Estetik prosedurlarda allergik reaksiya: qızartıdan anafilaksiyaya qədər əlamətlər və nə etməli?

Estetik prosedurlarda allergik reaksiya nədir?

Allergik reaksiya immun sisteminin əslində zərərsiz olan bir maddəyə həddindən artıq cavab verməsidir. Estetik prosedurlarda bu maddə tətbiq olunan məhsul, məhsulun tərkibindəki köməkçi maddələr, keyidici krem, lokal anestetik (yerli keyidici dərman), əlcək və ya prosedurdan sonra istifadə olunan qulluq məhsulları ola bilər.

Prosedurdan sonra görünən hər qızartı və ya şişkinlik allergiya deyil. İynənin, lazerin və ya pilinqin toxumada yaratdığı gözlənilən reaksiya da qızartı və şişkinliyə səbəb olur. Allergiyanı düşündürən adətən qaşınma, övrə (qabarıq, qaşınan ləkələr), prosedur nahiyəsindən kənara yayılma və ya məhsulun təmas etdiyi sahənin sərhədlərinə uyğun gələn səpgidir.

Hansı reaksiyalar normaldır, hansılar allergiya ola bilər?

Bu cədvəl ümumi istiqamət verir, diaqnoz qoymur. Əmin deyilsinizsə, proseduru aparan həkiminizə zəng edin. Nəfəs almaqda və ya udmaqda çətinlik varsa, heç vaxt gözləməyin.

Anafilaksiya nədir? Nə vaxt 112-yə zəng etməli?

Anafilaksiya bir neçə orqana təsir edən, sürətlə irəliləyə bilən və həyat üçün təhlükə yarada bilən ağır allergik reaksiyadır. Adətən maddə ilə təmasdan sonrakı dəqiqələr ərzində başlayır. Estetik prosedurlarda çox nadirdir; lakin erkən tanınması və tez müalicə olunması həyat xilas edir.

Anafilaksiya şübhəsində 112-yə zəng etdikdən sonra tək qalmayın. Başgicəllənmə və ya huşunu itirmə hissi varsa, arxası üstə uzanıb ayaqlarınızı yuxarı qaldırmağınız, nəfəs almaqda çətinlik çəkirsinizsə, oturaq vəziyyətdə qalmağınız tövsiyə olunur. Əvvəllər həkiminiz tərəfindən sizə adrenalin avtoinyektoru yazılıbsa, sizə öyrədildiyi kimi istifadə edin və yenə də 112-yə zəng edin. Əlamətlər yaxşılaşsa belə, təkrarlana biləcəyi üçün təcili yardım şöbəsində qiymətləndirilməlisiniz.

Proseduru aparan klinikaların belə nadir təcili vəziyyətlərə hazır olması, yəni təcili dərmanların və avadanlığın əl altında olması, komandanın ilk yardımı bilməsi gözlənilir. Bunu prosedurdan əvvəl soruşmaq yerinə düşən sualdır; “Tibbi estetikada klinika və həkim seçimi” səhifəsində bu mövzuya toxunulur.

Allergik reaksiya nə vaxt başlayır, nə qədər davam edir?

Allergik reaksiyaları başlama vaxtına görə təxminən iki qrupa bölmək olar. Sürətli reaksiyalar adətən maddə ilə təmasdan sonrakı dəqiqələrdən bir neçə saata qədər başlayır; övrə, qaşınma, üzdə şişkinlik və ən ağır forması olan anafilaksiya bu qrupa aiddir. Buna görə inyeksiya prosedurlarından sonra sizdən qısa müddət klinikada gözləməyiniz xahiş oluna bilər.

Gec reaksiyalar isə saatlar və ya günlər sonra ortaya çıxır. Kontakt dermatit bunun tipik nümunəsidir: qaşınan səpgi məhsulla təmasdan bir-iki gün sonra aydınlaşa bilər. Yüngül reaksiyaların əksəriyyəti təhrikedici aradan qalxdıqda günlər ərzində geriləyir; lakin nə qədər davam edəcəyi insandan və səbəbdən asılıdır.

