Atrial Fibrilasyon (AF) atriyumun düzensiz, kaotik elektrik aktivitesi sonucu kasılması ve gevşemesi bozulan en yaygın supraventriküler aritmi. Türkiye yetişkin nüfusun %2'si, 65+ yaş %5-10, 80+ yaş %18. 3 ana sorun: (1) Düzensiz hızlı kalp atımı (genelde 100-180/dk), (2) Atriyum kasılmaz → kan birikir → pıhtı (özellikle sol atriyal apendiks), (3) İnme riski 5x artar (kardiyoembolik inme). Tipler: Paroksismal (<7 gün, kendi geçer), persistan (>7 gün, kardiyoversiyon gerekir), uzun süreli persistan (>1 yıl), permanent (kalıcı). Belirti: Çarpıntı (düzensiz), nefes darlığı, halsizlik, baş dönmesi, göğüs ağrısı, bayılma. Sessiz AF: %30-40 asemptomatik — felç ile keşfedilir, kalp pili/akıllı saat (Apple Watch, Galaxy Watch, Fitbit) ile yakalanır. Tanı: EKG (klasik bulgular: düzensiz R-R, P dalgası yok, fibrilatuvar dalgalar), Holter (24-72 saat), event monitör, ILR (implantable loop recorder), akıllı saat AF tarama (Apple Heart Study). Etiyoloji: Hipertansiyon (en sık), kapak hastalığı (özellikle mitral stenoz — romatizmal), koroner arter hastalığı, kalp yetmezliği, hipertiroidi, obezite, OSA, alkol ("holiday heart"), sepsis. Tedavi 3 ayak: (1) İnme önleme — antikoagülasyon: CHA2DS2-VASc ≥2 erkek / ≥3 kadın → antikoagülasyon. DOAC (Direct Oral Anticoagulants) birinci tercih: apixaban (Eliquis), rivaroksaban (Xarelto), edoxaban (Savaysa), dabigatran (Pradaxa). Warfarin eskimiş ama mekanik kapakta hâlâ tek seçenek. (2) Hız kontrolü: Beta-bloker (metoprolol, bisoprolol), kalsiyum kan
Atrial Fibrilasyon (AF): Çarpıntı, İnme Riski ve Modern Antikoagülan + Ablasyon
Tıbbi İnceleme: Bu içerik Dr. Hamza Gemici tarafından klinik doğruluk açısından incelenmiştir. TL;DR Atrial Fibrilasyon (AF) atriyumun düzensiz, kaotik elektrik aktivitesi sonucu kasılması ve gevşemesi bozulan en yaygın…
Okumaya devam edin
Tıbbi İnceleme: Bu içerik Dr. Hamza Gemici tarafından klinik doğruluk açısından incelenmiştir.
TL;DR
Atrial Fibrilasyon (AF) atriyumun düzensiz, kaotik elektrik aktivitesi sonucu kasılması ve gevşemesi bozulan en yaygın supraventriküler aritmi. Türkiye yetişkin nüfusun %2'si, 65+ yaş %5-10, 80+ yaş %18. 3 ana sorun: (1) Düzensiz hızlı kalp atımı (genelde 100-180/dk), (2) Atriyum kasılmaz → kan birikir → pıhtı (özellikle sol atriyal apendiks), (3) İnme riski 5x artar (kardiyoembolik inme). Tipler: Paroksismal (<7 gün, kendi geçer), persistan (>7 gün, kardiyoversiyon gerekir), uzun süreli persistan (>1 yıl), permanent (kalıcı). Belirti: Çarpıntı (düzensiz), nefes darlığı, halsizlik, baş dönmesi, göğüs ağrısı, bayılma. Sessiz AF: %30-40 asemptomatik — felç ile keşfedilir, kalp pili/akıllı saat (Apple Watch, Galaxy Watch, Fitbit) ile yakalanır. Tanı: EKG (klasik bulgular: düzensiz R-R, P dalgası yok, fibrilatuvar dalgalar), Holter (24-72 saat), event monitör, ILR (implantable loop recorder), akıllı saat AF tarama (Apple Heart Study). Etiyoloji: Hipertansiyon (en sık), kapak hastalığı (özellikle mitral stenoz — romatizmal), koroner arter hastalığı, kalp yetmezliği, hipertiroidi, obezite, OSA, alkol ("holiday heart"), sepsis. Tedavi 3 ayak: (1) İnme önleme — antikoagülasyon: CHA2DS2-VASc ≥2 erkek / ≥3 kadın → antikoagülasyon. DOAC (Direct Oral Anticoagulants) birinci tercih: apixaban (Eliquis), rivaroksaban (Xarelto), edoxaban (Savaysa), dabigatran (Pradaxa). Warfarin eskimiş ama mekanik kapakta hâlâ tek seçenek. (2) Hız kontrolü: Beta-bloker (metoprolol, bisoprolol), kalsiyum kanal blokeri (diltiazem, verapamil — kalp yetmezliği yok ise), digoksin (eski). Hedef hız < 110/dk (rest). (3) Ritim kontrolü: Antiaritmik (amiodaron, flekainid, propafenon, sotalol, dronedaron), elektriksel/farmakolojik kardiyoversiyon, kateter ablasyonu (pulmoner ven izolasyon — PVI). EAST-AFNET 4 (2020) ve CABANA çalışmaları: Erken ritim kontrolü daha iyi sonuç. Sol atriyal apendiks kapama (Watchman, Amulet): Antikoagülasyon yapamayan / kanama yüksek riskli hasta. Yaşam tarzı: Kilo kaybı (LEGACY), alkol azaltma, OSA tedavi, HT kontrolü AF nüksünü azaltır. Kırmızı bayrak: Yeni AF + bayılma + göğüs ağrısı, akut nefes darlığı + hipotansiyon → acil servis (kardiyoversiyon endikasyon).
İçindekiler
- AF Patofizyoloji
- Belirti ve Tarama
- EKG Tanı
- İnme Riski ve CHA2DS2-VASc
- DOAC vs Warfarin
- Hız vs Ritim Kontrolü
- Kateter Ablasyonu ve LAA Kapama
- Yaşam Tarzı ve Yeni Tedaviler
- KIRMIZI BAYRAKLAR ve SSS
- Doktorclub Hekim Notu
- Kaynakça
1. AF Patofizyoloji
Atriyum elektrik aktivitesi normal
- Sinüs düğümü → atriyum → AV düğümü → ventrikül
- Düzenli, koordine
- 60-100/dk
AF'de
- Birden fazla "elektrik dalgası" kaotik dolaşır
- Atriyum kasılmaz (sadece titrer — fibrilasyon)
- AV düğümü düzensiz uyarı ventriküle iletir
- Ventrikül hızı düzensiz
Sol atriyal apendiks
- Kanın çoğunlukla biriktiği yer
- Trombus oluşur
- Embolizasyon → inme
Tetikleyiciler
- Pulmoner venlerden anormal elektrik (en sık)
- Bu nedenle ablasyon pulmoner ven izolasyon hedefler
2. Belirti ve Tarama
Yaygın belirti
- Çarpıntı (düzensiz)
- Nefes darlığı
- Halsizlik, yorgunluk
- Baş dönmesi
- Bayılma (presenkop, senkop)
- Göğüs ağrısı (rate yüksek)
Sessiz AF
- %30-40 hastalar asemptomatik
- Felç ile tanı
- Periyodik tarama önemli
Akıllı saat tarama
- Apple Watch PPG + EKG (FDA onaylı)
- Galaxy Watch, Fitbit Charge, KardiaMobile
- Apple Heart Study (Stanford 2019) — AF tanı doğruluğu kanıtlı
- "Saat AF dedi" → doğrulayan EKG şart
3. EKG Tanı
Klasik bulgular
- Düzensiz R-R aralığı
- P dalgası YOK
- Fibrilatuvar dalgalar (f-dalgaları)
Süre kriterleri
- ≥30 saniye AF = klinik AF
- Akıllı saat algoritması 30 sn üstü tarar
Holter / event monitör
- 24-72 saat ev
- Paroksismal yakalama
ILR (Implantable Loop Recorder)
- 3 yıllık takip
- Kriptojenik inme + AF aramak (CRYSTAL-AF)
4. İnme Riski ve CHA2DS2-VASc
CHA2DS2-VASc skoru
- C ongestive HF (1)
- H ypertension (1)
- A ge ≥75 (2)
- D iabetes (1)
- S troke/TIA öyküsü (2)
- V asküler hastalık (1)
- A ge 65-74 (1)
- S ex female (1)
