30 Saniyede Özet
Akut miyeloid lösemide (AML) uzun yıllardır standart olan yoğun kemoterapi, Eylül 2026'da New England Journal of Medicine'de yayımlanan bir çalışmayla sınandı. Yoğun tedaviyi kaldırabilecek hastaların yarısına onun yerine venetoklaks adlı bir hap ile azasitidin adlı daha hafif bir kemoterapi verildi. Bu ikiliyi alanlarda hastalık daha uzun süre kontrol altında kaldı, ağır enfeksiyon ve kanama da daha azdı. Ancak çalışma küçüktü ve yaşam süresini ölçmek için kurulmamıştı. Bu kullanım ABD'de onaylı değil, Türkiye'de de ruhsat ve SGK kapsamı dışında.
Yoğun kemoterapi neden sorgulanıyor?
AML, kemik iliğinde kan yapan hücrelerden gelişen ve hızlı ilerleyen bir kan kanseridir. Genel durumu iyi hastalarda iyileştirmeyi hedefleyen tedavinin temeli yıllardır yoğun kemoterapidir. Ama bu tedavi sık ve ağır yan etkilere yol açar, hastane ve sağlık hizmetine de yoğun ihtiyaç doğurur.
Venetoklaks ile azasitidin ikilisi, yoğun kemoterapiyi kaldıramayacak hastalarda zaten standart tedavidir. Venetoklaks, kanser hücresinin kendini ölümden korumasını engelleyen, ağızdan alınan bir haptır. Azasitidin de bir kemoterapi ilacıdır, ancak yoğun tedaviyi kaldıramayanlar için kullanılan daha hafif bir seçenektir. Araştırmacıların sorusu şuydu: bu ikili, yoğun tedaviyi kaldırabilen hastalarda da işe yarar mı?
172 hastada ne görüldü?
Çalışma ABD'deki dokuz merkezde yürütüldü; 172 yetişkin kurayla iki eşit gruba ayrıldı. Araştırmacılar her hastada şu durumlardan biri ortaya çıkana kadar geçen süreyi ölçtü: lösemi ilerledi ya da geri döndü, yanıt alınamadığı için tedavi değişti, hasta yalnız destek bakımına geçti ya da hayatını kaybetti.
Venetoklaks-azasitidin grubundaki hastaların yarısında 14 aydan uzun süre bu durumların hiçbiri yaşanmadı. Yoğun kemoterapi grubunda bu süre 6 aydı.
Ağır enfeksiyon venetoklaks grubunda 100 hastadan 28'inde, yoğun kemoterapi grubunda 41'inde görüldü. Ağır kanamada fark daha büyüktü: 100 hastadan 2'sine karşı 12'si. Çalışmayı kısmen venetoklaksın üreticisi AbbVie destekledi.
Hastanede ne kadar kalınır?
Bir hematoloji derlemesine göre venetoklaks-azasitidin gibi daha hafif tedaviler çoğunlukla ayakta, yani hastanede yatmadan verilebiliyor. Yoğun kemoterapi ise hastaneye çok daha bağımlı bir tedavidir.
Venetoklaksın başlangıcı yine de dikkat ister. İlk üç günde doz her gün artırılır. Türkiye'deki ürün bilgisine göre bu ikilinin onayına dayanak olan önceki büyük çalışmada hastalar bu dönemde izlem için hastaneye yatırıldı. Azasitidin her 28 günlük kürün yalnız ilk yedi gününde, deri altına ya da damardan verilir.
Bu çalışmada hastanede geçen sürenin ne kadar kısaldığı, dergide yayımlanan makalenin özetinde yer almıyor. Aynı derleme, çalışmanın 2025'teki kongre sunumuna dayanarak venetoklaks grubunda sağlık hizmetine daha az ihtiyaç duyulduğunu aktarıyor.
İki tedavide de kan hücreleri düşer ve enfeksiyon riski artar. Ateş 38 derece ya da üzerindeyse gece bile olsa hemen ekibinizi arayın; ulaşamazsanız acile gidin.
