Kriolipoliz (soyutma ilə yağın azaldılması): kimə uyğundur, nə dərəcədə effektivdir, riskləri nələrdir?

Kriolipoliz nədir, necə işləyir?

Kriolipoliz 'krio' (soyuq) və 'lipoliz' (yağın parçalanması) sözlərindən ibarətdir. Üsul yağ hüceyrələrinin soyuğa ətrafdakı dəri, sinir və damar toxumasından daha həssas olması müşahidəsinə əsaslanır. Cihazın başlığı müalicə olunacaq nahiyəyə qoyulur və yağ toxuması müəyyən müddət nəzarətli şəkildə soyudulur.

Soyuqdan təsirlənən yağ hüceyrələri sonrakı həftələrdə orqanizm tərəfindən yavaş-yavaş aradan qaldırılır. Buna görə nəticə prosedur günü deyil, həftələr və aylar ərzində üzə çıxır. Aradan qalxan yağ hüceyrələrinin yerinə yenisi asanlıqla əmələ gəlməsə də, qalan yağ hüceyrələri çəki artdıqda yenidən böyüyə bilər.

Əksər cihazlarda nahiyə vakuum başlığı ilə sorularaq başlığın içinə çəkilir; bəzi başlıqlar isə düz şəkildə dəri üzərinə qoyulur. Başlığın növü nahiyənin formasına və əllə tutula bilən yağın miqdarına görə seçilir.

Kriolipoliz müxtəlif texniki xüsusiyyətlərə malik cihazlarla aparılır. Tədqiqatların böyük hissəsi müəyyən cihazlarla aparılıb; bir cihazla əldə edilən nəticələr hər cihaz üçün keçərli olmaya bilər.

Hansı məqsədlərlə istifadə olunur?

• Qarın nahiyəsində məhdud yağ yığını
• Belin yanları (xalq arasında 'yan qatlar' kimi tanınan nahiyə)
• Çənəaltında yağ yığını
• Budun daxili və xarici səthi, qolun arxa səthi, kürək və büstqalter xətti kimi nahiyələr

Məqsəd bədən çəkisini azaltmaq deyil, müəyyən nahiyədəki yağ qalınlığını bir qədər azaldaraq bədən konturlarını düzəltməkdir. Tərəzidə nəzərəçarpan dəyişiklik gözlənilməməlidir.

Kimə uyğundur?

Kriolipoliz üçün ən uyğun insanlar adətən ideal çəkisinə yaxın, çəkisi bir müddətdir sabit olan və pəhriz və idmana baxmayaraq azalmayan, əllə tutula bilən məhdud yağ yığınları olan insanlardır. Dərinin elastikliyinin yaxşı olması nəticənin daha hamar görünməsinə kömək edir.

Kimə uyğun deyil, nəyə diqqət etməli?

Bəzi xəstəliklər soyuğa qarşı anormal reaksiyaya səbəb olur. Bu hallarda kriolipoliz aparılmamalıdır:

• Krioqlobulinemiya: qanda soyuqda çökən zülalların olduğu vəziyyət
• Soyuq övrəsi: soyuqla təmasdan sonra dəridə övrə (qaşınan qabarıqlar) çıxması
• Paroksizmal soyuq hemoqlobinuriyası: soyuğa məruz qaldıqda qırmızı qan hüceyrələrinin parçalandığı nadir qan xəstəliyi

Bu hallarda da prosedur ya aparılmır, ya da həkimin ətraflı qiymətləndirməsindən sonra qərar verilir:

• Müalicə nahiyəsində yırtıq (məsələn, göbək yırtığı və ya əməliyyat çapığı yırtığı) və ya yırtıq şübhəsi
• Nahiyədə bu yaxınlarda əməliyyat, açıq yara, aktiv dəri xəstəliyi və ya infeksiya
• Nahiyədə hissiyyatın itməsi, qan dövranı pozuntusu və ya Reyno fenomeni (soyuqda barmaqların ağarması)
• Hamiləlik və əmizdirmə: təhlükəsizliyinə dair kifayət qədər məlumat olmadığı üçün adətən təxirə salınması tövsiyə olunur.
• Qanı durulaşdıran dərmanların qəbulu göyərmə riskini artıra bilər; dərmanınızı öz-özünə dayandırmayın, həkiminizlə məsləhətləşin.
• Əvvəllər eyni nahiyəyə aparılmış prosedurlar və ya nahiyədə implant

Soyuqla bağlı sağlamlıq probleminizin olub-olmadığından əmin deyilsinizsə, soyuqda dəridə qabarıqlar, sidiyin rənginin tündləşməsi və ya barmaqlarda rəng dəyişikliyi yaşamısınızsa, bunu müayinədə mütləq bildirin. Uyğunluq barədə qərar yalnız həkim qiymətləndirməsindən sonra verilə bilər.