Antikoagülasyon endikasyonu
- Erkek ≥2 / Kadın ≥3 → tedavi
- 1 → bireysel karar
- 0 → tedavi yok
Yıllık inme riski
- Skor 0: %0.2
- Skor 2: %2
- Skor 6+: %10+
HAS-BLED skoru (kanama riski)
- Hipertansiyon, anormal böbrek/karaciğer, inme, kanama, INR labil, yaşlı, ilaç/alkol
- 0-9
- Tedaviyi durdurma değil, izlem artır
5. DOAC vs Warfarin
DOAC (Direct Oral Anticoagulants)
- Apixaban (Eliquis) — 5 mg × 2 (yaşlı/böbrek 2.5)
- Rivaroksaban (Xarelto) — 20 mg × 1 (yemekle)
- Edoxaban (Savaysa) — 60 mg × 1
- Dabigatran (Pradaxa) — 150 mg × 2
DOAC avantajları (warfarin'e karşı)
- INR takibi YOK
- İlaç-yiyecek etkileşimi az
- İnme önleme eşit veya üstün (RE-LY, ROCKET-AF, ARISTOTLE, ENGAGE-AF)
- İntrakraniyal kanama %50 azaldı
- Hızlı başlangıç
Warfarin endikasyonu (sınırlı)
- Mekanik kapak
- Şiddetli mitral stenoz
- Antifosfolipid sendromu (yüksek riskli)
- DOAC kontraendike (gebelik, ciddi böbrek yetmezliği <15 mL/dk)
Antidot
- Dabigatran: idarucizumab (Praxbind)
- Apixaban/rivaroksaban: andexanet alfa (Andexxa)
- Warfarin: K vitamini, FFP, PCC
Yan etki
- Tüm DOAC: kanama
- Dabigatran: dispepsi
Türkiye'de SGK
- DOAC raporlu karşılar (AF endikasyonu)
- Yıllık 10-20 bin TL ilaç
6. Hız vs Ritim Kontrolü
Hız kontrolü
- AF kabul, hızı düşür
- Beta-bloker: Metoprolol, bisoprolol (KAH, KY iyi)
- Kalsiyum kanal blokeri: Diltiazem, verapamil (KY YOK)
- Digoksin — eskimiş, sınırlı
- Hedef rest <110/dk (lenient — RACE II)
Ritim kontrolü
- Sinüs ritmine döndür
- Kardiyoversiyon:
- Elektriksel (sedasyon altında DC shock)
- Farmakolojik (flekainid, propafenon)
- Antiaritmik (idame):
- Amiodaron — en etkili, tiroid/akciğer yan etki
- Flekainid, propafenon — yapısal kalp hastalığı YOK
- Sotalol — beta-bloker + antiaritmik
- Dronedaron — kalp yetmezliğinde kontraendike
- Kateter ablasyonu — uzun vadeli ritim kontrol
Hangi strateji?
- Genç, semptomatik: ritim
- Yaşlı, asemptomatik, kalıcı AF: hız
- EAST-AFNET 4 (2020): Erken ritim kontrol kardiyak ölüm/inme azalttı
- CABANA: Ablasyon ilaca karşı
Kardiyoversiyon öncesi
- 48 saat içinde başlayan AF: direkt kardiyoversiyon
48 saat: 3 hafta antikoagülasyon öncesi VEYA TEE (transözefagial eko) ile trombus dışla
7. Kateter Ablasyonu ve LAA Kapama
Pulmoner ven izolasyonu (PVI)
- Femoral ven kateterizasyonu
- Sol atriyuma transseptal geçiş
- Pulmoner ven çevresine yara dokusu (radyofrekans veya kriyo)
- Anormal elektrik geçişi durdurur
Endikasyon
- Semptomatik AF + ilaç başarısız/yan etki
- basamak seçilmiş hasta (EARLY-AF)
- Paroksismal > persistan başarı
Başarı oranı
- Paroksismal: %70-80 (tek seans), %85 (tekrar)
- Persistan: %50-60
- 1 yıl sonra
Komplikasyon
- Tamponad (%1)
- Vasküler (%1-2)
- Pulmoner ven stenozu nadir
- İnme (%0.5)
Yeni ablasyon teknikleri
- PFA (pulsed-field ablation) — non-termal, doku-selektif, daha güvenli, hızlı (Farapulse 2024)
Sol atriyal apendiks kapama
- Watchman (Boston Scientific), Amulet (Abbott)
- Kateterle LAA içine implant
- Antikoagülasyon yapamayan hasta
