Estetik prosedurdan sonra infeksiya: əlamətlər, uçuğun alovlanması, gec infeksiya və nə etməli?

Estetik prosedurdan sonra infeksiya nədir, niyə yaranır?

İnyeksiya, lazer, pilinq və ya sapla liftinq kimi prosedurlar dəridə kiçik də olsa açıqlıq yaradır. Dəridə və ətraf mühitdə olan mikroblar bu açıqlıqdan toxumaya daxil olarsa, infeksiya inkişaf edə bilər. Həkim tərəfindən, tibb müəssisəsində və dərinin düzgün təmizlənməsi ilə edilən prosedurlarda bu nadir olur; lakin heç bir prosedur infeksiya baxımından risksiz deyil.

İnfeksiyanın mənbəyi çox vaxt dərinin öz bakteriyalarıdır. Daha nadir hallarda kontaminasiya olunmuş (mikrob düşmüş) məhsul, steril olmayan iynə və ya uyğun olmayan mühit səbəb olur. Buna görə də prosedurun harada, kim tərəfindən və hansı məhsulla edildiyi infeksiya riskinə birbaşa təsir edir.

Normal sağalma, yoxsa infeksiya? Necə ayırd etməli?

Prosedurdan sonrakı ilk günlərdə yüngül qızartı, şişkinlik, həssaslıq və kiçik göyərmələr tez-tez olur. Bunlar adətən ilk günlərdə ən nəzərəçarpan olur, sonra hər gün bir az azalır. İnfeksiyada isə vəziyyət yaxşılaşmaq əvəzinə pisləşir. Əlamətlərin istiqaməti, yəni azalır, yoxsa artır, ayırd etmək üçün ən faydalı ipucudur.

Bu cədvəl ümumi istiqamət verir, diaqnoz qoymur. Əmin deyilsinizsə, proseduru aparan həkiminizə zəng edin və nahiyənin fotosunu göstərin.

Nə vaxt təcilidir? Hansı əlamətlərdə gözləməməlisiniz?

Fillerdən sonra rəngin dəyişməsi, ağarma və ya şiddətli ağrı infeksiyadan çox damar tıxanmasını düşündürə bilər; bu vəziyyət daha təcilidir və “Fillerdən sonra nə vaxt təcilidir” səhifəsində ətraflı izah olunub.

Absses nədir, necə tanınır?

Absses toxuma daxilində irinin toplanmasıdır. Adətən qızarmış, isti, ağrılı və toxunduqda içi maye ilə dolu kimi hiss olunan qabarıqlıq şəklində görünür. Absses öz-özünə keçməyə bilər; çox vaxt həkimin qiymətləndirməsi və lazım olduqda boşaldılması tələb olunur.

Abssesi evdə sıxmaq, iynə ilə deşmək və ya üzərinə basmaq infeksiyanı daha dərinə və ya ətrafa yaya bilər. Üzdə, xüsusilə burun və göz ətrafında bu daha vacibdir.

Dodaq ətrafında prosedurdan sonra uçuq niyə çıxır?

Uçuq bədəndə sakit vəziyyətdə qalan herpes simpleks virusunun yenidən fəallaşması ilə yaranır. Dodaq filleri, dodaq ətrafına edilən lazer və ya pilinq kimi prosedurlardakı toxuma travması uçuq keçirmiş şəxslərdə alovlanmaya səbəb ola bilər. Ədəbiyyatda bu vəziyyətin nadir olduğu qəbul edilir; lakin nə qədər tez-tez rast gəlindiyi barədə etibarlı məlumat yoxdur.

Uçuq adətən prosedurdan sonrakı günlərdə gizildəmə və ya yanma hissi ilə başlayır; sonra qrup halında kiçik su ilə dolu qabarcıqlar və qabıqlanma görünür. Bəzən bakterial infeksiya ilə və ya fillerdən sonrakı qan dövranı problemi ilə qarışdırıla bilər. Buna görə də belə qabarcıqları hiss etdikdə həkiminizin onları görməsi vacibdir.

Uçuq keçirmisinizsə, bunu prosedurdan əvvəl mütləq deyin. Həkiminiz prosedurun növünə və tarixçənizə görə qoruyucu müalicənin lazım olub-olmadığına qərar verə bilər. Aktiv uçuq varkən həmin nahiyəyə prosedur edilməməsi ümumi prinsipdir.

Həftələr və ya aylar sonra çıxan infeksiyalar: atipik mikobakteriyalar

Bəzi infeksiyalar prosedurdan dərhal sonra deyil, həftələr və ya aylar sonra üzə çıxır. Bunların vacib nümunəsi vərəm mikrobunun qohumu olan, lakin vərəm olmayan, sürətlə çoxalan mikobakteriyalarla (atipik mikobakteriyalar) inkişaf edən dəri infeksiyalarıdır. Bu mikroblar suda və ətraf mühitdə ola bilər; kontaminasiya olunmuş məhsul, steril olmayan material və ya uyğun olmayan təmizlik şəraiti ilə toxumaya keçə bilər.

Fransada mezoterapiyadan sonra yaranan qrup halında hallarda pasiyentlərin inyeksiya nöqtələrində ağrılı, qızarmış və axıntılı düyünlər (əllə hiss olunan şişkinliklər) müşahidə edilib; müalicə uzun çəkib və sağalma aylarla davam edib. ABŞ-ın Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzləri (CDC) də kosmetik cərrahi prosedurlardan sonra oxşar infeksiya alovlanmaları bildirib; bu alovlanmada əlamətlərin prosedurdan orta hesabla təxminən iki ay sonra başladığı və klinikada təmizlik və dezinfeksiya çatışmazlıqları aşkar edildiyi qeyd olunub.

Bu infeksiyalar standart antibiotiklərə çox vaxt cavab vermir; xüsusi kultura testləri və uzunmüddətli, mütəxəssis nəzarəti altında müalicə tələb edə bilər. Buna görə də həftələr sonra çıxan, keçməyən, axıntılı və ya bərkiyən yara və ya şişkinlik varsa, həkimə keçmişdə etdirdiyiniz proseduru (yerini, tarixini, məhsulu) mütləq danışın. Ətraflı məlumat üçün “Mezoterapiya” və “Saxta məhsullar və qeyri-qanuni prosedurlar” səhifələrinə baxa bilərsiniz.

Filler və biofilm: gec dövrdə iltihab niyə yaranır?

Biofilm bakteriyaların hər hansı səthə yapışıb özlərini qoruyucu təbəqə ilə örtdüyü birliklərdir. Bəzi tədqiqatlar filler vurulan nahiyələrdə həftələr və ya aylar sonra görünən qızarmış, ağrılı şişkinliklərin bir hissəsində aşağı səviyyəli bakteriya varlığının və biofilmin rol oynaya biləcəyini düşündürür. Mövzu hələ də araşdırılır və hər gec şişkinlik infeksiya deyil; bir hissəsi immun sistemin fillerə reaksiyasıdır.

Bu fərqi müəyyən etmək və uyğun müalicəni seçmək müayinə tələb edir. Fillerlə bağlı gec şişkinliklər və düyünlər “Filler ağırlaşmaları” səhifəsində ayrıca nəzərdən keçirilir.

İnfeksiya əlamətləri nə vaxt başlayır?

Bakterial dəri infeksiyaları əsasən prosedurdan sonrakı ilk günlərdə üzə çıxır. Uçuğun alovlanması da adətən prosedurdan sonrakı günlərdə görünür. Bunun əksinə, atipik mikobakteriya infeksiyaları və fillerlə bağlı bəzi gec vəziyyətlər həftələr, hətta aylar sonra başlaya bilər. Buna görə də prosedurdan uzun müddət sonra yaranan şikayəti prosedurla əlaqələndirməmək asandır.

Hər hansı həkimə müraciət etdikdə, aylar əvvəl edilmiş olsa belə, həmin nahiyəyə etdirdiyiniz prosedurları deyin. Bu məlumat həkimin düzgün testləri təyin etməsinə və lazımsız müalicələrdən çəkinməsinə kömək edə bilər.

Həkiminiz nə edə bilər? Müalicə variantları hansılardır?

Həkiminiz əvvəlcə nahiyəni müayinə edir; prosedurun nə vaxt, harada və hansı məhsulla edildiyini soruşur. Lazım olduqda axıntıdan və ya toxumadan nümunə götürərək hansı mikrobun səbəb olduğunu araşdıra bilər. Atipik mikobakteriya şübhəsində bu testlər xüsusi üsullar tələb edə bilər.

• Bakterial dəri infeksiyasında həkimin qiymətləndirməsinə görə uyğun antibiotik müalicəsi planlaşdırıla bilər.
• Abssesdə irinin boşaldılması lazım ola bilər.
• Uçuqda həkim lazım olduqda virusa qarşı təsirli müalicə tövsiyə edə bilər.
• Hialuron turşusu filleri ilə bağlı bəzi gec dövr vəziyyətlərində həkimin qiymətləndirməsinə görə filleri əridən hialuronidaza fermenti gündəmə gələ bilər.
• Geniş yayılmış infeksiya əlamətlərində xəstəxanada nəzarət və venadaxili müalicə lazım ola bilər.

Müalicənin növü və müddəti infeksiyanın səbəbinə görə çox fərqlənir. Buna görə də sizə uyğun müalicəyə yalnız müayinə edən həkim qərar verə bilər.

Niyə öz-özünə antibiotik istifadə etməməlisiniz?

• Hər qızartı infeksiya deyil; allergiya, uçuq, fillerə reaksiya və ya qan dövranı problemi infeksiyaya bənzəyə bilər və onların müalicəsi tamamilə fərqlidir.
• Yanlış dərman, xüsusilə atipik mikobakteriyalar kimi xüsusi mikroblarda işə yaramır və diaqnozu gecikdirir.
• Kultura testindən əvvəl təsadüfi başlanan antibiotik həkimin mikrobu aşkar etməsini çətinləşdirə bilər.
• Lazımsız antibiotik istifadəsi yan təsir və antibiotik rezistentliyi riskini artırır.
• Evdə qalan köhnə dərmanları, başqasına yazılmış dərmanları və ya internetdə tövsiyə olunan kremləri istifadə etməyin.

Evdə nə edə bilərsiniz, nəyi etməməlisiniz?

• Nahiyəni təmiz saxlayın; toxunmazdan əvvəl əllərinizi yuyun.
• Həkiminizin verdiyi qulluq təlimatlarına əməl edin; ətraflı məlumat üçün “Tibbi estetik prosedurdan sonra qulluq” səhifəsinə baxa bilərsiniz.
• Dəyişikliyi izləmək üçün hər gün eyni işıqda, tarixli foto çəkin.
• Hərarətinizi ölçün və qeyd edin.
• Sıxmayın, deşməyin, qabıqları qopartmayın.
• Həkiminiz tövsiyə etmədikcə nahiyəyə isti kompres, masaj və ya bitki qarışığı tətbiq etməyin.
• Əlamətlər varkən eyni nahiyəyə yeni prosedur etdirməyin, makiyaj və ağır kosmetik məhsullar istifadə etməyin.

İnfeksiya riskini azaltmaq üçün nə etmək olar?

• Proseduru həkimə, lisenziyalı tibb müəssisəsində etdirin. Ev, bərbərxana, gözəllik salonu kimi tibb müəssisəsindən kənar yerlər ciddi risk daşıyır.
• Bağlı qablaşdırmada, etiketli, mənbəyi bəlli məhsulun istifadə edildiyini görün; məhsulun və seriya (lot) nömrəsinin qeydə alınmasını xahiş edin.
• Prosedurdan əvvəl dərinin antiseptik məhlulla təmizləndiyini və birdəfəlik iynə istifadə olunduğunu görün.
• Prosedur günü makiyajsız gəlin; nahiyədə aktiv sızanaq, yara, ekzemanın kəskinləşməsi və ya uçuq varsa, proseduru təxirə salın.
• Uçuq keçirdiyinizi, immun sisteminizə təsir edən xəstəlik və dərmanlarınızı, şəkərli diabetinizi həkiminizə deyin.
• Prosedurdan sonrakı ilk saatlarda nahiyəyə toxunmayın; həkiminizin tövsiyə etdiyi müddət ərzində makiyajdan, hovuzdan, saunadan və hamamdan çəkinin.

Tibb müəssisəsindən kənarda edilən prosedurlar niyə daha risklidir?

Tibb müəssisəsindən kənarda edilən inyeksiyalarda steril şərait, məhsulun mənbəyi və saxlanma şəraiti bilinmir. Bildirilən atipik mikobakteriya alovlanmalarının xeyli hissəsi təmizlik və dezinfeksiyanın kifayət etmədiyi mühitlərlə əlaqələndirilib. Bundan başqa, problem yarandıqda tez müdaxilə etmək və qeydlərə çatmaq çətinləşir.

Əvvəllər belə mühitdə prosedur etdirmisinizsə və şikayətiniz yoxdursa, panikaya düşməyə ehtiyac yoxdur; lakin sonrakı həftələrdə nahiyəni izləyin və yeni əlamət hiss etsəniz, gecikmədən həkimə müraciət edin. Problem yarandıqda ata biləcəyiniz addımlar üçün “Estetik prosedurdan sonra ağırlaşma yaranarsa nə etməli” səhifəsinə baxa bilərsiniz.

Bu səhifə ümumi məlumat məqsədi daşıyır və müayinəni əvəz etmir. Hər hansı şübhədə proseduru aparan həkiminizə və ya təcili tibbi yardım xidmətlərinə müraciət edin.