Kalp yetmezliğiyle yaşam: günlük kilo, tuz ve sıvı takibi nasıl yapılır?

• Kilo eşiği: Avrupa Kardiyoloji Derneği Kalp Yetmezliği Birliği'nin hasta sitesi, her gün aynı saatte tartılmayı ve 3 günde 2 kilogramdan fazla artışı bildirmeyi öneriyor (Heart Failure Matters).
• Rutin kısıtlama yok: İngiltere Ulusal Sağlık ve Bakım Mükemmelliği Enstitüsü (NICE), kalp yetmezliği olanlara tuz ya da sıvı kısıtlamasının rutin olarak önerilmemesini, gerektiğinde kişiye özel önerilmesini söylüyor (NICE, 2025).
• Tuz çalışması: 806 hastalık SODIUM-HF çalışmasında günlük sodyumu 1.500 miligramın altına indirmeyi hedefleyen diyet, 12 ayda hastane yatışı, acil başvuru ya da ölümü anlamlı biçimde azaltmadı (Ezekowitz ve ark., Lancet, 2022).
• Sıvı çalışması: 504 hastalık FRESH-UP çalışmasında sıvıyı günde 1.500 mililitreyle sınırlamak, serbest sıvı alımına göre yaşam kalitesini iyileştirmedi ve susuzluk sıkıntısını artırdı (Herrmann ve ark., Nature Medicine, 2025).
• Aşılar: NICE, kalp yetmezliği olanlara her yıl grip aşısı ve bir kez pnömokok aşısı önerilmesini söylüyor (NICE, 2025).

Kalp yetmezliği, kalbin kanı yeterince pompalayamamasıdır. Kalbin durduğu ya da durmak üzere olduğu anlamına gelmez. Tedavisi olmayan ama ilaç ve yaşam düzenlemeleriyle yıllarca dengede tutulabilen bir durumdur (NHS, 2026). Yakınmalar günden güne, haftadan haftaya değişebilir (NHS, 2026).

Kalp yetmezliği kötüleştiğinde vücutta sıvı birikir. Bu, önce kiloda artış, ayak bileğinde şişme ve nefes darlığında artış olarak fark edilir (NHLBI). Bu işaretleri erken yakalamak, ilaç ayarıyla hastaneye yatmadan sorunun çözülmesini sağlayabilir. NHLBI'ye göre tedavi planına uymak hastaneye yatma olasılığını azaltır (NHLBI).

Tablo: Heart Failure Matters; NHS, 2026; NHLBI. Tartılma saati ve koşulu için ayrıntılar editoryal öneridir; hekiminizin söylediği eşik önceliklidir.

Kilo artışını yorumlarken dikkat edilecek bir nokta var: sıvıya bağlı kilo artışı birkaç gün içinde hızla olur. Yüksek kalorili beslenmeye bağlı artış daha yavaştır. Nedeni bilmiyorsanız bakım ekibinize danışın (Heart Failure Matters). NHLBI de kilonuzu ne sıklıkla ölçmeniz ve hangi değişikliği bildirmeniz gerektiğini hekiminize sormanızı öneriyor (NHLBI).

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), tüm yetişkinler için günde 5 gramdan (yaklaşık bir çay kaşığı) az tuz öneriyor; bu yaklaşık 2.000 miligram sodyuma eşittir. 2021'de dünyada yetişkinlerin ortalama tuz tüketimi günde yaklaşık 11 gramdı (DSÖ). Bu genel öneri kalp yetmezliği olanlar için de makul bir başlangıç noktasıdır.

Daha katı kısıtlamanın ek yararı tartışmalıdır. SODIUM-HF çalışmasında düşük sodyumlu diyet grubunda olayların görülme oranı %15, olağan bakım grubunda %17 idi; fark istatistiksel olarak anlamlı değildi (Ezekowitz ve ark., 2022). NICE de tuz ve sıvı tüketiminin sorulmasını, tüketimi yüksek olanlarda azaltılmasını, ama herkese rutin kısıtlama yapılmamasını öneriyor (NICE, 2025).

Önemli uyarı: NICE, kalp yetmezliği olanların potasyum içeren tuz yerine geçen ürünlerden (düşük sodyumlu "diyet tuzları") kaçınmasını öneriyor (NICE, 2025). Kalp yetmezliğinde kullanılan mineralokortikoid reseptör antagonisti gibi bazı ilaçlar kandaki potasyumu yükseltebildiği için (NICE, 2025) bu ürünleri hekiminize danışmadan kullanmayın.

Pratik öneriler:

• Yemeğe sofrada tuz eklemeyin; turşu, salamura, hazır çorba, işlenmiş et ve tuzlu peynir gibi ürünleri sınırlayın.
• Paketli gıdalarda etiketteki tuz miktarına bakın.
• Tuz yerine baharat, limon ve taze otlar kullanın.

Tuz azaltmanın yolları için tuz ve sodyum azaltma rehberimize bakabilirsiniz.

Uzun yıllar kalp yetmezliği olan herkese sıvı kısıtlaması önerildi. 2025'te yayımlanan FRESH-UP çalışması bu alışkanlığı sorguladı. Çalışmada 504 hasta, serbest sıvı alımı ya da günde en fazla 1.500 mililitre sıvı önerisi alacak şekilde ikiye ayrıldı. 3 ay sonra yaşam kalitesi puanı iki grupta benzerdi; susuzluk sıkıntısı kısıtlama grubunda daha fazlaydı ve güvenlik açısından fark görülmedi (Herrmann ve ark., 2025).