Kim və harada aparmalıdır?

Kriolipoliz soyuq zədəsi və paradoksal yağ artımı kimi riskləri olan tibbi prosedurdur. Uyğunluğun qiymətləndirilməsinin, xüsusən yırtıq və soyuqla bağlı xəstəliklərin soruşulmasının həkim tərəfindən aparılması və prosedurun həkim məsuliyyəti altında həyata keçirilməsi tövsiyə olunur. Problem yaranarsa müraciət edə biləcəyiniz həkimin olduğuna əmin olun.

Mənşəyi və texniki xüsusiyyətləri bilinməyən cihazlarla və ya evdə buz və ya soyuq paketlərlə 'öz-özünə yağ dondurma' cəhdləri ciddi soyuq yanıqlarına səbəb ola bilər; bu cür prosedurlardan çəkinin. Mərkəz seçərkən “Tibbi estetikada klinika və həkim seçimi: 10 bəndlik təhlükəsizlik yoxlama siyahısı” məqaləsindən istifadə edə bilərsiniz.

Prosedurdan əvvəl hazırlıq

• Gözləntilərinizi açıq danışın; hansı nahiyədə necə dəyişiklik umduğunuzu həkiminizə göstərin.
• Həkiminiz nahiyəni əllə qiymətləndirir; yağın tutula bilən olub-olmadığına və yırtıq əlamətinin olub-olmadığına baxır.
• Həkiminiz istəsə, prosedurdan əvvəl fotoşəkil və ölçmələr aparılır; nəticə aylar sonra üzə çıxdığı üçün müqayisə baxımından faydalıdır.
• Qəbul etdiyiniz dərmanları, keçirdiyiniz əməliyyatları və soyuqla bağlı şikayətlərinizi bildirin.
• Prosedur uzun çəkə biləcəyi üçün rahat geyim geyinin; vaxt keçirmək üçün yanınıza oxumağa bir şey götürə bilərsiniz.

Prosedur günü addım-addım

1. Sağlamlıq anamneziniz və gözləntiləriniz müzakirə olunur; nahiyə qiymətləndirilir və uyğun başlıq seçilir.
2. Məlumatlandırılmış razılıq forması oxunur; nadir rast gəlinən paradoksal yağ artımı daxil olmaqla risklər və real nəticələr müzakirə olunur, suallarınız cavablandırılır və forma imzalanır.
3. Nahiyə işarələnir və dərini soyuqdan qorumaq üçün qoruyucu gel yastıq qoyulur.
4. Başlıq nahiyəyə qoyulur; vakuumlu başlıqlarda toxuma başlığın içinə çəkilir. İlk dəqiqələrdə çəkilmə, təzyiq, güclü soyuq və sızıltı hiss oluna bilər.
5. Bir neçə dəqiqə ərzində nahiyə adətən keyiyir və narahatlıq azalır. Soyutma müddətində otura və ya uzana bilərsiniz.
6. Narahatlıq artarsa və ya göynəmə hissi keçmirsə, proseduru aparan mütəxəssisə dərhal deyin.
7. Başlıq çıxarıldıqda nahiyə bir müddət bərk və soyuq görünə bilər. Bəzi mərkəzlərdə nahiyəyə qısamüddətli masaj edilir.
8. Dəri yoxlanılır və qulluq tövsiyələri verilir; elə həmin gün evə qayıda bilərsiniz.

Prosedurdan sonra: ilk 24 saat və ilk həftə

Prosedurdan dərhal sonra nahiyədə qızartı, şişkinlik, göyərmə və toxunduqda həssaslıq tez-tez görülür. Masajdan sonra qısamüddətli sancma və ya sızıltı ola bilər. Bu əlamətlər əsasən günlər ərzində azalır.

• Əksər insanlar elə həmin gün işinə və gündəlik həyatına qayıdır.
• Keyimə və gizildəmə tez-tez görülür və bir neçə həftə davam edə bilər.
• Bəzi insanlarda, xüsusən qarın nahiyəsində, prosedurdan bir neçə gün sonra başlayan və gecələr arta bilən ağrı ola bilər. Bu ağrı əsasən bir neçə gündən bir neçə həftəyədək keçir.
• Həkiminizin tövsiyə etmədiyi ağrıkəsicilərdən və ya dərmanlardan istifadə etməyin.
• Nahiyəyə qızdırıcı, isti su kisəsi və ya buz qoymazdan əvvəl həkiminizlə məsləhətləşin; keyimiş dəridə yanıq riski artır.
• Dar olmayan, rahat geyimlərə üstünlük verin.

