Johns Hopkins Üniversitesi araştırmacıları, insan beyninin tüm bölgelerini ve ilkel kan damarlarını içeren “çok bölgeli beyin organoidi” (MRBO) geliştirdi. Bu organoid, farklı beyin bölgelerinin bir araya gelip bağlantı kurduğu nadir laboratuvar modellerinden biri olarak, otizm ve şizofreni gibi nöropsikiyatrik bozuklukların araştırılmasında yeni bir dönemin kapısını aralayabilir.
Araştırmada, öncelikle beynin farklı bölgelerinden elde edilen sinir hücreleri ve kan damarı yapıları ayrı kaplarda büyütüldü. Ardından bu parçalar, biyolojik “süper yapıştırıcı” görevi gören proteinlerle birleştirildi. Zamanla dokular büyüyerek elektriksel aktivite üretmeye ve ağ gibi tepki vermeye başladı.
Geliştirilen mini beyin, yaklaşık 40 günlük insan fetüsüne benzeyen özellikler sergiliyor. 6-7 milyon nöron içeren organoid, gerçek bir beyindeki on milyarlarca nörona kıyasla çok daha küçük olsa da, insan beyninin erken gelişim aşamalarındaki hücre tiplerinin yaklaşık %80’ini barındırıyor. Ayrıca, beyni çevreleyen ve moleküllerin geçişini kontrol eden kan-beyin bariyerinin ilk oluşumları gözlemlendi.
Bilim insanları, bu organoidlerin insan hücrelerine dayalı olması nedeniyle, nörolojik hastalıkların gelişim sürecini “gerçek zamanlı” olarak izleme imkanı sunduğunu belirtiyor. Böylece tedavilerin etkisi test edilebilecek ve hastaya özel terapiler geliştirilebilecek. Bu yöntem, özellikle ilaç geliştirme süreçlerinde başarısızlık oranı yüksek olan nöropsikiyatrik tedaviler için umut vadediyor.
Araştırmacılara göre, hayvan modelleri çoğu zaman insan beyninin doğal gelişimini yeterince yansıtmıyor. Tüm beyin organoidleri ise Alzheimer, şizofreni ve otizm gibi tüm beyni etkileyen hastalıkların erken aşamalarında nelerin ters gittiğini anlamak ve yeni tedavi hedefleri belirlemek için kritik bir araç olabilir.
