Fraksion lazer: sızanaq izləri, qırışlar və dəri toxuması üçün nə dərəcədə uyğundur?

Fraksion lazer nədir, necə işləyir?

'Fraksion' sözü lazer şüasının dərinin bütün səthinə deyil, çoxsaylı kiçik və bir-birindən ayrı nöqtələrə yönəldildiyini bildirir. Bu nöqtələrdə dərinin daxilində mikroskopik müalicə sahələri yaranır; aralarında qalan sağlam dəri isə sağalmanı sürətləndirir.

Orqanizm bu kiçik sahələri bərpa edərkən yeni kollagen (dəriyə möhkəmlik verən dəstək zülalı) hasil edir və dərinin səthi zamanla yenilənir. Beləliklə toxuma daha hamar, incə qırışlar və bəzi izlər isə daha az nəzərəçarpan ola bilər.

Fraksion lazerlər müxtəlif dalğa uzunluqlarında və müxtəlif parametrlərlə işləyir. Eyni növ lazerlə belə yüngül və ya intensiv prosedur aparmaq olar; sağalma müddəti və risk böyük ölçüdə bu parametrlərdən asılıdır.

Hansı məqsədlərlə istifadə olunur?

• Çuxur tipli (atrofik) sızanaq izləri
• İncə və orta dərinlikli qırışlar, xüsusilə göz və ağız ətrafında
• Kələ-kötür, qeyri-bərabər dəri toxuması və nəzərəçarpan məsamələr
• Günəşlə bağlı dəri zədəsi və bəzi ləkələr
• Əməliyyat və travma çapıqları (həkimin uyğun bildiyi hallarda)

Lazer müalicəsi izləri tamamilə yox etmir; onların görünüşünü azaltmağı hədəfləyir. Dərin və geniş izlərdə lazer çox vaxt başqa üsullarla birlikdə planlaşdırılır.

Kimə uyğundur?

Fraksion lazerə adətən yaxşı cavab verənlər problemi bu üsula uyğun olan, aktiv dəri xəstəliyi olmayan və sağalma dövründəki qulluğa, eləcə də günəşdən qorunmaya əməl edə bilən şəxslərdir. Açıq rəngli dəridə həm ablyativ, həm də qeyri-ablyativ növlər istifadə oluna bilər.

Orta və tünd rəngli dəridə də prosedur aparmaq olar; lakin belə dəridə prosedurdan sonra tündləşmə riski daha yüksəkdir. Buna görə adətən daha ehtiyatlı parametrlərə, qeyri-ablyativ növlərə və prosedurdan əvvəl və sonra diqqətli ləkə profilaktikası planına üstünlük verilir. Dəri tipinizi qiymətləndirmək üçün həkimlər çox vaxt Fitzpatrick təsnifatından istifadə edirlər.

Kimə uyğun deyil, nəyə diqqət etmək lazımdır?

• Hamiləlik və əmizdirmə dövründə adətən təxirə salınması tövsiyə olunur.
• Müalicə nahiyəsində aktiv infeksiya, açıq yara, aktiv uçuq və ya iltihablı akne
• Yaxın vaxtda günəşdə qalmış və ya qaralmış dəri: ləkə və yanıq riski artır.
• Keloidə (həddindən artıq çapıq toxumasına) meyil
• Vitiliqo, psoriaz kimi dəri zədələndikdən sonra alovlana bilən xəstəliklər
• Ağızdan qəbul edilən A vitamini törəməsi olan akne dərmanı (izotretinoin): hazırda qəbul edirsinizsə və ya yaxın vaxtda dayandırmısınızsa, mütləq deyin. Gözləmə lazım olub-olmadığını lazerin növünə və əhatəsinə görə həkiminiz qiymətləndirir.
• Yaranın sağalmasını pozan xəstəliklər və ya immuniteti zəiflədən müalicələr
• Uçuq tarixçəsi: xüsusilə üz nahiyəsində ablyativ prosedurlarda profilaktik dərman lazım ola bilər.

Qəbul etdiyiniz bütün dərmanları və dəriyə qulluq vasitələrini, sonuncu dəfə nə vaxt günəşdə qaldığınızı və əvvəllər yaşadığınız çapıq və ya ləkə problemlərini müayinədə açıq deyin. Uyğunluğa yalnız həkim qiymətləndirməsindən sonra qərar vermək olar.

Kim aparmalıdır, harada aparılmalıdır?

Fraksion lazer, xüsusilə ablyativ növləri, uyğun olmayan parametrlərdə yanığa, qalıcı çapığa və rəng dəyişikliyinə səbəb ola bilən tibbi prosedurdur. Onun dəri tipini və izin növünü qiymətləndirə bilən, ağırlaşmaları tanıyıb müalicə edə bilən həkimin məsuliyyəti və nəzarəti altında aparılması tövsiyə olunur.

Prosedur yerində cihaza uyğun qoruyucu eynəklər olmalı və prosedur zamanı gözləriniz qorunmalıdır. Ablyativ prosedurlarda sağalma dövründəki izləmə də prosedurun özü qədər vacibdir.

Prosedurdan əvvəl hazırlıq

• Prosedurdan əvvəlki həftələrdə günəşdə qalmaqdan və solyaridən çəkinin; sizə uyğun müddəti həkiminiz deyəcək.
• Ləkəyə meyliniz varsa, həkiminiz prosedurdan əvvəl bir müddət ləkənin qarşısını alan krem istifadə etməyi tövsiyə edə bilər.
• Prosedurdan əvvəl bir neçə gün retinoid və turşu tərkibli vasitələrə fasilə verməyiniz xahiş oluna bilər.
• Uçuq tarixçəniz varsa, xüsusilə ablyativ prosedurdan əvvəl profilaktik dərmanın lazım olub-olmadığını soruşun.
• Ablyativ prosedur planlaşdırılırsa, sağalma dövrü üçün iş və sosial planlarınızı buna uyğun qurun.

Prosedur günü addım-addım

1. Sağlamlıq tarixçəniz, dərmanlarınız və gözləntiləriniz müzakirə olunur; dəri tipiniz və müalicə ediləcək problem qiymətləndirilir.
2. Məlumatlandırılmış razılıq formu oxunur; sağalma prosesi və risklər müzakirə olunur, forma imzalanır.
3. Nahiyə təmizlənir və adətən bir müddət əvvəlcədən keyidici krem çəkilir. Ablyativ və intensiv prosedurlarda ağrını idarə etməyin əlavə üsulları müzakirə oluna bilər.
4. Siz və proseduru aparan mütəxəssis cihaza uyğun qoruyucu eynəkləri taxırsınız.
5. Lazer başlığı nahiyə-nahiyə dəri üzərində gəzdirilir. İstilik, sancma və ya iynə batmasına bənzər hiss ola bilər; soyutma sistemləri narahatlığı azalda bilər.
6. Prosedurun sonunda nahiyə soyudulur, sakitləşdirici vasitə çəkilir və ətraflı qulluq tövsiyələri verilir.

Prosedurdan sonra: ilk 24 saat və ilk həftə

Qeyri-ablyativ prosedurlardan sonra qızartı, şişkinlik və günəş yanığına bənzər hiss tez-tez olur; dəri bir neçə gün ərzində quruyub nazik-nazik soyula və ya tünd rəng ala bilər. Ablyativ prosedurlardan sonra isə sızıntı, qabıq bağlama və nəzərəçarpan şişkinlik ola bilər; səthin sağalması adətən təxminən bir həftə çəkir, qızartı isə daha uzun davam edə bilər.

• Həkiminizin verdiyi təmizləmə və nəmləndirmə göstərişlərinə əməl edin; dərinin qurumasına imkan verməyin.
• Qabıqları və soyulan dərini qoparmayın.
• İlk günlərdə makiyajdan, saunadan, hamamdan, hovuzdan və intensiv idmandan çəkinin.
• Retinoid, turşu tərkibli və qıcıqlandırıcı vasitələri həkiminiz icazə verənə qədər istifadə etməyin.
• Günəşdən ciddi qorunun: kölgədə qalın, papaq geyin və həkiminiz icazə verəndə geniş spektrli günəşdən qoruyucu kremə başlayın.
• Başı bir az hündürdə yatmaq ilk günlərdəki şişkinliyi azalda bilər.

Gözlənilən yan təsirlər

• Qızartı və şişkinlik: qeyri-ablyativdə bir neçə gün, ablyativdə həftələrlə davam edə bilər.
• Quruluq, soyulma və qaşınma
• Ablyativ prosedurlarda sızıntı və qabıq bağlama
• Kiçik ağ kistlər (milia) və ya aknenin alovlanması
• Dəridə müvəqqəti tündləşmə: xüsusilə orta və tünd rəngli dəridə və günəş görmüş dəridə daha tez-tez olur.

Daha nadir, lakin vacib risklər də var: bakterial, göbələk və ya herpes (uçuq) infeksiyası, uzun sürən qızartı, çapıq qalması və dərinin rənginin açılması (ağarma). Rəngin açılması bəzən aylar sonra üzə çıxa və qalıcı ola bilər; ablyativ və intensiv prosedurlarda daha tez-tez bildirilib. Göz qapaqları ətrafında intensiv ablyativ prosedurlarda nadir hallarda göz qapağının formasında dəyişiklik ola bilər.

Nəticə nə vaxt görünür, nə qədər davam edir?

Dəri səthi sağaldıqca ilk həftələrdə toxuma daha hamar görünə bilər; lakin kollagen hasilatı ilə bağlı yaxşılaşma aylar ərzində davam edir. Buna görə nəticə adətən müalicə bitdikdən bir neçə ay sonra daha yaxşı qiymətləndirilir.

Qeyri-ablyativ prosedurlarda adətən bir neçə həftə fasilə ilə birdən çox seans lazımdır. Ablyativ prosedurlarda daha az seansla nəzərəçarpan dəyişiklik görünə bilər; lakin sağalma müddəti və risk daha yüksəkdir. Həkiminiz izinizin və dərinizin vəziyyətinə görə plan təklif edəcək.

Sızanaq izlərində əldə olunan yaxşılaşma adətən uzun müddət qorunur. Qırışlarda və günəş zədəsində isə qocalma və günəşin təsiri davam etdiyi üçün zamanla yeni dəyişikliklər yarana bilər; nəticənin qorunmasında günəşdən qorunma vacibdir.

Real gözlənti: fraksion lazer nəyi edə bilməz?

• İzləri tamamilə silmir; onların görünüşünü azaltmağı hədəfləyir.
• Nəzərəçarpan sallanmanı və artıq dərini aradan qaldırmır.
• Həcm itkisi ilə bağlı çökəklikləri tək başına düzəltmir.
• Əksər hallarda bir seansda nəticə alınmır; xüsusilə qeyri-ablyativ növlərdə bir neçə seans lazımdır.
• Melazma kimi bəzi ləkələr lazerdən sonra pisləşə bilər; ləkə müalicəsi ayrıca qiymətləndirmə tələb edir.
• Hər kəsin cavabı fərqlidir.

Alternativlər