Sonuç kime uyar, kime uymaz?
Çalışmaya, hekimine göre yoğun kemoterapiyi kaldırabilecek ve yeni tanı almış hastalar alındı. Hastaların yarısı 64 yaşın üzerindeydi ve dört hastadan yaklaşık üçünde lösemi, genetik yapısı nedeniyle yüksek riskliydi.
Bazı genetik alt tipler çalışmaya hiç alınmadı. Bunların bir kısmı, yoğun kemoterapiyle iyileşme şansı zaten yüksek olan türlerdir. Bu yüzden kemik iliği raporunuzdaki genetik sonuçları hekiminizle birlikte gözden geçirin; sizin alt tipiniz bu çalışmanın dışında kalmış olabilir.
Genç ve iyi seyirli lösemisi olan biri için yoğun kemoterapi bugün hâlâ standart yol. Sonuç en çok, yoğun tedaviyi kaldırabilen ama ileri yaşta ya da yüksek riskli genetik yapıda olan hastalara ışık tutuyor.
Kök hücre nakli planlanıyorsa
Yüksek riskli AML'de kalıcı iyileşmenin çoğu zaman tek gerçekçi yolu kök hücre naklidir. İlk tedavinin görevi de hastayı nakle olabildiğince iyi durumda hazırlamaktır. Aynı derlemeye göre venetoklaks grubunda nakle ulaşan hasta oranı daha yüksekti. Ancak bu bulgu da makalenin özetinde yer almıyor ve nakil sonrası uzun dönem sonuçları bilinmiyor.
Nakil deneyimi olan bir hematoloji ekibiyle tedavi planını konuşurken şu noktaları açıklığa kavuşturun:
- Lösemimin genetik alt tipi nedir, risk grubum ne?
- Kök hücre nakli bende gündemde mi, ilk tedavi bunu nasıl etkiler?
- Venetoklaks-azasitidin bende düşünülebilir mi, neden?
- Bu yol ruhsat dışıysa onay ve bedel nasıl işler, katılabileceğim bir araştırma var mı?
Türkiye'de venetoklaksa kim ulaşabiliyor?
Venetoklaks (Venclyxto) Türkiye'de 2017'den beri ruhsatlı ve SGK'nın ödeme listesinde. Ancak AML'de ürün bilgisi de SGK kuralları da kullanımı dar tutuyor: yalnız eşlik eden hastalıklar nedeniyle yoğun kemoterapi alamayan, yeni tanılı hastalar. SGK ayrıca iki kürden sonra yanıtın değerlendirilmesini istiyor.
Çalışmadaki gibi yoğun kemoterapiye uygun bir hastada kullanım bu yüzden ruhsat dışı sayılır. Sağlık Uygulama Tebliği'ne göre böyle bir kullanım, tedaviyi öneren hematoloğun hasta adına Sağlık Bakanlığı'ndan alacağı "endikasyon dışı kullanım" onayıyla mümkün. Onay gelmeden tedaviye başlanmaz. Tebliğ, kanser ilaçlarının ruhsat dışı kullanımında hematoloji ya da onkoloji uzmanının yer aldığı bir sağlık kurulu raporu da istiyor. Venetoklaks SGK listesinde olduğu için tebliğ, onaya dayanarak ödeme yapılmasına imkân tanıyor. Yine de bedelin karşılanacağını tedaviden önce hastanenin eczanesinden yazılı olarak teyit edin.
Hekimler için kısa not
- PARADIGM (NCT04801797): çok merkezli (ABD, 9 merkez), açık etiketli faz 2, 1:1 randomize; n=172 (86/86), yoğun indüksiyona uygun yeni tanılı erişkin AML. Karşılaştırma 7+3 ya da lipozomal daunorubisin-sitarabin. Ortanca yaş 64; %72 ELN 2022 olumsuz risk. İlk sunum ASH 2025 (Blood 2025;146 Suppl 1:6).
- Dışlama: CBF füzyonları, FLT3 mutasyonu, NPM1 mutasyonu (60 yaş altı).