Əlamətin nə vaxt başladığını qeyd etmək həkiminizə reaksiyanın növünü anlamağa kömək edir. Hansı məhsuldan nə vaxt istifadə etdiyinizi, səpginin harada başlayıb haraya yayıldığını qısaca yazmağınız kifayətdir.

Lokal anestetik allergiyası: həqiqətən allergiyadır, yoxsa huşun itməsi?

Çox adam stomatoloqda və ya hansısa prosedur zamanı keçirdiyi halsızlığa görə keyidici dərmana allergiyası olduğunu düşünür. Halbuki aparılmış geniş araşdırmalar lokal anestetiklərə qarşı həqiqi allergiyanın çox nadir olduğunu göstərir. Belə hadisələrin böyük hissəsi başqa səbəblərlə bağlıdır.

Ən çox qarışdırılan vəziyyət vazovaqal huşitmədir. İynə, ağrı, qan görmək və ya həyəcan ürək döyüntüsünün yavaşlamasına və təzyiqin düşməsinə səbəb ola bilər. İnsan solğunlaşır, tərləyir, ürəkbulanma və başgicəllənmə hiss edir, bəzən qısa müddət huşunu itirir. Uzanıb ayaqlar qaldırıldıqda adətən dəqiqələr ərzində düzəlir və qaşınma, övrə və ya təngnəfəslik müşayiət etmir.

Bəzi lokal anestetik qarışıqlarında olan damardaraldıcı maddə də qısa müddətli ürəkdöyünmə, titrəmə və ya narahatlığa səbəb ola bilər; bu da allergiya deyil. Yenə də ayrımı həmişə həkim etməlidir. Əvvəllər hansısa keyidici dərmanla problem yaşamısınızsa, bunu ətraflı danışın; lazım olarsa, həkiminiz sizi allerqoloqa yönləndirə bilər.

Keyidici krem və qulluq məhsulları ilə bağlı kontakt dermatit

Kontakt dermatit dərinin toxunduğu maddəyə qarşı yaranan qaşınan, qızarmış, bəzən qabarcıqlı və qabıqlanan reaksiyadır. Estetik prosedurlarda prosedurdan əvvəl çəkilən keyidici kremlər, antiseptik məhlullar, əlcək materialı, yara qulluğu kremləri, günəşdən qoruyucu kremlər və ya ətirli kosmetika buna səbəb ola bilər.

Bu reaksiyanın tipik xüsusiyyəti səpginin məhsulun çəkildiyi sahənin sərhədlərinə uyğun gəlməsidir. Əlamətlər bəzən dərhal deyil, bir-iki gün ərzində başlayır. Bəzi keyidici kremlər allergiya olmadan da dərini qıcıqlandıra və müvəqqəti qızartı və ya solğunluq yarada bilər. Şübhələndiyiniz məhsulun istifadəsini dayandırın və həkiminizə məhsulun adını deyin.

Fillerə, botulinum toksinə və hialuronidaza fermentinə allergiya olurmu?

Hialuron turşusu fillerlərinə və botulinum toksinə (xalq arasında 'botoks') qarşı ciddi allergik reaksiyalar nadirdir. Fillerdən həftələr və ya aylar sonra ortaya çıxan şişkinlik və qızartılar isə çox vaxt klassik allergiya deyil, immun sisteminin gec reaksiyası və ya başqa səbəblərlə bağlı vəziyyətlərdir; bunlar “Filler ağırlaşmaları” səhifəsində ayrıca izah olunur.

Hialuron turşusu fillerini əritmək üçün istifadə olunan hialuronidaza fermentinə qarşı allergik reaksiyalar da bildirilib. Nadir olsa da, xüsusilə əvvəllər bu fermentlə təmasda olmuş insanlarda və ya arı və ya eşşəkarısı sancmasına allergiyası olanlarda risk arta bilər. Buna görə belə allergiya tarixçənizi həkiminizə demək vacibdir.

Fillerdən sonrakı şişkinliyin allergiya, gözlənilən ödem, yoxsa damar problemi olduğunu ayırd etmək müayinə tələb edir. Gözlənilən şişkinliyin gedişi üçün “Göyərmə və şişkinlik”, təcili qan dövranı əlamətləri üçün “Fillerdən sonra nə vaxt təcilidir” səhifələrinə baxa bilərsiniz.

Həkiminiz nə edə bilər?

• Yüngül və yerli reaksiyalarda nahiyəni müayinə edir, şübhəli məhsulu müəyyən etməyə çalışır və lazım olarsa, uyğun müalicə planlaşdırır.
• Kontakt dermatitdə təhrikedici məhsulun dayandırılmasını və dəriyə uyğun qulluğu tövsiyə edə bilər; lazım olarsa, yamaq testi üçün dermatoloqa yönləndirə bilər.
• Anafilaksiyada təcili müalicənin əsası adrenalindir; klinikada və ya təcili yardım şöbəsində tibbi komanda tərəfindən tətbiq olunur və pasiyent bir müddət müşahidə altında saxlanılır.
• Lokal anestetik və ya başqa dərmanla həqiqi allergiya şübhəsində gələcəkdə təhlükəsiz müalicə ala bilməyiniz üçün allerqoloqa yönləndirə bilər.

Hansı dərmandan, nə qədər müddət istifadə ediləcəyinə müayinə edən həkim qərar verir. Antihistamin və ya kortizonlu dərmanlara öz başınıza başlamağınız, xüsusilə ağır reaksiyanın ilk əlamətlərini gizlədə biləcəyi üçün tövsiyə olunmur.

Allergik reaksiya keçirmisinizsə, reaksiyaya nəyin səbəb olduğunu öyrənməyə çalışmaq gələcəkdə təhlükəsiz müalicə ala bilməyiniz üçün vacibdir. Həkiminizdən sizə tətbiq olunan bütün məhsulların və dərmanların siyahısını istəyin və bu məlumatı sonrakı bütün həkimlərinizlə bölüşün.

Evdə nə edə bilərsiniz, nələri etməməlisiniz?

• Nəfəs, udma və ya huşla bağlı hər hansı əlamət varsa, evdə gözləməyin; 112-yə zəng edin.
• Yüngül və yerli reaksiyada şübhələndiyiniz krem və kosmetik məhsulları dayandırın, nahiyəni qaşımayın.
• Səpginin və şişkinliyin fotosunu çəkin; nə vaxt başladığını, nədən istifadə etdiyinizi qeyd edin.
• Köhnə reseptlərdən qalan dərmanlardan və ya başqasına tövsiyə olunmuş kremlərdən istifadə etməyin.
• Reaksiya keçmədən eyni nahiyəyə yeni prosedur və ya yeni məhsul sınamayın.

Allergik reaksiya riskini azaltmaq üçün nə etmək olar?

• Prosedurdan əvvəl bütün allergiyalarınızı deyin: dərmanlar, lokal anestetiklər, lateks, arı sancması, qidalar, kosmetik məhsullar.
• Əvvəllər estetik prosedur, stomatoloq və ya əməliyyat zamanı keçirdiyiniz reaksiyanı ətraflı danışın; hansı məhsuldan istifadə edildiyini bilirsinizsə, qeyd edin.
• Astma, ekzema, xroniki övrə kimi allergik xəstəliklərinizi və müntəzəm qəbul etdiyiniz dərmanları bildirin.
• İstifadə olunan məhsulun adının və lot nömrəsinin qeydinizə yazılmasını istəyin; reaksiya olarsa, hansı məhsulun məsul ola biləcəyi məlum olar.
• Klinikanın təcili vəziyyətlərə hazır olub-olmadığını soruşun; proseduru həkimə, tibb müəssisəsində etdirin.
• Prosedurdan sonra yalnız həkiminizin tövsiyə etdiyi qulluq məhsullarından istifadə edin; yeni kosmetika sınamağı sağalmadan sonraya saxlayın.

Reaksiya keçirmisinizsə, sonrakı addımlar üçün “Estetik prosedurdan sonra ağırlaşma yaranarsa nə etməli” səhifəsinə baxa bilərsiniz. Nahiyədə artan qızartı, istilik və axıntı varsa, allergiyadan çox infeksiya düşünülə bilər; bu barədə “Estetik prosedurdan sonra infeksiya” səhifəsi kömək edə bilər.

Bu səhifə ümumi məlumat məqsədi daşıyır və müayinəni əvəz etmir. Ağır allergiya əlamətlərində vaxt itirmədən 112-yə zəng edin.