Tedavi ve süreç rehberi · Kadın ve beyin
Gebelik ve emzirmede migren
Gebelikte migren çoğu kadında hafifler; ama yeni ya da değişen bir baş ağrısı acil bir sorunun işareti olabilir. İlaçsız yöntemler, ilaç güvenliğinin genel ilkeleri, emzirme ve doğum kontrolü.
Kısa cevap
Migreni olan kadınların çoğunda ataklar gebelikte, özellikle ikinci ve üçüncü üç aylık dönemde azalır. Ancak her kadında böyle olmaz ve migren doğumdan kısa süre sonra genellikle geri döner.
Gebelikte en önemli konu, yeni başlayan ya da alışılmışın dışına çıkan baş ağrısının migren sanılıp geçiştirilmemesidir. Gebelik tansiyon yüksekliği (preeklampsi) ve beyin damarlarında pıhtı gibi acil durumların riskini artırır. İlaç seçimi ise anne ve bebek için yarar ve risk birlikte tartılarak hekimle yapılır.
Kimler için?
- Migreni olup gebelik planlayan, gebe olan ya da emziren kadınlar
- Gebelikte ilk kez baş ağrısı yaşayan kadınlar; migren gebelikte ilk kez başlayabilir, bu genellikle ilk üç ayda olur
- Auralı migreni olan ve doğum sonrası doğum kontrol yöntemi seçecek kadınlar
Aura, baş ağrısından önce ya da ağrıyla birlikte görülen ve tamamen geçen nörolojik belirtilerdir; en sık zikzak çizgiler ya da ışık çakmaları gibi görme belirtileri olur.
Süreç nasıl işler?
Gebelikte seyir: Avrupa Baş Ağrısı Federasyonu’nun sistematik derlemesine göre aurasız migreni olan kadınların yaklaşık üçte ikisi gebelikte düzelir, az bir kısmı kötüleşir. Auralı migren daha az düzelir; gebelikte ilk kez aura belirtileri de çıkabilir.
İlaçsız yöntemler ilk basamaktır:
- Düzenli uyku, öğün atlamamak ve yeterli sıvı almak
- Stresle başa çıkma, gevşeme egzersizleri ve gebelik yogası
- Biyogeri bildirim ve akupunktur gibi yöntemler destek olarak kullanılabilir
- Ağrıyı ve olası tetikleyicileri bir günlüğe yazmak
İlaç güvenliğinde genel ilkeler:
- Gebelikte ağrı kesici olarak ilk seçenek parasetamoldür; olabildiğince kısa süre kullanılması önerilir.
- Steroid olmayan iltihap giderici ağrı kesiciler (NSAİİ’ler) ve kodein içeren ilaçlar hekim önermedikçe kullanılmaz; NSAİİ’lerden özellikle son üç ayda kaçınılır.
- Triptanlar gerektiğinde, hekimle risk ve yarar konuşulduktan sonra kullanılabilir.
- Ergot türevleri ve opioidler migren tedavisinde önerilmez.
- Önleyici tedavi gerekirse uzman görüşü alınır. Valproat ve topiramat gibi bazı önleyici ilaçlar gebelikte kullanılmaz; gebelik planlıyorsanız kullandığınız ilaçları önceden hekiminizle gözden geçirin.
Sonrasında
Doğumdan sonraki haftalarda baş ağrısı, migreni olsun olmasın, kadınların önemli bir bölümünde görülür. Migren çoğu kadında doğumdan kısa süre sonra geri döner; emzirmenin bunu geciktirip geciktirmediği konusunda çalışmalar farklı sonuç vermiştir.
Emzirme döneminde parasetamol tercih edilen ağrı kesicidir; NSAİİ’ler arasında ibuprofen tercih edilir. Sumatriptan anne sütüne çok az geçer ve emzirirken genellikle kullanılabilir. Ancak bazı kaynaklar ilacı aldıktan sonra emzirmeye bir süre ara verilmesini önerir; bu konuyu ve diğer triptanları hekiminizle ya da eczacınızla konuşun. Ergot türevlerinden emzirme döneminde de kaçınılır.
Doğum kontrolü: Auralı migreni olan kadınlara östrojen içeren kombine hormonal yöntemler (kombine hap, bant, halka) önerilmez. Bunun nedeni, auralı migrenin kendisinin iskemik inme riskini artırması ve kombine hormonal yöntemlerin de bu riski artırabilmesidir. Yalnız progestin içeren yöntemler ve rahim içi araçlar migren nedeniyle kısıtlanmaz. Seçimi hekiminizle birlikte yapın.
Sık sorulan sorular
Gebelikte migrenim geçer mi?
Çoğu kadında ataklar gebelikte, özellikle ikinci ve üçüncü üç aylık dönemde azalır. Auralı migrende düzelme daha az görülür. Ataklar doğumdan kısa süre sonra genellikle geri döner.
Migren ilaçları bebeğime zarar verir mi?
İlaçların güvenliği gruba göre değişir. Parasetamol ilk seçenektir; bazı ilaçlardan ise gebelikte kaçınılır. Hiçbir ilacı kendi kendinize başlamayın ya da bırakmayın; gebelik planlıyorsanız ilaçlarınızı önceden hekiminizle gözden geçirin.
Gebelikte her baş ağrısı tehlikeli mi?
Hayır, baş ağrısı gebeliğin ilk aylarında sık görülür ve çoğu zararsızdır. Ancak şiddetli, yeni ya da alışılmadık bir ağrı, görme bozukluğu, şişlik ya da nörolojik belirtilerle birlikteyse hemen değerlendirilmelidir.
Emzirirken triptan kullanabilir miyim?
Sumatriptan anne sütüne çok az geçer ve emzirirken genellikle kullanılabilir. Emzirme zamanlamasıyla ilgili öneriler kaynaklara göre farklıdır; hekiminize ya da eczacınıza danışın.
Auralı migrenim var, doğum kontrol hapı kullanabilir miyim?
Östrojen içeren kombine haplar, bantlar ve halkalar auralı migrende önerilmez; çünkü inme riskini artırabilir. Yalnız progestin içeren yöntemler ve rahim içi araçlar bu açıdan kısıtlanmaz.
Kaynakların ülke bağlamı
Kaynağın ülkesi ayrıca belirtilir. Kılavuzlar, ilaçlara erişim ve geri ödeme ülkeye göre değişir. Türkiye’deki uygulama için güncel resmî bilgi ve hekiminiz esas alınır.