30 Saniyede Özet
Erkekler sağlık kurumuna kadınlardan belirgin biçimde daha seyrek başvurur. Bu fark, birçok hastalığın daha geç yakalanmasına katkıda bulunur. Kırklı yaşlar bu alışkanlığı değiştirmek için iyi bir eşiktir. Bu dönemde tansiyon, şeker, kolesterol ve bağırsak taraması öne çıkar. Listeyi kendi risklerinize göre hekiminizle kişiselleştirin.
Neden kırk yaş?
Bu yaş sihirli bir sınır değildir. Ancak birkaç şey aynı dönemde değişir.
Metabolizma yavaşlar ve kilo artışı kolaylaşır. Tansiyon ve kolesterol sessizce yükselmeye başlar.
Ayrıca bazı kanserlerde tarama yaşı bu döneme denk gelir. Yani hem risk artar hem de erken yakalama şansı doğar.
Temel kontroller
Aşağıdaki başlıklar çoğu erkek için geçerlidir:
- Tansiyon ölçümü: en az yılda bir, yüksekse daha sık.
- Açlık kan şekeri veya HbA1c: şeker hastalığı taraması için.
- Kolesterol paneli: risk durumuna göre aralık belirlenir.
- Boy, kilo ve bel çevresi ölçümü.
- Bağırsak kanseri taraması: başlangıç yaşını hekiminize sorun.
Bel çevresi sık atlanır. Karın bölgesindeki yağlanma, metabolik risk için kilodan daha bilgi vericidir.
Kişiselleştirilmesi gereken başlıklar
Bazı testler herkese aynı biçimde önerilmez. Karar paylaşımlı verilir.
Prostat taraması bu grubun başında gelir. Yarar ve zararları kişiye göre değişir. Aile öyküsü varsa görüşme daha erken yapılır.
Akciğer taraması yoğun sigara öyküsü olanlarda gündeme gelir. Kriterler nettir ve hekiminiz uygunluğunuzu değerlendirir.
Sık ihmal edilen dört alan
Rutin listelerde geçmeyen ama önemli başlıklar vardır.
Bunlar şunlardır:
- Göz muayenesi: göz tansiyonu belirti vermeden ilerleyebilir.
- Diş kontrolü: diş eti hastalığı genel sağlıkla ilişkilidir.
- İşitme değerlendirmesi: gürültülü işte çalışanlarda önemlidir.
- Ruh sağlığı: erkeklerde depresyon sıklıkla öfke ve yorgunlukla görünür.
Ruh sağlığı başlığı özellikle atlanır. Uzun süren isteksizlik ve uyku bozukluğu konuşulmayı hak eder.
Aşılar unutulmasın
Aşı takvimi çocuklukla bitmez. Yetişkinlikte de güncelleme gerekir.
Tetanoz pekiştirmesi belirli aralıklarla tekrarlanır. Grip aşısı risk gruplarında yıllık önerilir.
Kronik hastalığı olanlarda ek aşılar gündeme gelir. Aile hekiminiz kaydınızı kontrol edebilir.
Belirti beklemeyin
Bu listedeki durumların ortak özelliği sessiz ilerlemeleridir.
Yüksek tansiyon çoğu kişide hiçbir şikâyet yapmaz. Yüksek kolesterol de öyledir. Erken evre bağırsak poliplerinin belirtisi yoktur.
Bu yüzden "bir şeyim yok" hissi tarama kararını belirlememelidir. Testlerin amacı, belirti çıkmadan yakalamaktır.
Randevudan önce hazırlık
Kontrolden verim almak için hazırlanın.
Şunları yanınızda götürün:
- Kullandığınız ilaç ve takviyelerin listesi.
- Ailenizdeki hastalık öyküsü, özellikle erken yaşta kalp hastalığı ve kanser.
- Varsa önceki tahlil sonuçlarınız.
- Sormak istediğiniz soruların kısa bir notu.
Bu hazırlık on beş dakikalık görüşmeyi çok daha verimli hâle getirir.
Kaynaklar
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
