The BMJ’de yayımlanan yeni bir araştırma, haftada üç porsiyon patates kızartması tüketmenin tip 2 diyabet riskini %20 artırdığını ortaya koydu. Buna karşılık, patatesi haşlama, fırınlama veya püre şeklinde tüketmek benzer bir risk oluşturmuyor. Araştırma, patatesin hazırlanma şeklinin sağlık üzerindeki etkisini doğrudan belirleyici olduğunu vurguluyor.
Patates lif, C vitamini ve magnezyum gibi besinler içeriyor. Ancak yüksek nişasta oranı nedeniyle glisemik indeksi yüksek ve bu da diyabet riskini artırabiliyor. Önceki çalışmalar, pişirme yöntemi ve yerine tüketilen besinleri dikkate almamıştı. Bu yeni araştırma ise hem pişirme tarzlarını hem de patates yerine konulan besinleri analiz etti.
1984-2021 yılları arasında 205 binden fazla sağlık çalışanını kapsayan çalışmada, 40 yıla yakın takip sonucunda 22.299 kişide tip 2 diyabet gelişti. Bulgulara göre haftada üç porsiyon toplam patates tüketimi diyabet riskini %5 artırırken, aynı miktarda kızartma tüketimi %20 artışla en yüksek risk grubunu oluşturdu. Buna karşın haşlama, fırın veya püre tüketiminde anlamlı bir risk artışı gözlenmedi.
Araştırmacılar ayrıca patates yerine farklı karbonhidratların tüketimini de inceledi. Haftada üç porsiyon patatesin tam tahıllarla değiştirilmesi diyabet riskini %8 azalttı. Kızartmanın tam tahıllarla değiştirilmesi ise %19 gibi güçlü bir düşüş sağladı. Öte yandan patatesin beyaz pirinçle değiştirilmesi diyabet riskini artırdı.
Çalışma gözlemsel olduğu için doğrudan sebep-sonuç ilişkisi kurulamıyor. Ayrıca katılımcıların çoğu Avrupa kökenli sağlık çalışanları olduğundan sonuçlar tüm toplumlara genellenemeyebilir. Yine de uzmanlar, bulguların mevcut beslenme önerileriyle uyumlu olduğunu, özellikle tam tahılların diyabeti önleyici sağlıklı beslenme planlarının temelinde yer alması gerektiğini belirtiyor.
Araştırmacılar, patatesin çevresel etkisinin düşük olması ve haşlama ya da fırınlama gibi yöntemlerle sağlıklı bir diyetin parçası olabileceğini söylüyor. Ancak kızartma tüketiminden kaçınılması ve daha çeşitli, kültürel olarak farklı toplulukları kapsayan çalışmaların yapılması gerektiğinin de altını çiziyorlar.
