30 Saniyede Özet
Meme kanseri tedavisi biten kadınların en sık sorduğu sorulardan biri şu: Kontrollerde CA 15-3 ve PET gerekli mi? Amerikan Klinik Onkoloji Derneği (ASCO), Temmuz 2026'da Journal of Clinical Oncology dergisinde yayımladığı kılavuzla yanıt verdi. Belirtisi olmayan ve muayenesi normal olan kadınlarda bu testler rutin olarak önerilmiyor. Takibin temeli muayene ve mamografi olmaya devam ediyor, kontrollerin sıklığı da kişinin riskine göre ayarlanıyor. Risk gruplarının sınırlarını bir deney değil uzman oylaması çizdi; bu yüzden hekiminiz takviminizi size göre esnetebilir.
Herkese aynı takvim dönemi kapanıyor
ASCO'nun takip kılavuzu on yılı aşkın bir aradan sonra baştan yazıldı. Yeni kılavuz, herkese aynı takvimi uygulamak yerine hastaları kanserin geri dönme riskine göre üç gruba ayırıyor.
Kılavuz, hastalığı yayılmamış ve ameliyat, ışın ya da ilaç tedavisini tamamlamış kişileri kapsıyor. Bir kontrol, hekimin yakınmalarınızı ayrıntılı sorması ve sizi muayene etmesinden oluşur; buna düzenli mamografi eklenir. Rutin kan testi ya da vücut taraması bu ziyaretin parçası değildir. Kontrol yüz yüze de görüntülü görüşmeyle de yapılabilir.
Hangi takip grubundasınız?
Genel kural şu: Risk düştükçe kontroller seyrekleşir ve sonunda yılda bire iner. Grubunuzu patoloji raporunuz ve kullandığınız ilaçlar belirler. "Üçlü negatif" tümör hormon ve HER2 alıcısı taşımaz; "HER2 pozitif" tümörde HER2 adlı protein fazladır.
- Raporunuzda "DCIS" ya da "in situ" yazıyor ve hormon hapını bitirdiyseniz: yılda bir.
- Evre 1, hormon pozitif bir kanseriniz vardı ve tüm ilaç tedavinizi bitirdiyseniz: yılda bir.
- Hormon hapı kullanmaya devam ediyorsanız: 6–12 ayda bir.
- Üçlü negatif ya da HER2 pozitif kanser tanınızın üzerinden beş yıl geçtiyse: yılda bir.
- Aynı tanı beş yıldan yeniyse: kanser evre 1 ise ya da evre 2–3 olup ameliyattan önceki ilaçlarla tümör tamamen kaybolduysa 6–12 ayda bir. Üçlü negatif tümörden ameliyatta kalıntı çıktıysa 3–6 ayda bir.
- Hâlâ kemoterapi ya da hedefe yönelik ilaç alıyorsanız ya da hormon hapının yanında Kisqali gibi bir ilaç kullanıyorsanız: 3–6 ayda bir.
- BRCA gibi kalıtsal bir gen değişikliği taşıyorsanız ya da iltihabi meme kanseri tanısı aldıysanız: 3–6 ayda bir.
Grubunuz kalıcı değildir. 6–12 ayda ya da 3–6 ayda bir yapılan kontroller en fazla on yıl sürer; sonra yılda bire geçilebilir.
Listede açıkça yer almayan durumlar da var. Biri şu: Evre 2 ya da 3, hormon pozitif bir kanseriniz vardı ve hormon hapını bitirdiniz. Diğeri: Evre 2 ya da 3, üçlü negatif ya da HER2 pozitif bir kanseriniz vardı ve ameliyattan önce ilaç almadan doğrudan ameliyat oldunuz. Bu durumlar kılavuzun grup tanımlarında açıkça geçmiyor. Yılda bire mi, 6–12 ayda bire mi geçeceğinizi onkoloğunuza sorun; iki gruba birden uyuyorsanız da aynı soruyu sorun.
Mamografi ne sıklıkla, MR kime?
Mamografi her grupta takibin ana testidir. Meme koruyucu ameliyat olan kadınlar, tedavi bittikten sonraki ilk üç yıl mamografiyi yılda bir çektirir. Sonrasında 50 yaş ve üzerindeki düşük riskli kadınlarda aralık bir ya da iki yıla uzatılabilir.
Düşük riskten kasıt küçük, yavaş büyüyen, lenf bezine yayılmamış, hormon pozitif ve üç yıldır geri dönmemiş bir kanserdir. Daha genç kadınlar ile üçlü negatif ya da HER2 pozitif kanseri olanlar yıllık çekime devam eder. İsteyen her kadın, hekimiyle konuşarak yıllık mamografiyi sürdürebilir.
Memesi tamamen alınan kadınlarda kalan meme için ayrı bir takvim, kılavuzun yayımlanmış özetlerinde yer almıyor. Kılavuzun dayandığı İngiliz çalışmasında bu kadınlara seyrek çekim grubunda üç yılda bir mamografi yapılmıştı. Kalan memeniz için çekim aralığını hekiminize sorun.
Seyrek mamografi önerisi, kılavuzun dayandığı tek deneyden geliyor. Lancet dergisinde yayımlanan bu İngiliz çalışmasına, ameliyattan üç yıl sonra kanseri geri dönmemiş binlerce kadın katıldı. Seyrek çekim yapılanlarla her yıl çekim yapılanlar arasında meme kanserinden ölüm oranı neredeyse aynı çıktı. Geri dönen ya da yeni saptanan kanserlerin yaklaşık üçte ikisini de planlı çekim değil, bir belirti ya da acil başvuru ortaya çıkardı.
BRCA gibi kalıtsal gen değişikliği taşıyanlarda ve gençken göğsüne ışın tedavisi almış olanlarda mamografiye meme MR'ı eklenmesi düşünülür. Meme dokusunun çok yoğun olması da MR kararını etkileyebilir.
CA 15-3 ve PET neden rutin istenmiyor?
Belirti yokken yapılan kan testlerinin ve tüm vücut taramalarının, nüksü daha erken bulduğu ya da yaşamı uzattığı gösterilmedi. Buna karşılık bu testler yanlış alarma, ek tetkiklere, kaygıya ve gereksiz radyasyona yol açabiliyor.
Bu yüzden kılavuz, CA 15-3 gibi tümör belirteçlerini rutin takipte önermiyor. Tam kan sayımı, kemik sintigrafisi, akciğer filmi, karın ultrasonu, tomografi ve PET için de aynısı geçerli. Bir belirti ya da muayenede şüpheli bir bulgu varsa durum değişir; o zaman hekiminiz gereken testi ister.
Türkiye'de kontrollerinizi kolaylaştırmak
Kılavuz ABD'deki düzene göre yazıldı. Orada düşük riskli kadınların yıllık kontrolü aile hekimine ya da kanser sonrası izlem polikliniklerine bırakılabiliyor. Türkiye'de kontrollerinizi kimin yürüteceğini, tedavinizi yöneten onkolog ya da meme cerrahıyla netleştirin.
İlk kontrolde hangi takip grubunda olduğunuzu, mamografi aralığınızı ve MR gerekip gerekmediğini sorun. Hangi hekime giderseniz gidin, e-Nabız da işinizi kolaylaştırır. Sistemde tahlil sonuçlarınız, raporlarınız ve görüntüleme raporlarınız saklanır; paylaşım ayarlarından aile hekiminizin bunları görmesine izin verebilirsiniz.
Hekimler için kısa not
- Nahleh Z ve ark., J Clin Oncol, 16 Temmuz 2026 (DOI 10.1200/JCO-26-01700): 2013 kılavuzunun güncellemesi. Risk temelli takibi sınayan RKÇ (randomize kontrollü çalışma) yok; tek RKÇ mamografi sıklığı için (Mammo-50). Öneriler modifiye Delphi uzlaşısı (33 kişi, 3 tur, %75 eşik).
- Basamaklar: düşük (yılda bir; birinci basamak olabilir) = endokrin tedavisi bitmiş DCIS, sistemik tedavisi bitmiş evre I HR pozitif, ≥5 yıl TNBC/HER2 pozitif; orta (6–12 ay, ≤10 yıl) = <5 yıl evre I TNBC/HER2 pozitif, neoadjuvan sonrası pCR evre II–III, süren endokrin tedavi; yüksek (3–6 ay, ≤10 yıl) = neoadjuvan sonrası rezidüel TNBC (<5 yıl), aktif sistemik tedavi, germline taşıyıcı, inflamatuvar, CDK4/6 inhibitörü.
- Mamografi: meme koruyucu cerrahi sonrası ilk 3 yıl yıllık; ≥50 yaş, T1, düşük grade, N0, ER pozitif, 3 yıl nükssüz ise 1–2 yılda bir. Mammo-50 (Dunn ve ark., Lancet 2025): n=5235, ortanca izlem 5,7 yıl; 5 yıllık meme kanserine özgü sağkalım %98,1 ve %98,3; HR 0,92 (%95 GA 0,64–1,32); 345 tanının %64,9'u semptomatik başvuru ya da acil kabulle saptandı. Seyrek kol: meme koruyucu cerrahi sonrası 2, mastektomi sonrası 3 yılda bir. Upfront cerrahi yapılmış evre II–III TNBC/HER2 pozitif ile endokrin tedavisi bitmiş evre II–III HR pozitif basamak tanımlarında açıkça yok.
- Önerilmeyenler (asemptomatik, muayene normal): tam kan sayımı, biyokimya, CEA, CA 15-3, CA 27.29; kemik sintigrafisi, akciğer grafisi, karaciğer USG, BT, FDG-PET (%97 uzlaşı). ctDNA takibi yalnız klinik çalışmada. Ek MR: germline taşıyıcı, 10–30 yaşta göğüs radyasyonu.
Kaynaklar
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez.
İlgili Yazılar
Bu konuyla ilgili Doktorclub'da ele aldığımız diğer ilgili yazılar:
