Alkolü bırakınca karaciğer neden hemen iyileşmez? Yeni bulgu

Karaciğer hücreleri (hepatositler) normalde sessiz ve işlevseldir. Hasar olunca bir kısmı geçici olarak "genç" bir duruma döner. Bu ata hücreye benzer durumda çoğalır, kaybı kapatır ve tekrar olgunlaşır.

Bu döngü sayesinde cerrahide karaciğerin bir bölümü alınsa bile organ büyüklüğünü geri kazanır. Alkole bağlı ağır hastalıkta ise bu döngü kırılır.

Araştırmacılar alkole bağlı hepatit hastalarının karaciğer dokusunu ve deney modellerini inceledi. Hasarlı hücrelerin yenilenme programını başlattığını gördüler. Ama hücreler işi bitiremiyordu.

Ekibin tanımıyla hücreler "ne işlevsel olgun hücre ne de çoğalan ata hücre" durumundaydı. Çalışmayan hücre sayısı arttıkça kalan hücrelere yük biniyor. Onlar da aynı ara duruma sürükleniyor. Sonuç, karaciğer yetmezliğine giden bir kısır döngü.

Genler proteine dönüşürken RNA "kesilip birleştirilir"; buna splicing denir. İltihap bu süreci bozuyor. Bozulmanın arkasında ESRP2 adlı düzenleyici proteinin azalması var.

ESRP2 azalınca hücre, olgunlaşma için gereken protein sürümlerini üretemiyor. Ekip, bu yolağın hedeflenmesiyle yenilenmenin yeniden başlatılabileceğini düşünüyor. Bu henüz laboratuvar aşamasında bir umut.

Evet, kesinlikle. Bu çalışma "bırakmak boşuna" demiyor. Şunu söylüyor: ileri hasarda iyileşme kendiliğinden ve hızlı olmayabilir.

Alkolü bırakmak iltihabı azaltır ve yeni hasarı durdurur. Yağlanma haftalar içinde geriler. Hafif-orta hasarda yenilenme devam eder. Siroz gelişmişse bile bırakmak komplikasyonları ve ölüm riskini belirgin azaltır.

Karaciğer geç konuşur. Belirti çıkana kadar hasar ilerlemiş olabilir. Düzenli alkol kullanıyorsanız şunları isteyin:

• Karaciğer enzimleri (ALT, AST, GGT) ve bilirubin.
• Trombosit sayısı ve albümin.
• Gerekirse karaciğer sertliğini ölçen elastografi (FibroScan).

Gözlerde ve ciltte sarılık, karında şişlik, kolay morarma ya da kafa karışıklığı acil değerlendirme gerektirir.

Ağır içicilerde ani bırakma yoksunluk krizine yol açabilir. Titreme, terleme ve huzursuzluk başlarsa hekim gözetimi gerekir. Türkiye'de AMATEM birimleri ücretsiz destek sunar. Yeşilay Danışmanlık Merkezi (YEDAM) 115 hattı da ilk adım için uygundur.