30 Saniyede Özet
ABD Sağlık İleri Araştırma Projeleri Ajansı (ARPA-H), ADVOCATE programında çalışacak yedi kuruluşu açıkladı. Üç şirket, kalp yetmezliği hastalarıyla doğrudan konuşan yapay zekâ ajanları geliştirecek. Stanford bu ajanları izleyen bir denetleyici sistem kuracak; Duke ve Kaiser Permanente sahada deneyecek. Programın dört yıllık bütçesi 62,7 milyon dolar; henüz hasta sonucu yok.
Ne oldu?
ARPA-H, 9 Eylül 2026'da ekip seçimini duyurdu. Program daha önce genel hedefleriyle ilan edilmişti. Bu hedefleri "Yapay Zeka Ajanları 7/24 Kalp Hastasını İzleyebilir mi?" başlıklı yazımızda ele almıştık. Yeni gelişme, işi kimin yapacağının ve nasıl bölüşüleceğinin netleşmesi.
Program adı, kardiyovasküler bakımı ajan tabanlı yapay zekâ ile dönüştürme hedefinin İngilizce kısaltması. Ajan tabanlı yapay zekâ (agentic AI), yalnızca yanıt vermeyen, belirli sınırlar içinde görev yürüten sistemleri anlatıyor. Ajansın açıklamasına göre ilk yıl bütçesi 33,7 milyon dolar, dört yıllık toplam 62,7 milyon dolar.
Kim ne yapacak?
Ekipler üç teknik alana bölündü. İlk alanda hastaya dönük klinik ajanlar var ve üç şirket yarışıyor.
Atman Health: Ses öncelikli bir sistem kuracak. Kanıta dayalı karar motorunu büyük dil modelleriyle birleştirip hastaya tanısal sorular yöneltecek.
Tempus AI: Mevcut Olivia hasta uygulamasını sürekli izleme ile genişletecek. Şirket, sistemin elektronik kayıtları ve ev tipi cihaz verilerini birlikte izleyeceğini söylüyor.
UpDoc: Konuşma yeteneğini klinik yetkiden ayıran bir mimari önerecek. Önerilen her eylem, hekimlerin yazdığı kurallarla uygulamadan önce denetlenecek.
İkinci alanda Stanford Üniversitesi, hastalıktan bağımsız bir denetleyici ajan geliştirecek. Ajansa göre bu sistem üç aşamalı çalışacak: aykırı değer süzme, kurala dayalı tarama ve derinlemesine inceleme. Her iddia için incelenebilir gerekçe üretmesi hedefleniyor.
Üçüncü alan uygulamaya ayrıldı. Duke Üniversitesi beş sağlık sistemi ve kırsal merkezlerde çok merkezli doğrulama yapacak; Epic ve Oracle kayıt sistemleri kapsamda. Kaiser Permanente ise 21 tıp merkezi ve 260'tan fazla klinikte kurumsal ölçekte deneme üstlenecek.
Johns Hopkins Üniversitesi Uygulamalı Fizik Laboratuvarı bağımsız değerlendirici olarak seçildi. Teknik performansı ve klinik sonuçları dışarıdan ölçecek.
Takvim ve düzenleyici plan
ARPA-H açıklamasındaki en somut hedef şu: Hastaya dönük ajanları geliştiren ekipler, sözleşmeden sonraki 24 ay içinde FDA'ya bir izin dosyası sunacak. Ajans bunu türünün ilk örneği olarak tanımlıyor. Ajans, program boyunca FDA ile temas hâlinde olunacağını belirtiyor.
UpDoc'un bülteni daha ayrıntılı bir yol haritası veriyor. Şirkete göre çalışma 39 ay sürecek ve rekabete dayalı ara değerlendirmeler içerecek. Kardiyologlarla karşılaştırmalı ölçüm, FDA araştırma amaçlı cihaz muafiyeti (IDE) kapsamında denemeler ve geniş ölçekli uygulama çalışmaları da planda.
UpDoc kendi payının en fazla 9,2 milyon dolar olduğunu açıkladı. Tempus ise en fazla 9,5 milyon dolar alabileceğini duyurdu.
Kanıt ne kadar güçlü?
Şu aşamada ortada klinik kanıt yok, bir araştırma sözleşmesi var. Ajanların güvenliği ve etkinliği henüz hiçbir yayımlanmış çalışmada gösterilmedi. UpDoc bülteni rekabete dayalı ara değerlendirmelerden söz ediyor. Ajansın bülteninde ise bu aşamaların ayrıntısı yer almıyor.
