Akciğer kanserinde ameliyat öncesi Keytruda ölümleri azalttı

Ameliyatla tamamen alınan akciğer kanseri bile yıllar içinde geri dönebilir. Bu yüzden ameliyatın öncesinde ve sonrasında ek tedavi verilir. Keytruda (pembrolizumab), bağışıklık sistemini kansere karşı harekete geçiren bir ilaçtır ve bu planın bir parçası olarak denendi.

İlk sonuçlar 2023'te New England Journal of Medicine'de yayımlanmıştı. Asıl merak edilen, yararın zamanla silinip silinmeyeceğiydi. Beş yıllık izlem farkın sürdüğünü gösterdi. Hastalığın seyrindeki fark daha da büyüktü: Beş yıl sonra kanseri ilerlemeden ya da geri dönmeden yaşayanlar Keytruda grubunda 100'de 50, plasebo grubunda 100'de 27'ydi.

Çalışmaya yaklaşık 800 hasta katıldı ve kurayla iki gruba ayrıldı. Herkes ameliyattan önce dört kür kemoterapi aldı; bir gruba her kürde Keytruda, diğerine plasebo eklendi. Ne hastalar ne de hekimler kimin hangi ilacı aldığını biliyordu.

Ameliyattan sonra aynı ilaç tek başına, üç haftada bir verilmeye devam etti. Toplamda tedavi bir yıla yakın sürer. Uzun izlemde Keytruda alanların yaşam kalitesinde bir kötüleşme görülmedi.

Çalışma, akciğer kanserinin en sık görülen türü olan küçük hücreli dışı akciğer kanserini kapsıyor. Hastalar daha önce tedavi görmemişti ve tümörleri ameliyatla alınabilecek durumdaydı. ABD Gıda ve İlaç Dairesi'nin (FDA) onayı da tümörü 4 santimetre ya da daha büyük olan veya lenf bezine ulaşmış hastalara yöneliktir.

Onay, bu kullanım için ayrıca bir tümör testi şartı koymuyor. Yine de biyopside tümörün gen yapısına bakılması önemlidir. Örneğin EGFR adlı gende değişiklik taşıyan hastalarda ameliyattan sonra hedefe yönelik bir hap öne çıkar ve plan buna göre değişebilir.

Vücudun kendi dokularına saldırdığı otoimmün bir hastalık için son iki yılda ilaç kullanmak zorunda kalanlar çalışmaya alınmadı. Bağışıklığı baskılayan tedavi görenler de dışarıda kaldı.

FDA etiketine göre ameliyat öncesi dönemde Keytruda alan 100 hastanın 34'ünde ciddi bir yan etki görüldü. En sık olanlar zatürre, damarda pıhtı ve kansızlıktı. Yan etkiler yüzünden ameliyata hiç alınamayanlar Keytruda grubunda 100 hastada 6, plasebo grubunda 4'tü. Kemoterapi sürerken ateşiniz 38 derece ya da üzerine çıkarsa tedavi ekibinizi hemen arayın, ulaşamazsanız acile başvurun.

Bu ilaç, bağışıklık sistemini sağlıklı organlara karşı da harekete geçirebilir. Akciğerde, bağırsakta, karaciğerde, böbrekte ya da hormon bezlerinde iltihap gelişebilir. Yeni başlayan öksürük, nefes darlığı, göğüs ağrısı, ishal ya da ciltte veya gözün beyazında sararma olursa bir sonraki kürü beklemeden hekiminizi arayın. Yan etkinin şiddetine göre tedaviye ara verilebilir ya da ilaç tamamen kesilebilir.

SGK'nın ödeme kurallarını belirleyen Sağlık Uygulama Tebliği, Ağustos 2026 sonundaki güncel hâliyle Keytruda'yı akciğer kanserinde yalnız yayılmış hastalıkta ödüyor. Ameliyat öncesi ve sonrası kullanım bu kurallar arasında yok. Ameliyat öncesi dönem için tanımlı tek bağışıklık ilacı Opdivo: Hastalık evre 3A ise ve tümörde PD-L1 adlı protein en az %1 oranında bulunuyorsa, kemoterapiyle birlikte en fazla 3 kür ödeniyor. Ameliyattan ve kemoterapiden sonra da, tümörde bu protein oranı yüksek olan bazı hastalarda Tecentriq bir yıl süreyle karşılanıyor.

Bu yüzden plan yapılırken ilacın hangi yoldan karşılanacağını tedavi başlamadan netleştirin. Karar çoğu zaman göğüs cerrahı ile tıbbi onkoloğun birlikte yaptığı bir değerlendirmeyle verilir. Görüşmeye şu sorularla gidebilirsiniz:

• Evrem tam olarak nedir, tümörüm ameliyatla alınabilir mi?
• Biyopsimde hangi gen testleri ve PD-L1 testi yapıldı, sonuçlar planı değiştiriyor mu?
• Ameliyat öncesinde bana hangi bağışıklık ilacı önerilir, SGK bunu karşılıyor mu?
• Otoimmün hastalığım ya da kullandığım ilaçlar bu tedaviye engel mi?