- PROTECT-AF, PREVAIL çalışmaları
8. Yaşam Tarzı ve Yeni Tedaviler
Kilo kaybı
- LEGACY çalışması: %10 kilo kaybı AF nüksünü belirgin azalttı
- Yaşam tarzı önemli
Alkol
- "Holiday heart" — alkol AF tetikler
- AHA: <1-2 birim/gün
- ABSTRACT: alkol bırakma AF azaltır
OSA tedavisi
- CPAP başlangıçtan
- AF nüks ↓
Hipertansiyon kontrolü
- SBP <130 mmHg
- AF gelişimini azaltır
Diyabet
- Glisemik kontrol
- SGLT2 inhibitörü kalp yetmezliğinde
Egzersiz
- Orta düzey aerobik
- Aşırı dayanıklılık (maraton) AF riskini paradoks olarak artırabilir
9. KIRMIZI BAYRAKLAR ve SSS
KIRMIZI bayraklar
- Yeni AF + bayılma + göğüs ağrısı → acil
- Akut nefes darlığı + hipotansiyon → kardiyoversiyon endikasyon
- Hızlı ventrikül yanıtı (>150/dk uzun süre)
- İnme belirtisi (FAST) → trombolitik düşün
SSS
S: AF iyileşir mi? A: Paroksismal AF yıllar içinde persistan/kalıcıya ilerleyebilir. Ablasyon ile semptom kontrolü uzun süre.
S: Yaşam boyu antikoagülan mı? A: CHA2DS2-VASc ≥2 erkek/3 kadın → evet (AF nüksetmese bile).
S: Apple Watch AF dedi, ne yapayım? A: 12 derivasyon EKG ile doğrula, kardiyolog değerlendirmesi.
S: Çay/kahve içebilir miyim? A: Orta düzey kafein güvenli. Aşırıya kaçma.
S: Ablasyon kim için? A: Semptomatik + ilaç başarısız/yan etki, paroksismal AF, genç hasta avantajlı.
S: DOAC ile diyetim? A: Apixaban/rivaroksaban: kısıt az. Warfarin: yeşil yapraklı sebze tutarlı miktar.
S: Diş çekimi öncesi DOAC kesilir mi? A: Çoğu prosedür için kesmek gereksiz. Büyük cerrahi öncesi 24-48 saat kes.
10. Doktorclub Hekim Notu
Atrial fibrilasyon yaşlı popülasyonda en yaygın aritmi — inme riski 5x. EKG ile tanı kolay ama sessiz AF (asemptomatik) çoğu vakada inmeden sonra fark edilir. Akıllı saat tarama (Apple, Galaxy) erken tanıda devrim. CHA2DS2-VASc ile antikoagülasyon kararı: erkek ≥2, kadın ≥3 → DOAC birinci tercih (apixaban, rivaroksaban, edoxaban, dabigatran). Warfarin sadece mekanik kapakta. Hız vs ritim kontrolü — yeni kanıt (EAST-AFNET 4) erken ritim kontrolü destekliyor. Kateter ablasyonu (PFA — Farapulse 2024) semptomatik AF'de etkili. LAA kapama (Watchman) kanama riski yüksek hastada alternatif. Kilo kaybı, alkol kısıtlama, OSA tedavisi AF nüksünü belirgin azaltır. Doktorclub'da kardiyoloji uzmanlarına ulaşabilirsiniz.
11. Kaynakça
- Granger CB et al. ARISTOTLE — Apixaban vs Warfarin in AF. N Engl J Med. 2011;365:981-992.
- Kirchhof P et al. EAST-AFNET 4 — Early Rhythm Control in AF. N Engl J Med. 2020;383:1305-1316.
- Packer DL et al. CABANA — Catheter Ablation vs Drug Therapy. JAMA. 2019.
- Pathak RK et al. LEGACY — Weight Reduction in AF Cohort. J Am Coll Cardiol. 2015.
- Hindricks G et al. ESC Guidelines for AF (2020, update 2024).
- Türk Kardiyoloji Derneği — Atrial Fibrilasyon Konsensüsü (2023).
Yasal Uyarı: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. AF tanı ve tedavisi kardiyoloji uzmanı takibinde olmalı.
İlgili Yazılar
Bu konuyla ilgili Doktorclub'da ele aldığımız diğer hekim onaylı rehberler: