Gece telefon kullanımı ve ergen uykusu: 22'den sonra fazla kullanımda 20 dakika az uyku

Telefon kullanımı bir uygulamayla pasif olarak, yani kullanıcı bir şey bildirmeden kaydedildi; uyku ise akıllı bileklikle ölçüldü. Bu konudaki araştırmaların çoğu, gençlerin kendi anlattıklarına ve tek bir zamanda yapılan anketlere dayanıyordu.

Veriler ABD'de yürütülen Ergen Beyni ve Bilişsel Gelişim Çalışması'ndan (ABCD) geldi. Android telefon kullanan ve en az 14 gün boyunca hem telefon hem uyku verisi olan 425 genç incelendi. Ortalama yaş 14,8'di, katılımcıların %50,8'i kızdı. Toplam 7591 gece analiz edildi. Veriler Kasım 2020 ile Şubat 2024 arasında toplandı.

Araştırmacılar her genci kendi ortalamasıyla karşılaştırdı. Böylece telefonu genelde çok kullanan gençlerle az kullananlar arasındaki farkların yanında, aynı gencin farklı gecelerdeki değişimine de bakılabildi.

Ergenler 22'den sonra telefonu kendi ortalamalarından fazla kullandıkları gecelerde ortalama 20,05 dakika daha az uyudu. Bilekliklerden toplam uyku süresi, uykuya dalma ve uyanma saati ile uykuya daldıktan sonraki uyanıklık süresi elde edildi. Telefon kullanımı iki biçimde ölçüldü: akşam 20, 21, 22, 23 ve gece yarısından sonraki toplam kullanım ile uykuya dalmadan önceki son 5–30 dakikadaki kullanım.

• Aynı gecelerde gençler uykuya yaklaşık 64,73 dakika daha geç daldı.
• Diğer etkenler hesaba katıldığında, 22'den sonra kişinin ortalamasının üzerindeki her ek dakika telefon kullanımı uykuya dalmada 0,87 dakika gecikme, uyanmada 0,37 dakika gecikme ve toplam uykuda 0,43 dakika azalma ile ilişkiliydi.
• Bu ilişki, akşam 20'den gece yarısına doğru sınır saati ilerledikçe düzenli olarak güçlendi.
• Uykuya dalmadan hemen önceki son 5 dakikadaki kullanım, uykunun ilk 30 dakikasında daha fazla uyanıklıkla ilişkiliydi (0,74 ek dakika). Son 20 dakikaya bakıldığında bu etki önemsiz düzeydeydi.

Bu gözlemsel bir çalışmadır; telefonun uykuyu bozduğunu kanıtlamaz. Uykusu kaçan bir genç telefona da uzanıyor olabilir. Yalnız Android kullanıcıları dahil edildi ve katılımcılar ABD'liydi. Akıllı bileklikler uykuyu laboratuvar ölçümleri kadar kesin ölçmez. Özet, telefonda ne yapıldığına (sosyal medya, mesaj, video) dair ayrım vermiyor. Bu haber yazar özetine dayanır; tam metin incelenmedi.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın 2026'daki ekran süresi uyarısı 0–6 yaş çocuklara odaklanıyor; yemek sırasında, uyku öncesinde ve çocuk odasında dijital cihaz kullanılmamasını öneriyor. Aynı duyuruda ergenler için ayrı bir süre önerisi yer almıyor. Türk ergenlerde gece telefon kullanımı ve uyku süresine ilişkin güncel ulusal ölçüm bu yazı için doğrulanamadı.

Yazarlar, akşam telefon kullanımını özellikle 22'den sonra ve yatmadan hemen önce azaltmanın ergenlerin uykusunu iyileştirmeye yardımcı olabileceğini öne sürüyor. Aileler için uygulanabilir bir adım, telefonu yatak odası dışında şarj etmek gibi açık ve tutarlı bir akşam kuralı belirlemek olabilir. Ergenlik döneminde uykunun önemine dair önceki haberimize de göz atabilirsiniz. Uzun süren uyku sorunlarında çocuk hekimine başvurmak gerekir.