Αλλαντική τοξίνη (κοινώς botox): τι είναι, σε ποιους ταιριάζει, τι να προσέξετε

Τι είναι η αλλαντική τοξίνη και πώς λειτουργεί;

Η αλλαντική τοξίνη είναι ένα φάρμακο που προέρχεται από μια πρωτεΐνη την οποία παράγει ένα είδος βακτηρίου· είναι καθαρισμένη και χρησιμοποιείται σε πολύ μικρές δόσεις. Στις αισθητικές εφαρμογές χρησιμοποιείται κυρίως η 'αλλαντική τοξίνη τύπου Α'.

Τα νεύρα μεταφέρουν στους μύες την εντολή 'συσπάσου' μέσω ενός χημικού αγγελιοφόρου. Η αλλαντική τοξίνη μειώνει προσωρινά την απελευθέρωση αυτού του αγγελιοφόρου στην περιοχή όπου ενίεται. Έτσι ο μυς συσπάται λιγότερο και οι γραμμές που σχηματίζονται από την επαναλαμβανόμενη σύσπασή του μαλακώνουν.

Η δράση δεν είναι μόνιμη. Οι νευρικές απολήξεις με τον καιρό σχηματίζουν νέες συνδέσεις και η κίνηση του μυός επανέρχεται σιγά σιγά. Γι' αυτό, αν θέλετε να διατηρηθεί η δράση, η εφαρμογή πρέπει να επαναλαμβάνεται ανά τακτά διαστήματα.

Για ποιους σκοπούς χρησιμοποιείται;

Στην αισθητική ιατρική η αλλαντική τοξίνη χρησιμοποιείται κυρίως για τις ρυτίδες που εμφανίζονται με τις εκφράσεις του προσώπου, τις λεγόμενες 'δυναμικές' ρυτίδες:

• Κάθετες γραμμές του μεσόφρυου (γραμμές που γίνονται εμφανείς όταν συνοφρυώνεστε)
• Οριζόντιες γραμμές του μετώπου
• Γραμμές στην εξωτερική γωνία των ματιών, το λεγόμενο 'πόδι της χήνας'
• Ορισμένες άλλες περιοχές στο πρόσωπο και τον λαιμό, ανάλογα με την εκτίμηση του γιατρού

Η ίδια δραστική ουσία χρησιμοποιείται και για ιατρικούς σκοπούς εκτός αισθητικής. Σε αυτούς περιλαμβάνονται, για παράδειγμα, η υπερβολική εφίδρωση (υπεριδρωσία) και ορισμένες μορφές χρόνιας ημικρανίας. Αυτές οι χρήσεις απαιτούν ξεχωριστή ιατρική εκτίμηση και δεν αποτελούν θέμα αυτού του άρθρου.

Σε ποιους μπορεί να ταιριάζει;

Γενικά, μπορεί να εξεταστεί για ενήλικες που ενοχλούνται από γραμμές που γίνονται εμφανείς με τις κινήσεις της μιμικής, έχουν καλή γενική κατάσταση υγείας και ρεαλιστικές προσδοκίες από το αποτέλεσμα. Το αν είναι κατάλληλη για εσάς μπορεί να το αποφασίσει μόνο ο γιατρός σας μετά από εξέταση.

Σε καταστάσεις όπως βαθιές γραμμές που φαίνονται και όταν το πρόσωπο είναι ακίνητο, χαλάρωση του δέρματος ή απώλεια όγκου, η αλλαντική τοξίνη από μόνη της μπορεί να μην αρκεί. Σε αυτές τις περιπτώσεις ο γιατρός σας μπορεί να συζητήσει και άλλες επιλογές.

Σε ποιους δεν ταιριάζει ή απαιτεί προσοχή;

Αν ισχύει για εσάς κάποια από τις παρακάτω καταστάσεις, πείτε το οπωσδήποτε στον γιατρό σας κατά την εξέταση. Ορισμένες μπορεί να αποκλείουν τη θεραπεία, ενώ άλλες απαιτούν επιπλέον προσοχή:

• Εγκυμοσύνη ή θηλασμός (σε αυτές τις περιόδους συνήθως δεν συνιστάται, επειδή η ασφάλεια δεν είναι επαρκώς γνωστή)
• Ενεργή λοίμωξη, φλεγμονή ή ανοιχτή πληγή στην περιοχή της εφαρμογής
• Προηγούμενη αλλεργική αντίδραση στην αλλαντική τοξίνη ή σε συστατικά του προϊόντος
• Νόσοι που επηρεάζουν τους μύες ή τη νευρομυϊκή σύναψη, όπως η μυασθένεια gravis
• Ιστορικό δυσκολίας στην κατάποση ή στην αναπνοή
• Φάρμακα που παίρνετε τακτικά, μεταξύ αυτών και αντιπηκτικά
• Άλλη αισθητική ή ιατρική θεραπεία που έγινε πρόσφατα

Αυτή η λίστα δεν είναι πλήρης· ενημερώστε τον γιατρό σας για όλη την κατάσταση της υγείας σας και τα φάρμακα που παίρνετε. Αναφέρετε επίσης τα φυτικά προϊόντα και τις βιταμίνες. Μη διακόπτετε κανένα φάρμακο με δική σας απόφαση· αν χρειάζεται, αυτό το σχεδιάζει ο γιατρός σας.

