Washington Üniversitesi Tıp Fakültesi araştırmacıları, bir kişinin fiziksel muayenesi ve rutin laboratuvar testlerinden elde edilen sekiz metriği kullanarak biyolojik yaşı karakterize eden yeni bir sağlık değerlendirme aracı geliştirdi. Bu araç, bir kişinin sakatlık ve ölüm riskini mevcut sağlık göstergelerinden daha iyi tahmin edebiliyor. Araştırmacılar, yöntemlerini 5 Mayıs'ta Nature Communications dergisinde yayınladılar. Anesteziyoloji ve Ağrı Tedavisi Bölümü'nde görevli doktor-bilim insanı Dr. Shabnam Salimi, bu yöntemin yaşlanmayı etkileyen yeni faktörleri belirlemeyi ve yaşamı uzatan müdahaleler tasarlamayı mümkün kılabileceğini belirtiyor.
Dr. Salimi, mevcut sağlık değerlendirme yöntemlerinin bireysel hastalıkların etkilerine odaklandığını ancak hastalıklar arasındaki etkileşimleri ve küçük rahatsızlıkların genel sağlık üzerindeki etkisini dikkate almadığını vurguluyor. Yaşlanma temelli bir çerçevenin, bireysel hastalıklar yerine organa özgü veya tüm vücut yaşlanmasını hedefleyen biyobelirteçler ve tedaviler keşfetmek için yeni bir yol sunduğunu ifade ediyor. Bu yaklaşım, "sağlık entropisi" adı verilen bir yaşlanma kavramına dayanıyor. Sağlık entropisi, vücudun zamanla biriktirdiği moleküler ve hücresel hasarın miktarını ve bu hasarın organ ve sistem fonksiyonlarını nasıl etkilediğini ifade ediyor. Bu nedenle, sağlık entropisi bir bireyin genel fiziksel iyiliğinin bir ölçüsü olarak hizmet edebilir ve bir kişinin yaşlanma hızını tanımlamak için kullanılabilir.
Araştırmacılar, yaşlanan yetişkinler üzerine en uzun süredir devam eden çalışmalardan biri olan Baltimore Boylamsal Yaşlanma Çalışması'ndan elde edilen verileri analiz etti. Bu veriler, katılımcıların tıbbi geçmişlerini ve fiziksel muayene ile tıbbi test sonuçlarını içeriyordu. Yeni yaklaşımlarını doğrulamak için araştırmacılar daha sonra 45.000'den fazla yetişkinin sağlığını takip eden iki büyük çalışmanın sonuçlarını da analiz etti. Çalışmada öncelikle "Vücut Organ Hastalık Sayısı" olarak adlandırdıkları bir metrik oluşturdular. Bu metrik, kardiyovasküler, solunum ve merkezi sinir sistemleri gibi hastalıktan etkilenen organ sistemlerinin sayısına ve bireyin kanser veya inme geçirip geçirmediğine dayanıyordu ve 1 ile 14 arasında değişebiliyordu.
Dr. Salimi, bulgularının organ sistemlerinin farklı hızlarda yaşlandığını gösterdiğini ve bu nedenle her organ sisteminin yaşlanma hızını yansıtan "Vücut Sistemi Özel Yaş" metriğini ve her organ sisteminin içsel biyolojik yaşını temsil eden "Vücut Özel Saati"ni geliştirdiklerini açıkladı. Bu konsepti tüm vücuda genişleterek, "Vücut Saati"ni genel içsel yaşın birleşik bir ölçüsü ve "Vücut Yaşı"nı da buna karşılık gelen yaşlanma hızı olarak tanımladılar. Aynı biyolojik yaştaki herkes aynı fonksiyonel düşüşü yaşamadığı için, araştırmacılar yaşlılarda yaygın bir fonksiyon ölçüsü olan yürüme hızının biyolojik yaşı nasıl etkilediğini tanımlamak için "Hız-Vücut Saati" ve "Hız-Vücut Yaşı"nı da geliştirdiler.
Ayrıca, içsel yaşlanmanın bilişsel ve fiziksel sakatlık riskini nasıl etkilediğini ölçmek için "Sakatlık-Vücut Saati" ve "Sakatlık Vücut Yaşı"nı oluşturdular. Dr. Salimi, bu sekiz metriğin (Vücut Saati, Vücut Yaşı, sisteme özgü saatler ve hızlar, Hız ve Sakatlık temelli saatler) tek başına tıbbi geçmiş, fiziksel muayene ve test sonuçlarından elde edilen bilgilerle bir bireyin yaşlanma sürecini görüntülemenin bir yolunu sunduğunu belirtti.
Özellikle dikkat çeken bulgulardan biri, yaşamın erken dönemlerindeki tedavi edilmemiş hipertansiyon gibi küçük sorunlar olarak kabul edilebilecek bazı durumların, ilerleyen yaşlarda yaşlanma üzerinde büyük bir etkiye sahip olabileceğiydi; bu da bu durumların erken tedavisinin büyük bir etki yaratabileceğini gösteriyor. Araştırma ekibi şu anda bireylerin sağlık uzmanlarıyla birlikte vücut ve organlarının biyolojik yaşlarını belirlemelerine, yaşlanma hızlarını takip etmelerine ve yaşam tarzı değişiklikleri ile tedavilerin etkisini değerlendirmelerine olanak sağlayacak bir dijital uygulama geliştiriyor.
