30 Saniyede Özet
Evet, HPV aşısı erkeklere de yapılır ve Ağustos 2026'da yayımlanan iki çalışma bunun gerekçesini güçlendirdi. Lancet Infectious Diseases dergisindeki Japonya denemesinde, aşı olan genç erkeklerde virüsün kalıcı olarak yerleşmesi sahte iğne yapılanların onda birinden de az görüldü. International Journal of Infectious Diseases'taki bir ABD kayıt çalışmasında da boğaz kanseri aşılılarda çok daha seyrekti. Ama bu ikinci çalışma kadınlarla erkekleri birlikte inceledi ve kayıtlara dayanıyor; farkın bir kısmı, aşı olanların daha sağlıklı yaşamasından kaynaklanabilir. Türkiye'de aşı ulusal takvimde yok; eczanede ücretli satılıyor, Denizli'de ise belediye erkeklere de ücretsiz yapıyor.
HPV erkeklerde hangi kanserlere yol açıyor?
HPV (insan papilloma virüsü), cinsel temasla bulaşan ve rahim ağzı kanserinin başlıca nedeni olarak bilinen çok yaygın bir virüstür. Erkeklerde de bademcik ve dil kökünü kapsayan boğaz kanserlerine, anüs ve penis kanserlerine, ayrıca genital siğillere yol açabilir.
Boğaz kanseri özellikle erkekleri ilgilendiriyor. ABD verilerinde bademcik ve dil kökü kanseri, erkeklerde kadınlardakinin dört katından da sık görülüyor. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre bugün tarama testi olan tek HPV kanseri rahim ağzı kanseri. Erkekler için böyle bir test olmadığından, korunmanın ana yolu aşı.
Genç erkeklerde aşı virüsü ne kadar durdurdu?
Japonya'daki denemeye, daha önce aşı olmamış 16–26 yaş arası yaklaşık bin sağlıklı erkek katıldı. Katılımcılar kurayla ikiye ayrıldı: Yarısına dokuz tipli HPV aşısı, diğer yarısına içinde aşı olmayan tuzlu su, yani sahte iğne üç doz hâlinde yapıldı. Ne katılımcılar ne de hekimler kimin ne aldığını biliyordu.
Araştırmacılar, vücudun temizleyemediği ve aylarca süren enfeksiyonu izledi, çünkü kansere giden yol bu kalıcı enfeksiyonla başlar. Aşı, hedeflediği dört ana HPV tipinin genital ve anal bölgedeki kalıcı enfeksiyonunu yaklaşık onda dokuz azalttı. Yani sahte iğne grubunda 10 kalıcı enfeksiyon görülen yerde, aşılılarda 1'den az görüldü.
Deneme kanseri değil, kanserin ilk basamağını ölçtü. Çalışmayı aşının üreticisi MSD finanse etti.
Aşılılarda boğaz kanseri ne kadar seyrek?
ABD'deki çalışma, çok sayıda sağlık kuruluşunun elektronik kayıtlarını taradı. Aşı olan yüz binlerce kişi, yaşı, cinsiyeti ve hastalıkları benzer aynı sayıda aşısız kişiyle eşleştirildi.
Baş ve boyun bölgesindeki bütün kanserler birlikte sayıldığında, aşısızlarda üçten fazla kanser çıkan yerde aşılılarda bir kanser çıktı. En büyük fark, HPV'nin başlıca neden olduğu bademcik ve dil kökü kanserlerindeydi: Bu kanserler aşılılarda aşısızlara göre on kattan fazla seyrekti.
Ama burada kurayla yapılmış bir deney yok; araştırmacılar geçmiş kayıtlara baktı. Aşı olanlar sağlık hizmetine daha rahat ulaşan ya da daha sağlıklı yaşayan kişiler olabilir. İzlenenler de görece gençti, bu yüzden farkın yıllar içinde nasıl seyredeceğini ancak daha uzun izlem gösterecek.
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), aşıyı erkeklerde boğaz kanserinden korunma için daha önce onaylamıştı. Bu onay, aşının anüs ve genital bölgedeki HPV hastalıklarını önlediğini gösteren verilere dayanıyordu. Yeni kayıt verisi, bu korumanın gerçek hayatta da ortaya çıkabildiğini düşündürüyor.
Türkiye'de aşıyı nereden bulur, kime yaptırırsınız?
HPV aşısı ulusal aşı takviminde olmadığı için aileler şimdilik aşıyı eczaneden kendi imkânıyla alıyor. BBC Türkçe'nin 18 Ağustos 2026 tarihli haberine göre Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, bilimsel değerlendirmenin sürdüğünü ve aşı yararlı bulunursa programa alınacağını söyledi. Aynı haberde Türk Tabipleri Birliği'nden bir hekim, bir dozun yaklaşık 5 bin lira tuttuğunu belirtti.
Kullanım talimatına göre 9–14 yaşta başlayan erkek çocuklarına iki, 15 yaş ve sonrasında başlayanlara üç doz yapılır. Aşıyı aile hekiminize ya da çocuk doktorunuza yaptırabilirsiniz; ancak dışarıdan getirilen aşıyı uygulamayan merkezler olduğu için önce sorun ve aşıyı soğukta taşıyın.
Belediye programları arasında erkekleri açıkça kapsayan örnek Denizli. Mayıs 2026'da başlayan programda maddi durumu kısıtlı ailelerin 9–14 yaş erkek çocuklarına iki, 15–21 yaş erkeklere üç doz ücretsiz yapılıyor. BBC Türkçe'ye göre İstanbul Büyükşehir Belediyesi de sosyal yardım alan 9–26 yaş arasındaki kişilere ücretsiz aşı yapıyor. Bu haberde cinsiyet belirtilmediği için oğlunuzun kapsamda olup olmadığını belediyeye sorun; Ankara ve İzmir'in programları ise yalnız kızları ve kadınları kapsıyor.
Aşı ne zaman yapılmalı, sonrasında neler olabilir?
Oğlunuz 9–14 yaş arasındaysa aşıyı konuşmanın tam zamanı. Aşı en güçlü korumayı, virüsle karşılaşılmadan, yani cinsel yaşam başlamadan yapıldığında sağlar.
İğnenin ardından en sık görülen sorun, iğne yerinde ağrı ya da şişliktir. Japonya denemesinde bu yakınma, aşı olanlarda sahte iğne yapılanlardan iki kat sıktı. Buna karşılık ciddi bir aşı yan etkisi çıkmadı. Bazı gençler iğneden sonra bayılabildiği için, aşının ardından 15 dakika oturup beklemek önerilir.
Çocuk doktoruna ya da aile hekimine giderken şu soruları yanınıza alın:
- Oğlum için aşıya başlamanın en uygun yaşı hangisi?
- Dozları hangi aralıklarla yapacağız, bir doz gecikirse ne olur?
- Belediyemizin ücretsiz aşı programına başvurabilir miyiz?
Hekimler için kısa not
- Hisamoto K ve ark., Lancet Infect Dis (e-yayın 3 Ağustos 2026): faz 3, randomize, çift kör, plasebo (serum fizyolojik) kontrollü; Japonya'da 22 merkez; 16–26 yaş 1.059 erkek (529 aşı, 530 plasebo); 0, 2 ve 6. ayda 9 değerlikli HPV (9vHPV) aşısı. Finansman: MSD.
- Birincil sonlanım HPV 6/11/16/18 ile 6 aylık kalıcı anogenital enfeksiyon: ilk analizde aşı etkinliği %89,3 (%95 GA [güven aralığı] 55,4–98,2), çalışma sonu analizinde %91,6 (67,7–98,6). HPV 31/33/45/52/58 için çalışma sonu %72,9 (38,7–89,3).
- Güvenlilik: enjeksiyon yeri yan etkisi %70'e karşı %31; aşıyla ilişkili sistemik yan etki %11'e karşı %10. Ölüm, aşıyla ilişkili ciddi yan etki ya da yan etki nedeniyle bırakma yok.
- Wu CN ve ark., Int J Infect Dis (e-yayın 16 Ağustos 2026): ABD, 66 sağlık kuruluşunun elektronik kayıtları; 9–45 yaş 716.630 aşılı ile yaş, cinsiyet ve eşlik eden hastalıklara göre 1:1 eşleştirilmiş kontrol. Baş-boyun kanseri 40'a karşı 130 (HR [risk oranı] 0,315); orofarinks skuamöz hücreli kanseri HR 0,087; 9–26 yaşta aşılananlarda HR 0,323, koruma 5–13 yıl sürdü. Retrospektif, sağlıklı aşılanan yanlılığına açık.
- Düzenleyici: Gardasil 9, FDA etiketinde 9–45 yaş erkeklerde anal, orofarinks ve diğer baş-boyun kanserleri ile genital siğilden korunma için onaylı; orofarinks/baş-boyun endikasyonu anogenital hastalık verisine dayanan hızlandırılmış onay, doğrulayıcı çalışmaya bağlı.
Kaynaklar
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
İlgili Yazılar
Bu konuyla ilgili Doktorclub'da ele aldığımız diğer ilgili yazılar:
