Kalp Krizi Belirtileri ve İlk Yardım: 112 Gelene Kadar

Kalp krizinin en sık belirtisi göğüste baskı, sıkışma, ağırlık ya da yanma hissidir. Ağrı kola, boyuna, çeneye, sırta veya mideye yayılabilir. Nefes darlığı, soğuk ter ve bulantı eşlik edebilir. Sağlık Bakanlığı ilk yardım eğitimine göre ani göğüs ağrısında önce 112 aranır, kişi yarı oturur hâlde dinlendirilir. Bilinç kaybolur ve normal nefes yoksa hemen kalp masajına başlanır.

Avrupa Kardiyoloji Derneği'nin (ESC) 2023 akut koroner sendrom kılavuzuna göre önde gelen belirti göğüs rahatsızlığıdır. Kişi bunu ağrı, baskı, sıkışma, ağırlık ya da yanma diye tarif edebilir.

Sağlık Bakanlığı ilk yardım eğitim sunumu şu belirtileri sayar:

• Göğüs ortasında ezici, sıkıştırıcı ya da ağırlık çökmesi gibi ağrı veya rahatsızlık.
• Ağrının omuza, sırta, boyuna, çeneye, kollara ya da mideye yayılması.
• Nefes almada zorluk.
• Terleme, baş dönmesi, bayılma.
• Bulantı, kusma ve sıkıntı hissi.

Belirtiler birkaç dakika sürebilir ya da gidip gelebilir. Ağrının hafif olması krizi dışlamaz. İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS), bazı kişilerin yalnızca göğüste yanma ve şişkinlik gibi hazımsızlığa benzer bir his yaşadığını belirtir.

Kadınlarda da en sık belirti göğüs ağrısıdır. ABD'de 18–55 yaş arası kalp krizi geçiren hastalarla yapılan VIRGO çalışmasında göğüs ağrısı kadınların %87'sinde, erkeklerin %89,5'inde vardı. Ancak kadınlar göğüs ağrısının yanında daha fazla ek belirti tarif etti. Bu belirtiler mide şikâyeti, çarpıntı ve çene, boyun, kol ya da kürek kemikleri arası ağrıydı.

Aynı çalışmada kadınlar belirtilerini erkeklere göre daha sık strese ya da kaygıya bağladı (%20,9'a karşı %11,8). Avrupa Resüsitasyon Konseyi'nin (ERC) 2025 ilk yardım kılavuzu da ESC verisine dayanarak önemli bir uyarı yapar. Kadınların dörtte biri klasik ağrı yerine çene ağrısı, bulantı ya da nefes darlığı tarif edebilir. Bu durum tanıyı geciktirebilir.

Amerikan Kalp Derneği'nin kadınlarda kalp krizi bildirgesi de belirtiler ve seyirde cinsiyete özgü farklar olduğunu vurgular. Kısacası "ağrı tipik değil" diye beklemeyin.

ERC 2025 kılavuzuna göre diyabetli kişiler ağrıyı mide üstünde hissedebilir ya da yalnızca nefes darlığı yaşayabilir. Bu yüzden şeker hastalığı olan biri açıklanamayan nefes darlığı, soğuk ter veya ani halsizlik yaşıyorsa kalp krizi akla gelmelidir. Yaşlılarda da belirtiler daha belirsiz olabilir; şüphede 112'yi arayın.

Sağlık Bakanlığı ilk yardım eğitimi ve ERC 2025 kılavuzu birlikte şu sırayı önerir:

• 112'yi arayın ya da aratın. "Kalp krizi şüphesi" deyin ve adresi net verin. Telefonu hoparlöre alın.
• Kişiyi oturtun. Yarı eğimli, sırtı destekli oturma çoğu kişi için en rahat konumdur. Yürütmeyin, dinlenmesini isteyin.
• Sıkı giysileri gevşetin. Kişiye güven verin, sakin tutun.
• Kendi kalp ilacını sorun. Hekimin yazdığı bir anjina (kalp ağrısı) ilacı yanındaysa almasına yardım edin.
• Yanından ayrılmayın. Bilincini ve nefesini izleyin.

Aspirin konusu: Önce 112'yi arayın; aspirin hiçbir zaman 112'nin yerine geçmez. ERC 2025 ilk yardım kılavuzu, kalp kaynaklı göğüs ağrısında çiğnenebilir aspirin önerir. Kılavuz, aspirin alerjisi olanları bunun dışında tutar. NHS de alerji yoksa aspirin çiğnenmesini önerir. Türkiye'deki Bakanlık ilk yardım eğitiminde ise aspirin yer almaz. Bu nedenle aspirini yalnızca 112 görevlisi ya da hekim önerirse ve söylediği miktarda verin. Aspirin alerjisi ya da aktif kanama varsa vermeyin. Kişi kan sulandırıcı kullanıyorsa görevliye söyleyin; o önermedikçe vermeyin.

ERC 2025 temel yaşam desteği kılavuzuna göre yanıt vermeyen ve normal nefes almayan kişide kalp durması kabul edilir. Arada bir iç çeker gibi nefes almak (agonal solunum) normal nefes değildir.

• 112'yi hoparlörde tutun; görevli size adım adım yol gösterir.
• Bir elinizin topuğunu göğsün ortasına, diğer elinizi onun üstüne koyun.
• Kollarınız düz, göğsü 5–6 cm derinlikte bastırın.
• Dakikada 100–120 bası hızında, ara vermeden devam edin.
• Her basıdan sonra göğsün tam geri gelmesine izin verin.
• Eğitimliyseniz 30 basıdan sonra 2 kurtarıcı nefes verin. Eğitimli değilseniz yalnızca bası yapın.
• Otomatik eksternal defibrilatör (OED) bulunur bulunmaz açın ve sesli komutları izleyin.