Şirket bültenleri doğal olarak iyimser. Tempus, ABD'de 6 milyondan fazla kalp yetmezliği hastası olduğunu ve dörtte birinden azının önerilen tedavinin tamamını aldığını belirtiyor. Bu rakamlar programın gerekçesini açıklıyor ama çözümün işe yarayacağını göstermiyor.
Olumlu yönler de var. Bağımsız bir değerlendiricinin baştan atanması ve ayrı bir denetleyici ajan kurulması, güvenliğin tasarıma baştan dahil edildiğine işaret ediyor. Hangi kararların tamamen otonom olacağı ise açıklamalarda net değil.
Hekim için ne anlama geliyor?
Kalp yetmezliği takibi, ilaç titrasyonu ve semptom izlemi yoğun emek isteyen bir alan. ADVOCATE, bu işin bir bölümünü hekim gözetimindeki ajanlara devretmeyi deniyor.
Bu tür sistemler kliniğe girerse hekimin soracağı sorular şunlar olabilir:
Ajan hangi kararı kendi verir, hangisini hekime yönlendirir?
İlaç değişikliği önerisi hangi protokole dayanır ve kim onaylar?
Denetleyici sistem bir hatayı yakaladığında hekime nasıl ulaşır?
Sonuç ölçütleri yalnızca teknik başarı mı, yoksa yatış ve ölüm gibi klinik sonlanımlar mı?
Türkiye'den bakınca
Bu sistemlerin hiçbiri henüz FDA izni almadı ve Türkiye'de kullanımda olduklarına dair bir bilgi yok. Türkiye'de tıbbi cihaz niteliği taşıyan yazılımların denetimi Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'nun (TİTCK) görev alanındadır.
Hastayla doğrudan konuşan bir ajanın kalp hastasının verisini işlemesi KVKK açısından da önemlidir. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK), sağlık verisini özel nitelikli kişisel veri sayar.
Sık sorulan sorular
ADVOCATE ajanları hekimin yerini mi alacak?
Program, ajanları hekimin yerine değil, bakım ekibinin uzantısı olarak tanımlıyor. Karmaşık durumların insan hekime yönlendirilmesi hedefleniyor. Hangi kararların otonom olacağı ise henüz netleşmedi.
Ne zaman kullanıma girebilir?
Ekiplerin 24 ay içinde FDA'ya izin dosyası sunması bekleniyor. İzin, dosyanın sunulmasından sonra ayrıca değerlendirilecek. Yaygın kullanım için net bir tarih yok.
Güvenlik nasıl denetlenecek?
Stanford'un denetleyici ajanı, sahadaki ajanları sürekli izleyecek. Ayrıca Johns Hopkins Uygulamalı Fizik Laboratuvarı teknik ve klinik sonuçları bağımsız olarak değerlendirecek.
Kaynaklar
ARPA-H (2026) — ARPA-H launches the world's first bid to build FDA-authorized clinical AI for cardiovascular care: https://arpa-h.gov/news-and-events/arpa-h-launches-worlds-first-bid-build-fda-authorized-clinical-ai-cardiovascular
ARPA-H (2026) — ADVOCATE program page: https://arpa-h.gov/explore-funding/programs/advocate
UpDoc / PR Newswire (2026) — ARPA-H Selects UpDoc to Lead Development of Autonomous Clinical AI System: https://www.prnewswire.com/news-releases/arpa-h-selects-updoc-to-lead-development-of-autonomous-clinical-ai-system-in-an-initiative-joined-by-microsoft-openai-and-nvidia-302873780.html
Tempus AI (2026) — Tempus Secures Up to $9.5 Million in ARPA-H ADVOCATE Funding: https://investors.tempus.com/news-releases/news-release-details/tempus-secures-95-million-arpa-h-advocate-funding-deploy-first
Healthcare IT News (2026) — haber kaynağı: https://www.healthcareitnews.com/news/arpa-h-taps-7-organizations-ai-cardiovascular-care-platform
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
İlgili Yazılar
Bu konuyla ilgili Doktorclub'da ele aldığımız diğer hekim onaylı rehberler:
ARPA-H, kalp yetmezliğinde hastaya dönük yapay zekâ ajanları programı için yedi kuruluş seçti. Görev dağılımı, 24 aylık FDA hedefi ve güvenlik planı.