Gözlənilən yan təsirlər

• Qızartı, şişkinlik və göyərmə: adətən günlər ərzində azalır.
• Keyimə və hissiyyatın azalması: tez-tez görülür; əsasən bir neçə həftə ərzində düzəlir, bəzi insanlarda daha uzun sürə bilər.
• Həssaslıq, qaşınma, gizildəmə: müvəqqəti görülə bilər.
• Gec başlayan ağrı: xüsusən qarın nahiyəsində prosedurdan bir neçə gün sonra yarana bilər.
• Çənəaltı prosedurlarında müvəqqəti dolğunluq hissi və ya həssaslıq ola bilər.

Nadir, lakin vacib risklər: paradoksal yağ artımı

Paradoksal adipoz hiperplaziya müalicə olunan nahiyədəki yağın azalmaq əvəzinə aylar ərzində artaraq bərk, nəzərəçarpan və çox vaxt başlığın formasını xatırladan şişkinlik yaratmasıdır. Nadir rast gəlinən vəziyyətdir; lakin bildirilən tezlik tədqiqatlara görə dəyişir və əvvəllər düşünüldüyündən daha tez-tez ola biləcəyi müzakirə olunur. Kişilərdə daha tez-tez bildirildiyinə dair nəşrlər var.

Bu vəziyyət öz-özünə keçməyə bilər və kriolipolizin təkrarlanması ilə düzəlmir; çox vaxt liposaksiya kimi cərrahi prosedurla düzəldilməsi lazım gəlir. Buna görə prosedurdan əvvəl bu riskin sizə aydın izah olunması və prosedurdan sonra müşahidə altında olmağınız vacibdir.

Bundan başqa, nadir hallarda soyuq yanığı və qabarcıqlar, nahiyədə kontur qeyri-bərabərliyi və ya batıqlıq, dəridə rəng dəyişikliyi və yırtıq nahiyəsində problemlər bildirilib.

Nəticə nə vaxt görünür, nə qədər davam edir?

Dəyişiklik adətən prosedurdan bir neçə həftə sonra başlayır və əksər insanlarda iki-üç ay ərzində daha aydın qiymətləndirilə bilər. Orqanizm təsirlənən yağ hüceyrələrini bu müddət ərzində yavaş-yavaş kənarlaşdırır.

Tədqiqatlarda bir seansla müalicə olunan nahiyədəki yağ qalınlığında ölçülə bilən azalma bildirilib; lakin azalmanın miqdarı insandan insana dəyişir və adətən mülayimdir. Bəzi insanlara eyni nahiyəyə ikinci seans tövsiyə oluna bilər.

Nəticənin saxlanması böyük ölçüdə çəkinizin sabit qalmasından asılıdır. Çəki artdıqda qalan yağ hüceyrələri böyüyə bilər və həm müalicə olunan, həm də digər nahiyələrdə piylənmə arta bilər.

Real gözlənti: kriolipoliz nəyi edə bilməz?

• Arıqlatmır; piylənmə və ya artıq çəki üçün müalicə deyil.
• Daxili orqanlar ətrafındakı yağa təsir etmir; bu yağın sağlamlıq riskləri ayrıca qiymətləndirilməlidir.
• Sellülitin görünüşünü düzəltmir.
• Dərinin sallanmasını aradan qaldırmır; bəzi insanlarda yağ azaldıqda boşalma daha aydın görünə bilər.
• Nəticə dərhal deyil, həftələr və aylar ərzində üzə çıxır.
• Liposaksiya ilə eyni səviyyədə yağ azalması gözlənilməməlidir.
• Sağlam qidalanmanı və müntəzəm hərəkəti əvəz etmir.

Alternativlər

Dərinin boşalması ön plandadırsa, “Radiotezliklə dərinin sıxlaşdırılması və iynəli radiotezlik” və ya üz və boyun üçün “HIFU (yüksək intensivli fokuslanmış ultrasəs)” məqalələrinə nəzər sala bilərsiniz. Hər prosedurdan sonra ümumi qulluq prinsipləri üçün “Tibbi estetik prosedurdan sonra qulluq” məqaləsi də yol göstərə bilər.