Kimyasal Peeling: Nedir, Kimlere Uygun, İyileşme Süreci Nasıl?

Kimyasal peeling nedir, nasıl çalışır?

Kimyasal peelingde deriye asit içeren bir solüsyon uygulanır. Bu solüsyon derinin en üst katmanlarındaki hücrelerin birbirine tutunmasını çözer ya da bu katmanlarda kontrollü bir hasar oluşturur. Ardından deri kendini onarırken yüzeyde daha düzgün ve yeni bir tabaka oluşur; daha derin peelinglerde alt katmanlarda kolajen yapımı da uyarılır.

Peelingler etki ettikleri derinliğe göre üç gruba ayrılır. Derinlik; kullanılan maddenin türüne, yoğunluğuna, deride kalma süresine, derinin hazırlanma biçimine ve kaç kat uygulandığına bağlıdır.

Kozmetik ürünlerde bulunan düşük yoğunluklu asitlerle hekimin uyguladığı peeling aynı şey değildir. Yüksek yoğunluklu asitlerin evde kullanılması yanık ve kalıcı lekeye yol açabilir.

Hangi amaçlarla kullanılır?

• Güneş lekeleri ve bazı pigment düzensizlikleri
• Melazma (gebelik maskesi) gibi lekelerde, diğer tedavilere destek olarak ve dikkatli seçilmiş hastalarda
• Akne ve bazı akne izleri
• İnce çizgiler ve güneş hasarına bağlı doku bozukluğu
• Pürüzlü, mat görünen cilt yüzeyi

Derin kırışıklıklar, sarkma ve derin çukur izler gibi sorunlarda yüzeysel peelinglerin etkisi sınırlıdır. Lekeler için daha ayrıntılı bilgiyi «Ciltte Leke ve Melazma» yazımızda bulabilirsiniz.

Kimler için uygundur?

Yüzeysel peelingler pek çok cilt tipinde, uygun madde ve yoğunluk seçildiğinde uygulanabilir. Orta ve derin peelingler ise daha seçilmiş hastalarda, daha dikkatli bir değerlendirmeyle yapılır.

Cilt tipi bu kararda belirleyicidir. Koyu tenli kişilerde ve kolay leke bırakan ciltlerde iltihap sonrası hiperpigmentasyon, yani işlem sonrasında derinin koyulaşması riski daha yüksektir. Bu nedenle bu kişilerde genellikle daha yüzeysel peelingler tercih edilir ve işlem öncesi cilt hazırlığına özen gösterilir.

Kimler için uygun değildir, nelere dikkat edilmeli?

• Ağızdan A vitamini türevi akne ilacı (izotretinoin) kullananlar veya yakın zamanda bırakanlar: Derinin iyileşmesi etkilenebilir; hekim değerlendirmesi olmadan peeling yapılmamalıdır.
• Krem olarak retinoid (A vitamini türevi) ya da başka asitli ürün kullananlar: Deri daha hassas olabilir; işlem öncesi bu ürünlerin ne zaman bırakılacağını hekiminiz söyler.
• Uçuk (herpes) öyküsü olanlar: Peeling uçuk alevlenmesini tetikleyebilir. Özellikle orta ve derin peelinglerde koruyucu ilaç gerekebilir; öykünüzü mutlaka belirtin.
• Tedavi bölgesinde aktif enfeksiyon, açık yara, aktif uçuk, egzama veya sedef alevlenmesi
• Keloid veya kalın yara izi bırakma eğilimi
• Gebelik ve emzirme: Birçok peeling maddesi için yeterli güvenlik verisi yoktur; işlem genellikle ertelenir. Gebelik veya emzirme durumunuzu mutlaka hekiminize söyleyin.
• İşlemden sonra güneşten korunamayacak olanlar (örneğin açık havada çalışma, yaklaşan tatil)
• Derin peelinglerde kalp ritim bozukluğu, böbrek veya karaciğer hastalığı: Fenol içeren solüsyonlar bu organları etkileyebileceğinden ayrıntılı değerlendirme ve izlem gerekir.

Bu liste tam değildir; tüm sağlık durumunuzu ve kullandığınız ilaçları hekiminize söyleyin.

Kim uygulamalı, nerede yapılmalı?

Peelingin sonucu büyük ölçüde uygulayan kişinin bilgi ve deneyimine bağlıdır. Hangi maddenin, hangi yoğunlukta ve ne kadar süreyle kullanılacağına, cilt tipinizi ve sorununuzu değerlendiren bir hekim karar vermelidir. Hangi peelingi kimin ve nerede uygulayabileceği Türkiye'de Sağlık Bakanlığı düzenlemeleriyle belirlenir. Orta ve derin peelingler tıbbi işlemdir; hekim tarafından, uygun izlem olanakları olan bir sağlık kuruluşunda yapılmalıdır.

Koyu tenli kişilerde peeling deneyimi özellikle önemlidir; çünkü yanlış seçim kalıcı renk değişikliklerine yol açabilir.

