Diyabet

Diyabet, insülin hormonunun yetersiz salgılanması veya etkisinin azalması sonucu kan şekerinin yükselmesidir. Tip 1 diyabette vücut insülin üretemez; tip 2 diyabette insülin etkisi azalır ve genelde erişkinlerde görülür. Yüksek kan şekeri zamanla göz, böbrek, sinir ve damarları etkileyebilir. Erken tanı ve düzenli takiple bu riskler büyük ölçüde azaltılabilir. Yönetimin temeli beslenme, hareket, takip ve gerektiğinde ilaçtır.

• Çok su içme ve sık idrara çıkma
• Aşırı açlık ve açıklanamayan kilo değişimi
• Yorgunluk ve görme bulanıklığı
• Yaraların geç iyileşmesi

• Tip 1: bağışıklık sisteminin insülin hücrelerine zarar vermesi
• Tip 2: insülin direnci ve genetik yatkınlık
• Fazla kilo ve hareketsiz yaşam (tip 2 için)

• Ailede diyabet öyküsü
• Fazla kilo ve hareketsizlik
• İleri yaş
• Gebelik diyabeti öyküsü

• Açlık kan şekeri
• HbA1c (3 aylık ortalama şeker)
• Şeker yükleme testi (uygun durumlarda)

• Dengeli beslenme ve porsiyon yönetimi
• Düzenli fiziksel aktivite
• Tip 2'de ağızdan ilaçlar; gerektiğinde insülin
• Tip 1'de insülin tedavisi şarttır

• Çok yüksek şekerle birlikte bulantı, karın ağrısı, hızlı nefes veya bilinç bulanıklığında acil başvurulmalıdır.
• Aşırı düşük şekerde (terleme, titreme, bilinç değişikliği) hızlı şeker alınmalı ve gerekirse 112 aranmalıdır.

• Tipik belirtiler veya ailede risk varsa
• Kan şekeri ölçümleri yüksekse
• Ayakta yara, görme değişimi veya sık idrar yolu enfeksiyonu gelişirse

• Şeker yemek tek başına diyabete neden olmaz.
• İyi hissedilince ilacı bırakmak risklidir.
• Diyabetliler meyve yiyemez düşüncesi yanlıştır; miktar ve denge önemlidir.

• Benim hedef HbA1c değerim nedir?
• Hangi beslenme ve egzersiz planı bana uygun?
• Şekerimi evde ne sıklıkla ölçmeliyim?

Tanı ve sınıflama; glisemik eşikler, otoimmün/insülin direnci ayrımı ve komplikasyon taraması çerçevesinde yapılır.

• DKA ve hiperozmolar durum acil tablolardır.
• Hipoglisemi riski yaşlı ve KBH hastalarında dikkat gerektirir.