Sağlık Bakanlığı OED rehberine göre cihaz tıbbi eğitimi olmayan kişilerin de güvenle kullanabileceği biçimde tasarlanır. Cihaz ritim analizi yaparken ve şok verirken kişiye dokunulmaz.

• Kendiniz araç kullanarak gitmeyin. NHS acil servise kendi aracınızla gitmemenizi açıkça önerir. Yolda bilinç kaybı olabilir.
• Ağrının geçmesini beklemeyin. Sağlık Bakanlığı eğitimine göre dinlenmeye ve ilaca rağmen geçmeyen ağrı kalp krizi kabul edilir.
• Kişiyi yürütmeyin, merdiven çıkarmayın. Dinlenmesi ve hareket etmemesi istenir.
• Başkasının reçeteli kalp ilacını vermeyin. Yalnızca kişinin kendi hekiminin yazdığı ilacı almasına yardım edin.
• "Öksürerek kalp masajı" yapmayın. Amerikan Kalp Derneği bu yöntemi önermez; destekleyen kanıt yoktur.
• Bilinçsiz kişiye ağızdan bir şey vermeyin. Bilinci kapalıysa ve nefes alıyorsa yan yatış (derlenme) pozisyonuna alın.

• Erken aspirin: ERC 2025, ILCOR'un 2020 sistematik derlemesine dayanır. Bu derlemeye göre hastane öncesi erken aspirin, hastanede geç verilen aspirine göre sağkalımı artırdı. İlk yardım ortamındaki riskleri inceleyen çalışma ise bulunamadı.
• Yalnızca bası: ERC 2025, kurtarıcı nefes vermeyi bilmeyenlerin kesintisiz göğüs basısı yapmasını önerir.
• Öksürük yöntemi: Amerikan Kalp Derneği'nin 2025 tarihli haberine göre "öksürükle kalp masajı" sosyal medyada yayılan yanlış bir bilgidir. Kılavuzlarda önerilmez, çünkü kanıt yoktur. Kalp durmuş kişi zaten öksüremez.
• Kadınlarda belirti: VIRGO gibi gözlemsel çalışmalar göğüs ağrısının iki cinsiyette de baskın olduğunu gösterir. Fark, ek belirtilerde ve belirtilerin yorumlanmasındadır.

• 112 Acil Çağrı: Göğüs ağrısında ilk adım 112'dir. Sağlık Bakanlığı Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü ilk yardım eğitimi, ani göğüs ağrısında önce 112'nin aranmasını öğretir.
• Halka açık OED: 9 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de Taşınabilir Otomatik Şok Cihazı Yönetmeliği yayımlandı. Bakanlığın OED rehberine göre havalimanları ve büyük spor tesisleri gibi yerlerde 2026 sonuna kadar cihaz bulunmalıdır.
• Türkçe sesli komut: Rehbere göre cihazlarda en az Türkçe ve İngilizce sesli komut olmalıdır.
• İlk yardım eğitimi: Bakanlığın ilk yardım eğitim sunumları ve OED eğitim videoları Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü sitesinde yer alır.

• Kriz anında: Doktor aramayın; 112'yi arayın. Ambulans sizi uygun hastaneye götürür.
• Krizden sonra: Kardiyoloji uzmanı izlemi; kalp rehabilitasyonu için hekiminize danışın.
• Risk kontrolü: Tansiyon, şeker ve kolesterol takibi için aile hekiminiz.
• Geçmiş ve tekrarlayan göğüs ağrısı: Aile hekimi veya Kardiyoloji; ağrı şu an sürüyorsa 112.
• Yanınızda götürün: Kullandığınız ilaçların listesi, eski EKG'ler, epikriz ve tahlil sonuçları.

• Birkaç dakikadan uzun süren ya da gidip gelen göğüs baskısı, sıkışması veya yanması varsa 112'yi arayın.
• Göğüs ağrısı kola, çeneye, boyuna, sırta ya da mideye yayılıyorsa 112'yi arayın.
• Göğüs ağrısıyla birlikte nefes darlığı, soğuk ter, bulantı veya bayılma hissi varsa 112'yi arayın.
• Kişi yanıt vermiyor ve normal nefes almıyorsa 112'yi arayın ve hemen kalp masajına başlayın.
• Anjina hastasının bildik ağrısı dinlenme ve kendi ilacıyla geçmiyorsa 112'yi arayın.
• Diyabetli ya da yaşlı birinde ani, açıklanamayan nefes darlığı ve halsizlik varsa 112'yi arayın.
• Son günlerde eforla gelip dinlenince geçen yeni bir göğüs ağrısı yaşadıysanız aynı gün acil servise başvurun.

• Göğüs ağrısı: kalp krizi mi, panik atak mı?
• Göğüs ağrısı hangi durumlarda acildir?
• Kadınlarda kalp hastalığı belirtileri
• İnme (felç) belirtileri ve FAST ilk yardım
• Bayılmada (senkop) ilk yardım
• Kalp stenti sonrası nelere dikkat edilmeli?
• Acil Tıp ve İlk Yardım rehberleri

• Kalp krizi belirtileri, kadın-erkek farkı ve ilk dakikalarda yapılacaklar tek rehberde birleştirildi.
• Kalp masajı ve aspirin bilgisi ERC 2025 kılavuzlarına göre güncellendi; güncel bir kaynağa dayanmayan eski istatistikler çıkarıldı.
• Türkiye'de halka açık OED zorunluluğunu getiren Aralık 2025 yönetmeliği eklendi.