2026'da yayımlanan alt analizde, çalışma öncesinde sıvı kısıtlayan hastaların serbest alıma geçtiklerinde yaşam kalitesinin daha iyi olduğu görüldü. Yazarlar, dengede olan kronik kalp yetmezliği hastalarında sıvı kısıtlamasına rutin olarak başlamaya ya da sürdürmeye gerek olmadığı sonucuna vardı (Herrmann ve ark., 2026).

Ancak bu sonuçlar herkes için geçerli değildir. NICE, kanda sodyumun sıvıyla seyrelerek düştüğü (dilüsyonel hiponatremi) kişilerde sıvı kısıtlaması önerir (NICE, 2025). Ağır kalp yetmezliğinde ya da yakın zamanda hastaneden çıkmış kişilerde sıvı miktarını kardiyoloğunuz belirler. Size özel bir sıvı sınırı verildiyse kendi başınıza değiştirmeyin.

• İlaçlar: NHS'e göre idrar söktürücüler (diüretikler), damar genişleticiler ve kalbi yavaşlatan beta blokerler sık kullanılır (NHS, 2026). NICE 2025 güncellemesi, pompa gücü düşük kalp yetmezliğinde dört ilaç grubunun (ACE inhibitörü, beta bloker, mineralokortikoid reseptör antagonisti ve SGLT2 inhibitörü) birlikte önerilmesini benimsedi (NICE, 2025). Yan etki olursa ilacı kendiniz kesmeyin, hekiminize söyleyin; doz ayarı yapılabilir (NHLBI).
• Başka ilaçlar: Bazı ilaçlar kalp yetmezliğini kötüleştirebilir. Reçetesiz ağrı kesici ve bitkisel ürünler dahil kullandığınız her şeyi hekiminize ve eczacınıza söyleyin (NHLBI).
• Aşılar: Her yıl grip aşısı ve bir kez pnömokok aşısı (NICE, 2025). Enfeksiyonlar kalp yetmezliği olanlarda daha ağır geçebilir (NHS, 2026).
• Hareket: Kalp yetmezliği tanısı alan herkese kişiye özel, egzersiz temelli kardiyak rehabilitasyon önerilmelidir (NHS, 2026; NICE, 2025). Ayrıntılar için kardiyak rehabilitasyon rehberine bakın.
• Alkol ve sigara: Alkolü azaltın; sigarayı bırakın (NHS, 2026).
• Eşlik eden hastalıklar: Şişmanlık, diyabet, yüksek tansiyon, uyku apnesi, akciğer, böbrek ve karaciğer hastalıklarının tedavisi kalp yetmezliğinin kötüleşmesini önlemeye yardım eder (NHLBI).

Kalp yetmezliğiyle yaşamak korku, kaygı, depresyon ve stres yaratabilir. Hekiminiz ya da bir psikolojik danışmanla konuşmak, destek gruplarına katılmak ve ailenizle duygularınızı paylaşmak yardımcı olur (NHLBI). İleri evrede belirtileri hafifletmeye ve yaşam kalitesini artırmaya odaklanan palyatif bakım ekipleri devreye girebilir (NHS, 2026).

• Düzenli kontroller için kardiyoloji polikliniğine MHRS (mhrs.gov.tr, MHRS mobil uygulaması veya ALO 182) üzerinden randevu alabilirsiniz; aile hekiminiz de ilaç takibinde yardımcı olur (MHRS).
• Kalp yetmezliği hemşiresi ya da kalp yetmezliği polikliniği hizmeti her hastanede bulunmayabilir; erişim ve SGK kapsamına ilişkin güncel resmî bilgi doğrulanamadı.
• Ciddi nefes darlığında 112'yi arayın.

• Ciddi nefes darlığı, konuşamayacak kadar nefes nefese kalma: hemen 112 (NHS, 2026).
• Dudaklarda ya da deride solukluk, morarma veya griye dönme: 112 (NHS, 2026).
• Bilinç kaybı ya da yanıt vermeme: 112 (NHS, 2026).
• Pembe köpüklü balgam, yatınca artan nefes darlığı ya da ani kilo artışı: aynı gün hekime başvurun (NHS, 2026).
• 3 günde 2 kilogramdan fazla kilo artışı: kalp yetmezliği ekibinize haber verin (Heart Failure Matters).

• FRESH-UP (2025) ve alt analizi (Ağustos 2026): Dengedeki kronik kalp yetmezliğinde rutin sıvı kısıtlamasının yararı gösterilemedi; alt analiz bu sonucu destekledi (Herrmann ve ark., 2025; 2026).
• NICE güncellemesi (3 Eylül 2025): NICE kalp yetmezliği kılavuzunu güncelledi; pompa gücü düşük kalp yetmezliğinde dört ilaç grubunun sıralama olmadan birlikte başlanmasını önerdi ve rehabilitasyon önerisini yeniledi (NICE, 2025).
• NHS sayfası (Haziran 2026): NHS kalp yetmezliği sayfası 26 Haziran 2026'da gözden geçirildi (NHS, 2026).