30 Saniyede Özet
El-ayak-ağız hastalığı, çocuklarda sık görülen bulaşıcı bir virüs enfeksiyonudur. Adını tuttuğu bölgelerden alır: ağızda yaralar, ellerde ve ayaklarda döküntü. Genelde hafif seyreder ve 7-10 günde kendiliğinden geçer. Çoğunlukla 5 yaş altı çocukları etkiler ve yaz-sonbaharda artar. Asıl risk sıvı kaybıdır çünkü ağız yaraları yutmayı zorlaştırır. Çocuk idrarını azaltır ya da su içemezse hekime başvurun.
Acil: Çocuk hiç sıvı alamıyor, çok halsiz, boynu tutuk ya da ateşi düşmüyorsa vakit kaybetmeden hekime başvurun.
Nasıl bulaşır?
Hastalık genelde coxsackie adı verilen virüslerle olur. Damlacık, tükürük ve dışkı yoluyla yayılır.
Kreş ve oyun alanları bulaşı kolaylaştırır. Kuluçka süresi birkaç gündür. Çocuk, belirtiler başlamadan önce bile bulaştırıcı olabilir.
Belirtileri tanıyın
Belirtiler genelde hafif ateşle başlar. Ardından tipik bulgular gelir.
- Ağız içinde ağrılı küçük yaralar.
- El içi ve ayak tabanında kırmızı döküntü ya da su kabarcığı.
- İştahsızlık ve huzursuzluk.
- Bazen kalça ve dizde de döküntü.
Ağız yaraları ağrılı olduğu için çocuk yemek ve içmekten kaçınabilir.
Evde bakım
Tedavinin çoğu belirtileri rahatlatmaya yöneliktir. Virüse özel bir ilaç genelde gerekmez.
- Sık sık az miktarda su ya da uygun sıvı verin.
- Serin, yumuşak ve baharatsız besinler sunun.
- Ateş ve ağrı için hekiminizin önerdiği ilacı kullanın.
- Asitli ve tuzlu yiyeceklerden kaçının; yaraları yakar.
El yıkama ve yüzeyleri temizleme bulaşı azaltır.
Ne zaman hekime?
Çoğu çocuk evde iyileşir. Ama bazı bulgular değerlendirme ister.
Çocuk hiç sıvı alamıyorsa, çok az idrar yapıyorsa ya da aşırı halsizse hekime gidin. Yüksek ve düşmeyen ateş, boyun sertliği ya da bilinç değişikliği acil işaretidir.
Ne yapmalısınız?
Sıvı almasına odaklanın ve rahatını sağlayın. Sıvı kaybı ya da ağır belirti varsa hekiminize başvurun. Çocuğu ateşi geçip yaraları iyileşene kadar kalabalıktan uzak tutun.
Kaynaklar
- Centers for Disease Control and Prevention — Hand, Foot, and Mouth Disease: https://www.cdc.gov/hand-foot-mouth/about/index.html
- American Academy of Pediatrics (HealthyChildren.org) — Hand-Foot-and-Mouth Disease: https://www.healthychildren.org/English/health-issues/conditions/infections/Pages/Hand-Foot-and-Mouth-Disease.aspx
- NHS — Hand, foot and mouth disease: https://www.nhs.uk/conditions/hand-foot-and-mouth-disease/
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
El-ayak-ağız hastalığı yaz ve sonbaharda çocuklarda sık görülür. Ateş, ağız yaraları ve döküntü nasıl seyreder, evde nasıl bakım yapılır?
