30 Saniyede Özet
ABD Medicare ve Medicaid Hizmetleri Merkezleri (CMS), 15 Eylül 2026'da teknoloji destekli kronik bakım modeli ACCESS'i genişlettiğini açıkladı. 1 Nisan 2027'den itibaren kalp yetersizliği, KOAH, madde kullanım bozukluğu ve tütün bırakma için yeni kollar açılacak. CMS'nin açıklamasına göre tam ödeme, yapılan işlem sayısına değil hastanın ölçülebilir sonuçlarına bağlı. Henüz sonuç verisi yok; model 10 yıllık bir deneme olarak ilerliyor.
Ne oldu?
ACCESS (Etkili ve Ölçeklenebilir Çözümlerle Kronik Bakımı İlerletme Modeli), 5 Temmuz 2026'da başladı ve 10 yıl sürecek. Model, Original Medicare'deki (devletin doğrudan yönettiği geleneksel Medicare) hastalara sanal bakım, sağlık koçluğu, uzaktan izlem ve giyilebilir cihaz gibi seçenekler sunuyor. Medicare Advantage üyeleri kapsam dışında. Katılım hasta için gönüllü ve mevcut haklarını değiştirmiyor.
Mevcut dört kol erken kardiyo-renal-metabolik hastalık, kardiyo-renal-metabolik hastalık, kronik kas-iskelet ağrısı ve davranışsal sağlık. İlk kol hipertansiyon, dislipidemi, obezite ya da santral obeziteli fazla kilo ve prediyabeti kapsıyor. İkinci kol diyabet, evre 3 kronik böbrek hastalığı ve aterosklerotik kalp-damar hastalığını; davranışsal sağlık kolu ise depresyon ve anksiyeteyi ele alıyor. CMS'ye göre her dört Medicare hastasından üçü en az bir kola uygun.
15 Eylül duyurusuyla beş alan ekleniyor. Kalp yetersizliğinde işlev, semptom ve yaşam kalitesine odaklı sürekli izlem hedefleniyor. KOAH kolunda akciğer fonksiyonunu koruma ve semptom kontrolü amaçlanıyor. Madde kullanım bozukluğu kolu opioid ve alkol dahil bağımlılıkları, eşlik eden depresyon ve anksiyeteyle birlikte ele alacak.
Tütün bırakma desteği de ayrı bir kol olacak. Kronik kas-iskelet ağrısında ise belirli durumlar için ilk 12 aylık bakımın ardından devam desteği sunulacak. CMS'ye göre modele başlangıçta katılan kuruluş sayısı 160'a ulaştı.
Ödeme nasıl işliyor?
Model, Sonuca Bağlı Ödeme (OAP) adı verilen bir yöntemi test ediyor. Kuruluşlar hastanın durumunu yönettikleri için düzenli ödeme alıyor, ama tam ödeme ölçülebilir hedeflere ulaşmaya bağlı. CMS'nin örneğinde hedef, hipertansif bir hastanın kan basıncını 15 mmHg düşürmek. Ödeme, kuruluşun hedefe ulaşan hasta oranına göre hesaplanıyor.
Kuruluşlar, klinik denetimden sorumlu bir hekim direktör atamak zorunda. Hastayı yönlendiren birinci basamak hekimi düzenli güncelleme alıyor ve ortak takip için ayrı bir ödeme faturalayabiliyor. CMS, risk düzeltmeli sonuçları kamuya açık bir rehberde yayımlayacak. Toplam 165 milyon kişiyi kapsayan sigortacılar da benzer bir ödeme yapısını benimseme sözü verdi.
Yapay zekâ nerede devreye giriyor?
CMS Başkanı Mehmet Oz, modeli yapay zekâ destekli teknolojiler, uzaktan izlem ve bağlantılı cihazlara erişimi artıran bir araç olarak tanımladı. Ancak model belirli bir teknolojiyi değil, sonucu ödüllendiriyor. Kuruluşlar, ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) izinli ya da FDA'nın uygulama esnekliği tanıdığı cihazları kullanabiliyor.
FDA'nın bu alandaki pilotunun adı TEMPO (Teknolojiyle Anlamlı Hasta Sonuçları). FDA, ACCESS'te kullanılacak seçilmiş cihazlarda pazar öncesi izin gibi bazı gereklilikleri uygulamama niyetinde. Şu ana kadar seçilen dört üretici Dexcom, Cadence, Limbic ve SonderMind. Limbic'in ürünü, depresyon ve anksiyetede bilişsel davranışçı terapiyi yapay zekâ ses ajanıyla sunuyor.
Şirket tarafında ilk örneklerden biri Counsel Health. Şirket 17 Eylül'de, 2027 başından itibaren erken kardiyo-renal-metabolik kolda hizmet vereceğini duyurdu. Açıklamaya göre hizmet, şirketin tıbbi yapay zekâsını uzmanlık kurulu sertifikalı hekimlere anında erişimle birleştiriyor. Şirket, akıllı yüzük üreticisi Oura ile de iş birliği yapıyor.
Kanıt ne kadar güçlü?
Bu bir ödeme ve erişim deneyi; henüz yayımlanmış sonuç verisi yok. FDA, TEMPO'daki cihazların pilot kapsamındaki kullanımlar için etkinliğini henüz değerlendirmediğini açıkça yazıyor. Üreticiler bunun yerine gerçek dünya verisi toplayıp raporlayacak.
