Singapur'un yapay zekâ rehberi: Son klinik karar insanda

Tan Kiat How, Dijital Gelişme ve Enformasyon Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı'nda kıdemli devlet bakanı. Konuşmasını 24 Ağustos 2026'da Singapur'daki HIMSS26 APAC konferansında yaptı. Ana mesajı, yapay zekânın "öneren" araçtan "eylem yapan" araca geçtiğiydi.

Konuşmada iki platform ve bir uygulama öne çıktı. Ulusal sağlık teknolojisi ajansı Synapxe, kamu sağlığı için Tandem adlı ortak ve güvenli bir üretken yapay zekâ platformu kurdu. Bu platformdaki uygulamalardan Note Buddy, hekim-hasta görüşmesini yazıya döküp özetliyor. Bakana göre araç, Singapur'un dört ana dilinde de çalışıyor.

İkinci platform AgentSea. Kamu sağlık çalışanları burada kendi yapay zekâ ajanlarını (hedef verildiğinde bir dizi adımı kendisi yürüten yazılım) kurup yönetebiliyor. Bakan, 12 binden fazla ajan oluşturulduğunu söyledi. Örnek olarak bir hekimin muayene öncesi hasta özeti hazırlayan ajanını anlattı.

Bakan, burada önemli bir çizgi de çizdi. Ajan eylem yapabildiğinde risk hesabı değişiyor. Ajanın hangi yetkiye sahip olacağı, neyi asla yapmaması gerektiği ve hangi kararların insanda kalacağı sorulmalı. Sistemin hızla durdurulabilmesi ve yaşananların geriye dönük izlenebilmesi de gerekiyor.

Bir ayrıntının altını çizmek gerekiyor. AIHGle 2.0 bu konferansta açıklanmadı. Bakanlığın 13 Mart 2026 tarihli genelgesine göre rehber, MOH ve Sağlık Bilimleri Otoritesi (HSA) tarafından 10 Mart 2026'da yayımlandı. Bakan konuşmasında rehberden yakın zamanda güncellenmiş bir belge olarak söz etti.

Rehber 2021 çerçevesi üzerine kuruluyor ve üretken yapay zekâyı da kapsıyor. Sorumluluğu üç gruba ayırıyor: geliştirici, uygulayıcı kurum ve kullanıcı sağlık profesyoneli. Yanında kurumlar için bir araç seti ve rol dağılımını özetleyen bir infografik var.

En dikkat çekici bölüm risk değerlendirme tablosu. Rehber, insan denetimini üç düzeyde ele alıyor. İnsanın her kararı onayladığı "döngü içi", yalnız gözetim yaptığı "döngü üstü" ve hiç dahil olmadığı "döngü dışı" model. Klinik kullanımda son iki model için öneri aynı: Son kararı insan vermeden klinik karar üreten sistemler kullanılmamalı.

Kullanıcı bölümü doğrudan hekime yazılmış. Sağlık profesyoneli, yapay zekâ kullansın ya da kullanmasın hasta bakımından sorumlu kalıyor. Girdiyi doğrulamalı, çıktıyı iş akışına almadan önce dikkatle değerlendirmeli. Uydurma bilgi (halüsinasyon) gibi sapmaları tanıyabilmeli ve yapay zekâsız çalışma becerisini korumalı.

Bu bir klinik çalışma değil, bir yönetişim belgesi. Rehberin kendisi bir iyi uygulama ve öneri seti olarak tanımlanıyor. Etkisini ölçen bir veri henüz yok.

Konuşmadaki rakamlar da bakanın beyanı. 12 binden fazla ajanın kaçının klinikte kullanıldığı ya da nasıl doğrulandığı açıklanmadı. Oluşturulan ajan sayısı, kullanım ya da fayda göstergesi değil.

Bir boşluk da göze çarpıyor. Rehber metninde "ajan" kavramı ayrıca ele alınmıyor. Bakan ise ilkelerin ajanlar çağında daha da önem kazandığını söyledi.

Etkiyi ölçme konusu da gündemde. Bakan, aynı gün imzalanan HIMSS sonuç ölçüm çerçevesi mutabakatını da övdü. Girişim Singapur, Kore ve Tayvan'daki kurumları bir araya getiriyor.

Singapur modeli, kurumunuzda bir yapay zekâ aracı ya da ajan devreye girerken sorulacak soruları netleştiriyor:

• Araç son kararı kime bırakıyor? Klinik karar insan onayı olmadan uygulanıyorsa bu kırmızı bayraktır.

• Ajanın yapamayacağı işler yazılı olarak tanımlandı mı?

• Hata ya da beklenmeyen davranış görüldüğünde nereye, nasıl bildirilecek? Rehber küçük sapmaların bile kaydını öneriyor.

• Sistem kapandığında yapay zekâsız iş akışını sürdürebilecek misiniz?

• Yapay zekâ kullanımı hastanın tedavi kararını etkiliyorsa hastaya anlatıldı mı?

AIHGle 2.0 Türkiye'de bağlayıcı değil, ama kurum içi yönetişim için hazır bir şablon sunuyor. Döngü içi, döngü üstü ve döngü dışı ayrımı, bir hastanenin yapay zekâ envanterini risk düzeyine göre sınıflamak için kullanılabilir. Tıbbi cihaz niteliğindeki yazılımlar ise Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) denetiminde.

Note Buddy benzeri görüşme dökümü araçlarında veri boyutu belirleyici. Muayene konuşması sağlık verisi içerir ve Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) bu veriyi özel nitelikli sayıyor. Note Buddy ya da AgentSea'nin Türkiye'de kullanıldığına dair bir bilgi yok.