- Birincil sonlanım EFS (ilerleme, persistan hastalık nedeniyle tedavi değişikliği, hospis, nüks, ölüm): ortanca 14,5 ay (%95 GA 10,4–24,4) ve 6,2 ay (4,1–10,1); HR 0,57 (%95 GA 0,39–0,84), p=0,002; ortanca izlem 21,9 ay.
- Derece ≥3 enfeksiyon %28 ve %41; derece ≥3 kanama %2 ve %12. Tauro ve Tefferi derlemesi (ASH 2025 sunumuna atıfla): daha düşük erken mortalite, daha iyi yaşam kalitesi, daha az sağlık hizmeti kullanımı ve daha yüksek alloSCT oranı; NEJM özetinde bu rakamlar yok. Faz 3 doğrulaması yok.
- Düzenleyici: FDA etiketi venetoklaks + HMA/LDAC'yi ≥75 yaş ya da yoğun indüksiyona engel komorbiditesi olan yeni tanılı AML ile sınırlıyor; fit hastada etiket dışı. AML'de 3 günlük doz titrasyonu (100→200→400 mg); TLS profilaksisi ve kan kimyası izlemi (doz öncesi, 6–8 saat, tam doza ulaşınca 24 saat).
- Türkiye: Venclyxto ruhsatı 24.05.2017, EK-4/A'da. KÜB (21.03.2025) ve SUT 4.2.14.C (üü)-4 AML'de yalnız komorbidite nedeniyle yoğun KT alamayan yeni tanılılarda, HMA ya da düşük doz sitarabinle; 2 siklus sonra yanıt değerlendirmesi. Fit hastada kullanım SUT 4.1.4(4) gereği endikasyon dışı onaya tabi.
- Finansman AbbVie ve diğerleri; sorumlu kurum Massachusetts General Hospital.
Kaynaklar
- Fathi AT, Perl AE, Fell GG ve ark. (2026) — Azacitidine-Venetoclax or Induction Chemotherapy for Acute Myeloid Leukemia (New England Journal of Medicine), PMID 42685316: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42685316/
- ClinicalTrials.gov — PARADIGM (NCT04801797): https://clinicaltrials.gov/study/NCT04801797
- Tauro S, Tefferi A (2026) — Intensive Induction in AML in the Era of Venetoclax: A Standing Count for "7 + 3"? (American Journal of Hematology), PMID 42252621: https://europepmc.org/article/PMC/PMC13331641
- DailyMed (2026) — VENCLEXTA (venetoclax) prescribing information: https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=b118a40d-6b56-cee3-10f6-ded821a97018
- DailyMed — VIDAZA (azacitidine) prescribing information: https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=3495a71a-cc04-4776-851f-f185956f32af
- ABD Ulusal Kanser Enstitüsü (NCI) — Infection and Neutropenia during Cancer Treatment: https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/side-effects/infection
- ABD Ulusal Kanser Enstitüsü (NCI) — Adult Acute Myeloid Leukemia Treatment (PDQ), Health Professional Version: https://www.cancer.gov/types/leukemia/hp/adult-aml-treatment-pdq
- Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) (2025) — Venclyxto 10 mg Kısa Ürün Bilgisi: https://titck.gov.tr/storage/Archive/2025/kubKtAttachments/VENCLYXTO10mgfilmkapltabletkub_24_03_2025.pdf
- Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) (2026) — Bedeli Ödenecek İlaçlar Listesi (EK-4/A), 29 Ağustos 2026 güncellemesi: https://www.sgk.gov.tr/Download/DownloadFile?f=7bfa6420-3262-4f8c-85c6-8992f3505d58.xlsx&d=658f4ba1-b0e8-4dfb-8504-fa0b09e353e0
- Sağlık Uygulama Tebliği (SUT), güncel metin, madde 4.1.4, 4.2.14 ve 4.2.14.C (Mevzuat Bilgi Sistemi): https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=17229&MevzuatTur=9&MevzuatTertip=5
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
İlgili Yazılar
Bu konuyla ilgili Doktorclub'da ele aldığımız diğer ilgili yazılar:
