30 Saniyede Özet
ABD Gazi İşleri Bakanlığı (VA), muayene konuşmasından not taslağı üreten yapay zekâ araçları için ülke çapında bir sözleşme başlattı. Sözleşmenin beş yıllık tavanı 775,72 milyon dolar ve birden fazla firmaya açık. Abridge, sistemin 75'ten fazla VA tıp merkezinde çalıştığını duyurdu. Eldeki veriler memnuniyet ve zaman kazancına işaret ediyor; ancak bağımsız ve karşılaştırmalı kanıt hâlâ sınırlı.
Ne oldu?
Abridge, 22 Eylül 2026 tarihli basın bülteninde VA'nın kurumsal sözleşmesine seçildiğini açıkladı. Sözleşme çok firmalı bir yapıda kuruldu. Nextgov/FCW haberine göre Knowtex adlı firma da seçilenler arasında. Beş yıllık 775,72 milyon dolarlık tavan, tek bir firmaya değil tüm uygun tedarikçilere birlikte ait.
Söz konusu teknoloji "ortam dinleyen yapay zekâ katibi" (ambient AI scribe) olarak biliniyor. Sistem, hasta ile hekim arasındaki konuşmayı işliyor ve bir ilerleme notu taslağı çıkarıyor. Hekim bu taslağı okuyor, düzeltiyor ve elektronik sağlık kaydına (EHR) kendisi imzalayarak aktarıyor.
Pilot aşaması yaklaşık bir yıl önce başladı. VA, Ekim 2025'te Dallas, Miami ve San Francisco dahil on tıp merkezinde pilot uygulamaya geçti. Kurumun Temmuz 2026 tarihli duyurusuna göre araç, Haziran 2026 itibarıyla tüm birinci basamak ekiplerindeki (PACT) hekimlere açıldı. Seçili ayaktan uzmanlık birimleri de sıradaydı.
Abridge'e göre sistem hem eski VistA/CPRS altyapısında hem de Oracle tabanlı yeni federal EHR'de çalışıyor. Firma, birinci basamağın yanında yaklaşık on iki uzmanlık alanında kullanım bildirdi.
Kanıt ne kadar güçlü?
VA'nın kendi yayımladığı en ayrıntılı veri, Kansas City VA Tıp Merkezi'nden geliyor. Nisan 2026 tarihli duyuruda 90 günlük bir değerlendirme anlatılıyor. Bu dönemde 18 klinisyen aracı kullandı ve hepsi devam etmek istedi. Hekimlerin çoğu, mesai sonrası not yükünün günde bir ila iki saat azaldığını bildirdi.
Aynı merkezde hasta memnuniyeti göstergeleri de ölçüldü. Hekimin dikkatle dinlediğini söyleyenlerin oranı yüzde 95,8'e çıktı. Bu, yaklaşık üç puanlık bir artış anlamına geliyor. Açıklamaların anlaşılırlığı ve birinci basamağa güven de benzer ölçüde yükseldi.
Nextgov/FCW, VA verilerine dayanarak 986 binden fazla randevuda aracın kullanıldığını aktardı. Aynı habere göre Ekim 2025'ten bu yana hastaların reddetme oranı yüzde birin altında. Bu rakamlar hakemli bir yayında değil, kurum açıklamalarında yer alıyor.
Bu verilerin sınırlılıkları açık. Kansas City değerlendirmesi küçük, kontrolsüz bir önce-sonra karşılaştırması. Süre kısa ve ölçümler büyük ölçüde öz bildirime dayanıyor. Not doğruluğu, hata türleri ve klinik sonuçlar hakkında VA'dan yayımlanmış sistematik bir veri bulamadık.
Bağımsız kanıt için UCLA Health'in randomize çalışmasına bakılabilir. Çalışma NEJM AI dergisinde yayımlandı ve 238 hekimi kapsadı. UCLA'nın duyurusu yaklaşık 72 bin muayeneden söz ediyor. İki ticari üründen biri not başına süreyi yaklaşık yüzde 9,5 kısalttı; diğerinin etkisi anlamlı bulunmadı.
Araştırmacılar notlarda eksiklik ve zamir hataları gibi klinik önemi olan yanlışlıklar saptadı. Bir hafif hasta güvenliği olayı da bildirildi.
Denetim ve yönetişim nasıl kurulmuş?
VA'nın açıklamalarında birkaç temel kural öne çıkıyor. Hasta sözlü onam veriyor ve muayenenin ortasında bile kaydı durdurabiliyor. Not, hekim okuyup onaylamadan kayda girmiyor. Nextgov/FCW'ye göre kullanıcılar tek seferlik etik ve teknik eğitimi tamamlamak zorunda.
Abridge ise gazi verilerinin VA'nın güvenlik yetkilendirmesi altında işlendiğini belirtiyor. VA'nın vekâleten yapay zekâ sorumlusu, değişim yönetimi ve eğitim ihtiyacının büyük olduğunu söyledi. Bir psikiyatri yöneticisi de yatan hasta servislerine genişlemenin çok daha karmaşık olacağını vurguladı.
Hekim için ne anlama geliyor?
Bu genişleme, ortam dinleyen katiplerin deneme aşamasından kurumsal ölçeğe geçtiğini gösteriyor. Yine de sorumluluk hekimde kalıyor. İmzalanan not, taslağı kim üretirse üretsin hekimin tıbbi kaydıdır.
Kurumunuz benzer bir araç değerlendiriyorsa şu sorular yol gösterebilir:
Hasta onamı nasıl alınıyor ve reddetme seçeneği görünür mü?
Ses kaydı ne kadar saklanıyor, nerede işleniyor ve kim erişebiliyor?
Taslaktaki eksik bulgu, yanlış ilaç ya da yanlış taraf gibi hatalar nasıl raporlanıyor?
Kullanıcı eğitimi zorunlu mu ve not kalitesi düzenli denetleniyor mu?
Zaman kazancı, hekimin muayene sayısını artırma baskısına dönüşüyor mu?
Türkiye'den bakınca
Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK), sağlık verisini özel nitelikli kişisel veri sayıyor. Muayene konuşmasının kaydı da bu kapsama giriyor. Bu nedenle işleme dayanağı, açık rıza ve yeterli güvenlik önlemleri belirleyici olacaktır.
Klinik karar veya dokümantasyon işlevi taşıyan yazılımların tıbbi cihaz sayılıp sayılmayacağı ayrı bir sorudur. Bu değerlendirme Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'nun (TİTCK) yetki alanındadır. Söz konusu ürünlerin Türkiye'de ruhsatlı ya da kullanımda olduğuna dair doğrulanmış bir bilgiye ulaşamadık. Türkçe dil desteği ve yerel EHR entegrasyonu da ayrıca test edilmesi gereken konulardır.
Sık sorulan sorular
Yapay zekâ katibi notu kendisi mi kayda geçiriyor?
Hayır, VA modelinde sistem yalnızca taslak üretiyor. Hekim taslağı okuyor, düzeltiyor ve imzalayarak kayda aktarıyor. Son sorumluluk hekimde kalıyor.
Hasta kayda itiraz edebilir mi?
VA'nın açıklamasına göre hasta sözlü onam veriyor. İstediği anda, hatta muayene sırasında kaydı durdurabiliyor. Bildirilen reddetme oranı yüzde birin altında.
Bu araçların zaman kazandırdığı kanıtlandı mı?
Kısmen. UCLA'nın randomize çalışmasında etki mütevazı çıktı ve ürünler arasında fark görüldü. VA'nın verileri ise kontrolsüz ve kurum kaynaklı olduğundan dikkatle yorumlanmalı.
Kaynaklar
Abridge / Business Wire (2026) — Abridge Selected to Bring Ambient AI to Veteran Care Nationwide Through the VA Enterprise Contract: https://www.financialcontent.com/article/bizwire-2026-9-22-abridge-selected-to-bring-ambient-ai-to-veteran-care-nationwide-through-the-va-enterprise-contract
U.S. Department of Veterans Affairs, VA News (2026) — Ambient Scribe reimagines the VA clinic experience: https://news.va.gov/148010/ambient-scribe-reimagining-va-clinic-experience/
U.S. Department of Veterans Affairs, VA News (2026) — Kansas City VAMC clinicians embrace ambient scribe technology: https://news.va.gov/146192/kansas-city-embrace-ambient-scribe-technology/
Nextgov/FCW (2026) — VA selects Abridge for ambient scribe under new enterprise contract: https://www.nextgov.com/artificial-intelligence/2026/09/va-selects-abridge-ambient-scribe-under-new-enterprise-contract/416140/
Nextgov/FCW (2026) — VA to gradually expand medical AI scribe following successful pilots: https://www.nextgov.com/artificial-intelligence/2026/09/va-gradually-expand-medical-ai-scribe-following-successful-pilots/415971/
UCLA Health (2025) — UCLA study finds AI scribes may reduce documentation time and improve physician well-being: https://www.uclahealth.org/news/release/ucla-study-finds-ai-scribes-may-reduce-documentation-time
Healthcare IT News (2026) — haber kaynağı: https://www.healthcareitnews.com/news/abridge-ambient-ai-now-available-all-va-medical-centers
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
İlgili Yazılar
Bu konuyla ilgili Doktorclub'da ele aldığımız diğer hekim onaylı rehberler:
ABD Gazi İşleri Bakanlığı, muayene notu yazan yapay zekâ için 775,7 milyon dolar tavanlı çok firmalı sözleşme kurdu. Pilot verileri ve hekimin sorumluluğu.