Uyanıklık hormonu oreksin Alzheimer'ı hızlandırır mı? Derin uyku kalkan mı?

Oreksin (hipokretin olarak da bilinir) hipotalamusta üretilir. Görevi uyanıklığı sürdürmek ve uyku-uyanıklık geçişini düzenlemektir. Narkolepsi hastalarında bu molekül eksiktir; gündüz aniden uyuya kalırlar. Tersine, yüksek oreksin uykuyu parçalar ve derin uykuyu kısaltır.

Katılımcıların beyin omurilik sıvısında oreksin ve Alzheimer belirteçleri ölçüldü. Bir gece boyunca uyku EEG'si (beyin dalgası kaydı) alındı. Ardından üç yıl boyunca bilişsel testler yinelendi.

İki uyku özelliği öne çıktı. Uyku iğcikleri, derin uykuda görülen kısa ve hızlı dalga patlamalarıdır. Yavaş salınımlar ise en derin uyku evresinin büyük, yavaş dalgalarıdır. Her ikisi hafızanın pekişmesi ve beynin atık temizliğiyle ilişkilidir.

Oreksin ne kadar yüksekse üç yıl sonundaki gerileme o kadar belirgindi. Ama iğcik ve yavaş dalga gücü yüksek katılımcılarda bu ilişki belirgin biçimde zayıfladı. Derin uyku kalitesi, oreksinin olumsuz etkisini tamponluyor gibi görünüyor.

Yazarlar üç uygulama öneriyor. Uyku dalgaları ve oreksin, hastalık ilerlemesinin ölçütü olarak izlenebilir. Uyku odaklı tedaviden yararlanacak hastalar bu ölçümlerle seçilebilir. Oreksin bloke edici ilaçlar da Alzheimer'da sınanabilir.

Suvoreksant, lemboreksant ve daridoreksant uykusuzluk için ruhsatlı ilaçlardır. Küçük çalışmalar bu ilaçların beyin omurilik sıvısındaki amiloid ve tau düzeylerini kısa vadede düşürebildiğini gösterdi. Alzheimer'ı yavaşlattıkları henüz kanıtlanmadı. Bu amaçla kendi başınıza kullanmayın.

• Yatış ve kalkış saatini hafta sonu dahil sabit tutun.
• Öğleden sonra kafein, akşam alkolden kaçının; alkol derin uykuyu böler.
• Yatak odasını serin, karanlık ve sessiz tutun.
• Gündüz düzenli egzersiz yapın; yatmaya yakın yoğun spor yapmayın.
• Horlama ve nefes durması varsa uyku apnesi için değerlendirme isteyin.