30 Saniyede Özet
Çocuklarda burun kanaması sık görülür ve genelde tehlikeli değildir. Doğru yaklaşım şu: çocuğu oturtun, başını hafifçe öne eğin ve burnun yumuşak kısmını 10 dakika aralıksız sıkın. Başı geriye yatırmayın; kan mideye kaçar ve kusmaya yol açar. Yazın sıcak, kuru hava ve klima kanamayı artırır.
Acil: 20 dakikalık doğru basıya rağmen kanama durmuyorsa veya çocuk solgun ve dalgınsa hemen acile gidin.
Yazın Neden Artar?
Burun içi mukoza nemli kalmayı sever. Sıcak ve kuru hava bu nemi çeker.
Klima ortamdaki nemi daha da düşürür. Kuruyan mukoza çatlar ve altındaki ince damarlar kanar.
Buna havuz klorunun tahrişi, alerji mevsimi ve çocukların burun karıştırma alışkanlığı da eklenir. Sonuç: yazın daha sık kanama.
Adım Adım Doğru İlk Yardım
- Sakin olun. Çocuk sizin panikinizi kopyalar. Ağlamak kan basıncını artırır ve kanamayı uzatır.
- Oturtun. Ayakta veya yatar pozisyonda değil, oturur pozisyonda tutun.
- Başı hafifçe öne eğin. Kanın boğaza akmasını engellersiniz.
- Burnun yumuşak kısmını sıkın. Kemikli üst kısmı değil; hemen altındaki yumuşak bölgeyi başparmak ve işaret parmağıyla kavrayın.
- 10 dakika bırakmadan bekleyin. Saate bakın. "Durdu mu?" diye açıp kontrol etmek pıhtıyı bozar ve süreyi sıfırlar.
- Ağızdan nefes aldırın. Bu sırada çocuğa sakin bir şey izletebilirsiniz.
- Soğuk uygulayın. İsterseniz burun köküne ve enseye soğuk kompres koyun.
Durmadıysa bir 10 dakika daha aynı şekilde uygulayın.
Yapılmaması Gerekenler
- Başı geriye yatırmayın; kan yutulur, mide bulanır, kusma olur.
- Buruna pamuk, mendil veya tampon tıkamayın; çıkarırken kabuğu koparıp yeniden kanatır.
- Çocuğu yatırmayın.
- Kanama durur durmaz burun sümkürtmeyin; en az birkaç saat bekleyin.
- Kanamayı durdurmak için ev ilaçları veya sıvılar damlatmayın.
Tekrarlayan Kanamaları Önleme
- Odaya nemlendirici koyun; özellikle klima kullanılan yatak odasına.
- Burun içine hekim önerisiyle tuzlu su (serum fizyolojik) spreyi veya nemlendirici merhem uygulayın.
- Tırnakları kısa kesin; burun karıştırmayı azaltır.
- Sıcak ortamda sıvı alımını artırın.
- Havuz sonrası burnu tuzlu suyla nazikçe yıkayın.
Ne Zaman Hekime Başvurmalısınız?
Şu durumlarda mutlaka değerlendirme isteyin:
- Kanamalar haftada birkaç kez tekrarlıyorsa
- Kanama 20 dakikalık doğru basıya rağmen durmuyorsa
- Çocukta kolay morarma, diş eti kanaması veya uzun süren kesik kanaması varsa
- Kanama travma (darbe) sonrası başladıysa
- İki yaş altındaki bir bebekte burun kanaması varsa
- Çocuk kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsa
Tekrarlayan kanamalarda KBB muayenesi ve gerekirse kanama testleri istenir. Çoğu olguda basit bir damar yakma (koterizasyon) işlemi sorunu çözer.
Kaynaklar
- American Academy of Pediatrics (HealthyChildren.org) — Nosebleeds in Children: https://www.healthychildren.org/English/health-issues/injuries-emergencies/Pages/Nose-Bleeds.aspx
- Nemours KidsHealth — Nosebleeds: https://kidshealth.org/en/parents/nose-bleed.html
- NHS — Nosebleed: https://www.nhs.uk/conditions/nosebleed/
- American Academy of Otolaryngology — Nosebleeds (Epistaxis) clinical guidance: https://www.entnet.org/
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
Başı geriye yatırmak en sık yapılan hata. Yaz aylarında artan çocuk burun kanamalarında doğru pozisyon, doğru bası ve doktora gitme sınırı.