Ποιος πρέπει να την κάνει και πού;

Η αλλαντική τοξίνη είναι φάρμακο που χορηγείται με συνταγή. Πρέπει να γίνεται μετά από εξέταση, από γιατρό που γνωρίζει την ανατομία του προσώπου, τη ρύθμιση της δόσης και την αντιμετώπιση πιθανών επιπλοκών. Στην Τουρκία αυτά τα θέματα καθορίζονται από τις ρυθμίσεις του Sağlık Bakanlığı (Υπουργείο Υγείας της Τουρκίας)· η εφαρμογή πρέπει να γίνεται από γιατρό και σε αδειοδοτημένη μονάδα υγείας.

Οι εφαρμογές σε χώρους που δεν είναι μονάδες υγείας, όπως σπίτι, ινστιτούτο αισθητικής ή κομμωτήριο, καθώς και τα προϊόντα που αγοράζονται από το διαδίκτυο, ενέχουν σοβαρό κίνδυνο. Σε άλλες χώρες έχουν αναφερθεί σοβαρές δηλητηριάσεις με πλαστά προϊόντα ή προϊόντα αβέβαιης προέλευσης. Για αναλυτική λίστα ελέγχου σχετικά με την επιλογή γιατρού και κλινικής μπορείτε να δείτε το σχετικό άρθρο στην ενότητα ασφάλειας.

Προετοιμασία πριν από τη θεραπεία

• Κατά την εξέταση συζητήστε ανοιχτά τις προσδοκίες σας· πείτε τι θέλετε να αλλάξει και τι δεν θέλετε να αλλάξει.
• Ενημερώστε για το ιατρικό σας ιστορικό, τα φάρμακα που παίρνετε και τις προηγούμενες αισθητικές θεραπείες.
• Αν το έχει προτείνει ο γιατρός σας, σχεδιάστε μαζί του τη διακοπή ορισμένων προϊόντων που μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο μελανιάς τις ημέρες πριν από τη θεραπεία.
• Τη μέρα της θεραπείας διευκολύνει αν δεν έχετε μακιγιάζ στο πρόσωπο.
• Αν έχετε μια σημαντική εκδήλωση, σκεφτείτε να προγραμματίσετε τη θεραπεία τουλάχιστον δύο εβδομάδες νωρίτερα, ώστε να φανεί η πλήρης δράση και να υποχωρήσει μια πιθανή μελανιά.
• Αφιερώστε χρόνο για να διαβάσετε το έντυπο ενημερωμένης συγκατάθεσης και να κάνετε τις ερωτήσεις σας.

Η μέρα της θεραπείας βήμα προς βήμα

1. Ο γιατρός σας ακούει το πρόβλημά σας και εκτιμά το πρόσωπό σας σε ηρεμία και κατά τις εκφράσεις.
2. Συζητούνται οι κίνδυνοι, το αναμενόμενο αποτέλεσμα και οι εναλλακτικές· υπογράφεται το έντυπο συγκατάθεσης.
3. Αν χρειάζεται, λαμβάνονται φωτογραφίες για σύγκριση (μόνο για τον ιατρικό φάκελο).
4. Το δέρμα καθαρίζεται και απολυμαίνεται· καθορίζονται τα σημεία της εφαρμογής.
5. Με πολύ λεπτή βελόνα γίνονται ενέσεις μικρών ποσοτήτων στους επιλεγμένους μύες. Το τσίμπημα συνήθως διαρκεί λίγο.
6. Αν υπάρξει αιμορραγία ή ελαφρύ πρήξιμο, ασκείται ήπια πίεση για λίγο.
7. Εξηγείται η φροντίδα μετά τη θεραπεία και, αν χρειάζεται, ορίζεται ημερομηνία επανεξέτασης.

Μετά τη θεραπεία: το πρώτο 24ωρο και η πρώτη εβδομάδα

Οι περισσότεροι μπορούν να επιστρέψουν στις καθημερινές τους ασχολίες αμέσως μετά τη θεραπεία. Παρ' όλα αυτά, τις πρώτες ώρες συνιστώνται ορισμένες απλές προφυλάξεις. Οι λεπτομέρειες μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με τον γιατρό και την περιοχή της εφαρμογής· προτεραιότητα έχουν οι οδηγίες που σας δίνει ο γιατρός σας.

• Μην τρίβετε, μην κάνετε μασάζ και μην πιέζετε την περιοχή της εφαρμογής.
• Αποφύγετε την έντονη άσκηση τις πρώτες λίγες ώρες.
• Για όσο διάστημα συστήσει ο γιατρός σας, αποφύγετε ό,τι πιέζει την περιοχή (σφιχτή κορδέλα, κράνος κ.λπ.) και τον ύπνο μπρούμυτα.
• Αν χρειάζεται μακιγιάζ, απλώστε το απαλά.
• Τις πρώτες ημέρες ακολουθήστε τη σύσταση του γιατρού σας για σάουνα, χαμάμ και πολύ ζεστούς χώρους.

Αναμενόμενες και συνήθως παροδικές παρενέργειες

Οι παρενέργειες είναι συνήθως ήπιες και παροδικές. Οι συχνότερες είναι οι εξής:

• Ερυθρότητα, ελαφρύ πρήξιμο ή ευαισθησία στα σημεία της βελόνας
• Μικρές μελανιές (συνήθως υποχωρούν μέσα σε λίγες ημέρες έως μία εβδομάδα)
• Ήπιος πονοκέφαλος τις πρώτες ημέρες
• Παροδική πτώση βλεφάρου ή φρυδιού λόγω επίδρασης σε γειτονικούς μύες
• Μεγαλύτερη από την αναμενόμενη ακαμψία στην έκφραση του προσώπου ή ελαφρά ασυμμετρία μεταξύ των δύο πλευρών

Και ανεπιθύμητες επιδράσεις όπως η πτώση βλεφάρου ή φρυδιού είναι παροδικές, αλλά μπορεί να διαρκέσουν μερικές εβδομάδες. Σε μια τέτοια περίπτωση, αντί να κάνετε κάτι μόνοι σας, απευθυνθείτε στον γιατρό σας.

Αυτά τα συμπτώματα είναι σπάνια· έχει όμως αναφερθεί ότι μπορεί να εμφανιστούν ακόμη και ώρες ή εβδομάδες μετά τη θεραπεία. Αν πέρα από αυτά εμφανιστεί κάποια αλλαγή που σας ανησυχεί, καλέστε αμέσως τον γιατρό που έκανε την εφαρμογή. Στη μονάδα υγείας όπου θα απευθυνθείτε, πείτε ότι κάνατε θεραπεία με αλλαντική τοξίνη.

Πότε φαίνεται το αποτέλεσμα και πόσο διαρκεί;

Η δράση συνήθως ξεκινά μέσα σε λίγες ημέρες και γίνεται εμφανής σε περίπου δύο εβδομάδες. Γι' αυτό τις πρώτες ημέρες είναι νωρίς για να κρίνετε το αποτέλεσμα.

Στους περισσότερους η δράση διαρκεί περίπου 3–4 μήνες· σε ορισμένους μπορεί να είναι συντομότερη ή μεγαλύτερη. Τη διάρκεια επηρεάζουν η περιοχή της εφαρμογής, η δόση, η δύναμη του μυός και οι ατομικές διαφορές. Αποφασίστε μαζί με τον γιατρό σας πόσο συχνά θα επαναλαμβάνονται οι εφαρμογές.

Ρεαλιστικές προσδοκίες: τι δεν μπορεί να κάνει η αλλαντική τοξίνη;

• Δεν δίνει μόνιμο αποτέλεσμα· η δράση μειώνεται με τον καιρό.
• Δεν διορθώνει τη χαλάρωση του δέρματος ούτε τον όγκο που έχει χαθεί.
• Δεν αλλάζει τις κηλίδες από ηλιακή βλάβη ούτε την υφή του δέρματος.
• Μπορεί να μην εξαφανίσει πλήρως τις βαθιές γραμμές που φαίνονται και όταν το πρόσωπο είναι ακίνητο.
• Δεν δίνει σε όλους το ίδιο αποτέλεσμα· όταν ο στόχος είναι μια φυσική εμφάνιση, οι γραμμές μπορεί να μαλακώσουν αντί να εξαφανιστούν εντελώς.

Εναλλακτικές

Ποια μέθοδος ταιριάζει σε εσάς εξαρτάται από τον τύπο και την αιτία των γραμμών. Ο παρακάτω πίνακας είναι μια γενική σύγκριση· η επιλογή πρέπει να γίνει μαζί με τον γιατρό σας μετά από εξέταση.