Counsel'ın paylaştığı veriler de şirket kaynaklı. Şirketin açıklamasına göre Oura ile mevcut iş birliğinde hekimle görüşen üyeler hizmeti 5 üzerinden 4,6 puanla değerlendirdi. Bu bir memnuniyet ölçüsü, klinik sonuç değil ve bağımsız olarak doğrulanmadı. Açıklamada Oura yüzüğünün tıbbi cihaz olmadığı da belirtiliyor.
Hekim için ne anlama geliyor?
ACCESS, ödemenin klinik davranışı nasıl biçimlendirdiğini gösteren bir deney. Sonuca bağlı ödeme, dijital araçları kullanım sıklığıyla değil, hedefe ulaşmayla değerlendiriyor. Ancak "dijital" olmak "risksiz" olmak demek değil. FDA listesine göre Limbic ürünü intihar ya da cinayet düşüncesi, psikotik özellikli bozukluklar ve orta-ağır demansta kontrendike.
- Dijital bir kronik bakım programına hasta yönlendirmeden önce hangi sonuç ölçütünü izlediğini sorun.
- Cihazın izinli mi yoksa uygulama esnekliğiyle mi kullanıldığını öğrenin.
- Programın kontrendikasyonları kimin taradığını netleştirin; ruh sağlığı uygulamalarında intihar riski sorgusu yönlendirmeden önce yapılmalı.
- Programın klinik sorumlusu olan hekimi ve size nasıl geri bildirim verileceğini netleştirin.
- Giyilebilir cihaz verisinin kimle paylaşıldığını hastayla birlikte konuşun.
Türkiye'den bakınca
Türkiye'de de 2021'de kronik hastalık izlemini ödemeyle ilişkilendiren bir düzenleme yapıldı. Anadolu Ajansı'nın Temmuz 2021 haberine göre aile hekimliği ücret hesabına kronik hastalık yönetimi parametreleri eklendi. Aile hekimlerinin hipertansiyon, diyabet, obezite ve kalp-damar hastalığı değerlendirmelerini Hastalık Yönetim Platformu'na (HYP) işlemesi zorunlu oldu. Aynı habere göre hipertansiyon hastalarının evde ölçtükleri değerleri e-Nabız'a yükleyebilmesi öngörüldü.
Habere göre 2021 düzenlemesinin odağı, izlemin hedef nüfusun tamamında yapılması ve HYP'ye kaydedilmesiydi. Haberde ödemenin hastanın ulaştığı klinik hedefe bağlandığına dair bir ifade yok. ACCESS ise tam ödemeyi doğrudan hedefe bağlıyor; örneğin kan basıncında 15 mmHg düşüşe. HYP'de izlem yapan aile hekimi için asıl soru şu olabilir: Kayıt tamlığı mı ödüllendirilmeli, yoksa hedefe ulaşan hasta oranı mı?
Sık sorulan sorular
ACCESS'e katılan kuruluşlar yapay zekâ kullanmak zorunda mı?
Hayır. Model, teknoloji destekli bakımı ve ölçülebilir sonuçları ödüllendiriyor; belirli bir yapay zekâ aracını şart koşmuyor. Yapay zekâ, kuruluşların tercih edebileceği araçlardan biri.
TEMPO cihazları FDA onaylı mı?
Hayır, en azından pilot kapsamındaki kullanımları için değil. FDA bu cihazlar için pazar öncesi izin gibi bazı gerekliliklerde uygulama esnekliği tanıyor. Etkinliklerinin henüz FDA tarafından değerlendirilmediğini de açıkça belirtiyor.
Model başarılı olursa ne değişir?
CMS, risk düzeltmeli sonuçları yayımlayacağını söylüyor; bu veriler hangi dijital bakım modelinin işe yaradığını gösterebilir. Sigortacıların benzer ödeme sözü, başarılı yaklaşımların Medicare dışına da yayılabileceğine işaret ediyor. Ancak bunun için yıllar sürecek sonuç verisi gerekiyor.
Kaynaklar
- CMS (2026) — CMS adds Medicare options to help people manage substance use disorder, heart failure, and other common chronic conditions: https://www.cms.gov/newsroom/press-releases/cms-adds-medicare-options-help-people-manage-substance-use-disorder-heart-failure-other-common
- CMS (2026) — ACCESS (Advancing Chronic Care with Effective, Scalable Solutions) Model: https://www.cms.gov/priorities/innovation/innovation-models/access
- FDA (2026) — Participants selected for the TEMPO for digital health devices pilot: https://www.fda.gov/medical-devices/digital-health-center-excellence/participants-selected-tempo-digital-health-devices-pilot
- Counsel Health / Business Wire (2026) — Counsel Health joins ACCESS Model to bring AI-native chronic care to Medicare beneficiaries: https://www.businesswire.com/news/home/20260917750816/en/Counsel-Health-Joins-ACCESS-Model-to-Bring-AI-Native-Chronic-Care-to-Medicare-Beneficiaries
- Anadolu Ajansı (2021) — Aile hekimliklerinde kronik hastalıklarla etkin mücadele dönemi: https://www.aa.com.tr/tr/saglik/aile-hekimliklerinde-kronik-hastaliklarla-etkin-mucadele-donemi/2311983
- T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi (2016) — 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu: https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6698.pdf
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
İlgili Yazılar
Bu konuyla ilgili Doktorclub'da ele aldığımız diğer hekim onaylı rehberler:
CMS, tam ödemeyi hasta sonucuna bağlayan ACCESS modeline 2027'de kalp yetersizliği, KOAH, bağımlılık ve tütün bırakma kollarını ekliyor. Kanıt ne durumda?