İşlem öncesi hazırlık

• Güneşten korunmaya işlemden önceki haftalarda başlayın; bronzlaşmış deriye peeling yapılmaz.
• Hekiminiz isterse, işlemden önce cildi hazırlayan kremler kullanmanızı önerebilir; ne zaman başlayacağınızı hekiminiz söyler.
• Hekiminizin söylediği tarihten itibaren retinoid, asitli ürün, kese ve ağda gibi deriyi tahriş eden uygulamaları bırakın.
• Uçuk öykünüz varsa koruyucu ilaç gerekip gerekmediğini konuşun.
• Orta ve derin peeling için iyileşme dönemine uygun zaman ayırın; işten izin ve sosyal programınızı buna göre planlayın.

İşlem günü adım adım

1. Sağlık öykünüz, ilaçlarınız ve beklentileriniz yeniden gözden geçirilir; bilgilendirilmiş onam alınır.
2. Yüzünüz temizlenir ve deri yağlardan arındırılır. Göz çevresi, burun kenarları ve dudak köşeleri gibi hassas alanlar korunur.
3. Peeling solüsyonu fırça, gazlı bez veya pamukla eşit biçimde uygulanır. Bu sırada yanma, batma veya sıcaklık hissi olabilir; derin peelinglerde ağrı kontrolü ve izlem gerekir.
4. Solüsyon belirlenen süre deride bekletilir ya da derideki değişikliğe göre etkisi izlenir.
5. Kullanılan maddeye göre solüsyon nötralize edilir veya yıkanır; bazı peelingler deride kendiliğinden etkisini tamamlar.
6. Yatıştırıcı bir bakım ürünü ve güneş koruyucu uygulanır; ev bakımı ve kontrol randevusu planlanır.

İşlem sonrası: ilk 24 saat ve ilk hafta

İyileşme süreci peelingin derinliğine göre belirgin biçimde değişir:

• Soyulan deriyi çekmeyin, koparmayın ve kaşımayın; bu iz ve leke riskini artırır.
• Hekiminizin önerdiği nemlendirici ve bakım ürünlerini kullanın; yeni ürün denemeyin.
• Güneşten sıkı korunun: Geniş spektrumlu güneş koruyucu, şapka ve gölge birlikte kullanılmalıdır.
• Deri iyileşene kadar makyaj, sauna, hamam ve yoğun spordan uzak durun.
• Orta ve derin peelingde hekiminizin verdiği pansuman ve ilaç talimatlarına tam olarak uyun.

Beklenen yan etkiler

• Kızarıklık, yanma, gerginlik ve soyulma: Peelingin beklenen bir parçasıdır.
• Şişlik: Özellikle orta ve derin peelinglerde, göz çevresinde belirgin olabilir.
• Geçici koyulaşma: İyileşme döneminde deri geçici olarak koyulaşabilir.
• Akne benzeri döküntü veya küçük beyaz kistler (milia)

Daha seyrek ama önemli riskler şunlardır: iltihap sonrası hiperpigmentasyon (kalıcı olabilen koyulaşma), açık renkli lekeler (hipopigmentasyon), uçuk alevlenmesi, bakteri veya mantar enfeksiyonu, uzun süren kızarıklık ve iz kalması. Bu risklerin bir kısmı derinlik arttıkça ve koyu tenlerde artar. Derin peelinglerde ayrıca kalp ritmi ve böbreklerle ilgili sistemik riskler vardır.

Hekiminiz önermedikçe bölgeye kendi başınıza krem, sıcak veya buz uygulamayın.

Sonuç ne zaman görülür, ne kadar sürer?

Yüzeysel peelinglerde cilt yüzeyindeki parlaklık ve düzgünlük ilk seanslardan sonra fark edilebilir; ancak lekeler ve akne gibi sorunlarda belirgin değişiklik için genellikle birkaç haftalık aralarla birden fazla seans gerekir.

Orta derinlikteki peelinglerde sonuç, deri tamamen iyileştikten sonra ortaya çıkar ve gerekirse aylar sonra tekrarlanabilir. Derin peelinglerin etkisi daha uzun sürelidir, ancak iyileşme süreci ve riskleri de daha fazladır.

Hiçbir peeling cildin yaşlanmasını ya da yeni leke oluşumunu durdurmaz. Sonucun korunması büyük ölçüde günlük güneş korumasına ve hekiminizin önerdiği bakım düzenine bağlıdır.

Gerçekçi beklenti: peeling neyi yapamaz?

• Deri sarkmasını düzeltmez ve yüzü germez.
• Derin kırışıklıkları ve derin çukur izleri yüzeysel peelinglerle belirgin biçimde düzeltmek genellikle mümkün değildir.
• Melazma gibi tekrarlayan lekeleri ortadan kaldıramaz; yalnızca diğer tedavilerle birlikte iyileşmeye katkı sağlayabilir.
• Genişlemiş damarlar ve bazı doğum lekeleri gibi sorunlarda genellikle etkili değildir.
• Tek seansta kalıcı bir değişiklik beklenmemelidir.

Alternatifler