. Hepsinin ameliyattan sonra lenf bezi bölgelerini de kapsayan radyoterapi alması gerekiyordu. Meme koruyucu ameliyat olanlar da memesi tamamen alınanlar da çalışmadaydı; göğsüne daha önce radyoterapi almış olanlar alınmadı.
Radyoterapi yalnız memeye verilecekse tablo zaten farklıdır. Amerikan Radyasyon Onkolojisi Derneği'nin 2018 kılavuzu bu hastalar için 15 ya da 16 seanslık programı tercih edilen seçenek olarak öneriyor.
Kolunuzu korumak için neler yapabilirsiniz?
Çalışmada lenfödem, iki kolun ölçüsü karşılaştırılarak saptandı. Aynı yöntem sizin için de işe yarar: Radyoterapi başlamadan iki kolunuzu ölçtürün ve bu ölçüyü kontrollerde tekrarlatın. Böylece küçük bir kalınlaşma, siz fark etmeden önce yakalanabilir.
ABD Ulusal Kanser Enstitüsü, lenfödemi tamamen önlemenin bir yolu olmadığını ama riskin azaltılabileceğini belirtiyor. Günlük hayatta işe yarayan adımlar şunlar:
- Bulaşıkta ve bahçede eldiven takın, cildi nemli tutun; kesik ya da yanık olursa hekiminize danışın.
- Düzenli hareket edin, çünkü kas hareketi lenf sıvısını pompalar.
- Sağlıklı kiloda kalın; fazla kilo lenfödem riskini artırır.
- Bol giysi ve gevşek takı seçin, ağır çantayı o kolla taşımayın.
Kolda ağırlık, dolgunluk, gerginlik ya da parmaklarda sıkılık hissederseniz beklemeden hekiminize söyleyin, çünkü erken başlanan tedavi lenfödemi daha kolay kontrol altına alır. Kolda kızarıklık ya da başka bir enfeksiyon belirtisi görürseniz hekiminizi hemen arayın.
Seans sayısına kim, neye göre karar verir?
Hastaneye iki hafta daha az gidip gelmek, uzaktan gelen ya da çalışmayı sürdüren kadınlar için somut bir kolaylıktır. Yaşadığınız yerin dışındaki bir radyoterapi merkezine sevk edildiyseniz, SGK yol giderini ilk sevk belgesine dayanarak öder. Her gidiş için yeniden sevk almanız gerekmez.
Seans sayısını hastanın tercihi tek başına belirlemez. Radyoterapiyi planlayan uzman, yani radyasyon onkoloğu, tümörün özelliklerine, ameliyatın türüne ve tedavi edilecek bölgelere birlikte bakar. Planlama görüşmesinde şu soruları sorabilirsiniz:
- Benim için kaç seans planlandı ve neden?
- Lenf bezi bölgeleri de tedavi alanına girecek mi?
- 15 seanslık program bana uygun mu, değilse neden?
- Kolum tedaviden önce ölçülecek mi, lenfödem için kime başvuracağım?
Hekimler için kısa not
- DBCG Skagen Trial 1 (NCT02384733): faz 3, randomize, non-inferiority; 17 merkez, 2015–2021; ITT n=2.908 (50 Gy/25 fraksiyon: 1.444; 40 Gy/15 fraksiyon: 1.464); ortanca yaş 57 (23–86).
- Hasta grubu: lokorejyonel radyoterapi endikasyonu olan, opere, nod pozitif yüksek riskli erken meme kanseri; mastektomi ya da meme koruyucu cerrahi; boost gerekenlerde eşzamanlı entegre boost. Göğüs duvarına önceki radyoterapi dışlama ölçütü.
- Birincil sonlanım: 3. yılda ipsilateral kol lenfödemi (kontralaterale göre kol çevresinde ≥%10 artış); non-inferiority sınırı +5 yüzde puanı.
- 3 yıllık lenfödem %9,4 (50 Gy) ve %8,0 (40 Gy); OR 0,84 (%95 GA 0,62–1,14), p=0,27; lenfödem için ortanca izlem 4,1 yıl.
- Onkolojik sonuçlar (ortanca izlem 5,25 yıl, 8 yıla kadar): lokorejyonel nüks HR 0,96 (0,62–1,51); uzak nüks HR 1,10 (0,89–1,37); meme kanserine bağlı ölüm HR 1,25 (0,93–1,66); tüm nedenlere bağlı ölüm HR 1,08 (0,85–1,36).
- Yayın: Offersen BV ve ark., J Clin Oncol, çevrimiçi 23 Temmuz 2026; 44(24):2278–2289. Meme kanserine bağlı ölümde nokta tahmin 1'in üzerinde; uzun izlem izlenmeli.
- Bağlam: ASTRO 2018 tüm meme ışınlaması kılavuzu (alt aksilla dahil ya da hariç) tercih edilen şema olarak 40 Gy/15 ya da 42,5 Gy/16 fraksiyon öneriyor.
Kaynaklar
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
İlgili Yazılar
Bu konuyla ilgili Doktorclub'da ele aldığımız diğer ilgili yazılar:
